Yayınlanma tarihi: · Son güncellenme tarihi:
Dernek kuruluş maliyeti için mevzuatta belirlenmiş sabit bir tutar yoktur. Kuruluş bildiriminin ve gerekli belgelerin mülki idare amirliğine verilmesi sırasında herhangi bir ücret veya harç alınmaz; dernek kurmak için asgari sermaye ya da başlangıç mal varlığı da aranmaz. Bununla birlikte belge hazırlama yöntemi, kuruluş sonrasında kullanılacak defterler, merkez adresi ve faaliyet planı gerçek giderler doğurabilir.
Dernek kaç liraya kurulur?
- Kuruluş bildiriminin idareye verilmesi için resmî bir ödeme yapılmaz.
- Kanunen belirlenmiş asgari sermaye veya başlangıç mal varlığı şartı yoktur.
- Kurucular belgeleri kendileri hazırlarsa danışmanlık gideri doğmaz.
- Ayrı bir ofis kiralanması ve kuruluş işlemlerinin noterden yürütülmesi zorunlu değildir.
- Gerçek toplam; belge hazırlığı, kuruluş sonrası defter düzeni, adres tercihi ve faaliyet ihtiyaçlarına göre değişir.
Dernek kuruluşunda resmî bir ödeme var mı?
Hayır. Sivil Toplumla İlişkiler Genel Müdürlüğünün güncel açıklamasına göre dernek kuruluşunda herhangi bir ücret veya harç alınmaz. Kuruluş bildirimi, dernek tüzüğü ve kurucu yapısına göre gereken ek belgeler mülki idare amirliğine verilir; bu işlem için idareye bir bedel ödenmez.
Dernek, en az yedi gerçek veya tüzel kişinin kazanç paylaşma dışında belirli ve ortak bir amacı gerçekleştirmek üzere oluşturduğu kişi topluluğudur. Şirket kuruluşundan farklı olarak kurucuların sermaye koyma taahhüdünde bulunması gerekmez. Mevzuatta dernekler için asgari sermaye veya asgari kuruluş mal varlığı belirlenmemiştir.
Bu nedenle dernek kuruluşunun resmî işlem maliyeti ile kurucuların yapabileceği fiilî harcamalar birbirine karıştırılmamalıdır. Çıktı alma, tercüme, defter satın alma, noter tercihi, adres kullanımı veya danışmanlık gibi kalemler koşula bağlı giderlerdir; kuruluş bildiriminin kabulü için idarece istenen bir ödeme değildir.
Dernek kuruluşuyla bağlantılı maliyetler nasıl sınıflandırılır?
Sağlıklı bütçe için kuruluş öncesi hazırlıklar, kuruluş sonrası kayıt düzeni, tercihe bağlı hizmetler ve faaliyet giderleri ayrı değerlendirilmelidir.
| Gider grubu | Niteliği | Hangi durumda doğar? |
|---|---|---|
| Belge hazırlama ve çoğaltma | Kuruluş öncesi fiilî gider | Kuruluş bildirimi, tüzük ve ekler hazırlanırken ücretli baskı veya dosyalama hizmeti alınırsa. |
| Kurucu yapısına özgü belgeler | Koşula bağlı hazırlık gideri | Tüzel kişi veya yabancı kurucular için gerekli ek belgelerin hazırlanması, çevrilmesi veya doğrulanması gerekiyorsa. |
| Zorunlu defterlerin temini | Kuruluş sonrası kayıt düzeni gideri | Defterler fiziki ortamda tutulacaksa, kullanılmaya başlanmadan önce. |
| Defter onayı | Onay zorunlu, gider seçilen mercie bağlı | Noter yolu tercih edilirse güncel noter tarifesine göre. |
| Merkez adresi | Adres zorunlu, kiralama zorunlu değil | Ücretli bir yer kiralanırsa veya adres için başka bir hizmet alınırsa. |
| Danışmanlık | İsteğe bağlı profesyonel hizmet | Kurucular profesyonel destek almayı seçerse. |
| Kira, personel, iletişim ve donanım | Kuruluş sonrası faaliyet gideri | Derneğin çalışma biçimi ve faaliyetleri gerektirirse. |
Dernek kuruluş belgeleri gider doğurur mu?
Kuruluş bildirimi ve dernek tüzüğü için idareye ödeme yapılmaz. Kurucular belgeleri kendi imkânlarıyla hazırlayıp çoğaltırsa bu aşamadaki fiilî gider çok düşük olabilir. Ücretli yazım, baskı, dosyalama veya profesyonel hazırlık hizmeti alınırsa ödenecek tutar hizmet sağlayıcısına göre değişir.
Kurucular arasında tüzel kişi varsa tüzel kişinin unvanı, yerleşim yeri ve kuruluş belgesi ile yetkilendirilen gerçek kişiyi gösteren yetkili organ kararı gerekir. Yabancı uyruklu gerçek kişi kurucu bakımından Türkiye’de yerleşme hakkına sahip olunduğunu gösteren belge aranır. Kurucular arasında yabancı dernek veya dernek ve vakıf dışında yabancı kâr amacı gütmeyen kuruluş bulunması hâlinde, bu kuruluşun derneğe kurucu olabilmesine ilişkin İçişleri Bakanlığı iznini belirten ve dernek kurucularınca imzalanan yazılı beyan gerekir.
Bu özel durumlarda tercüme veya belge doğrulama gideri doğabilir; ancak her tüzel kişi veya yabancı kurucu için aynı işlemlerin ve aynı maliyetin doğacağı söylenemez. Önce somut kurucu yapısına göre gerekli belgeler belirlenmelidir.
Dernek merkez adresi kuruluş maliyetini nasıl etkiler?
Derneğin tüzüğünde merkezinin bulunması gerekir; ancak bu kural her dernek için bağımsız bir ofis kiralanmasını zorunlu kılmaz. Kullanılacak adresin dernek tarafından fiilen kullanılabilir, yazışma ve tebligatların alınmasına elverişli ve taşınmazın niteliği bakımından mevzuata uygun olması gerekir. Tapuda mesken olarak görünen bir bağımsız bölümün dernek merkezi yapılması hâlinde kat malikleri kurulunun oybirliğiyle aldığı kararın örneği kuruluş belgelerine eklenir.
Dernek merkezi tapu kütüğünde mesken olarak gösterilen bir bağımsız bölümde bulunacaksa kat malikleri kurulunun oybirliğiyle aldığı kararın örneği kuruluş belgelerine eklenir. Tapuda iş veya ticaret yeri olarak görünen bağımsız bölümlerde ise bu özel oybirliği belgesi aranmaz.
Kiralık bir yer seçilirse kira, depozito, aidat ve abonelikler bütçeye girer. Dernek, gerçek kişiye ait bir işyerini kiralarsa kira ödemesi üzerinden genel olarak gelir vergisi kesintisi yapmakla yükümlüdür. Kiraya verenin kurum olması, kira bedelinin fatura karşılığında ödenmesi veya özel bir istisnanın bulunması hâlinde vergisel uygulama ayrıca değerlendirilir. Kira ve buna bağlı vergi yükümlülükleri kuruluş başvurusunun bedeli değil, seçilen adres modelinden doğan faaliyet giderleridir. Bu kalemler dernek kuruluş işleminin bedeli değil, seçilen adres modelinin ve sonraki kullanımın giderleridir.
Dernek defterleri ne zaman ve ne kadar gider doğurur?
Defterler kuruluş bildiriminin eki değildir. Dernek tüzel kişilik kazandıktan sonra, tabi olduğu kayıt esasına göre tutulması gereken defterler belirlenir. İşletme hesabı esasındaki derneklerde Karar Defteri, Üye Kayıt Defteri, Evrak Kayıt Defteri ve İşletme Hesabı Defteri zorunludur.
Elektronik ortamda tutulacak defterler hariç olmak üzere zorunlu defterler kullanılmadan önce sivil toplumla ilişkiler il müdürlüğüne veya notere onaylatılır. Noter zorunlu tek onay mercii değildir. Noter seçilirse işlem tarihindeki noterlik tarifesine göre bedel doğabilir; il müdürlüğü yolunun işleyişi ise ilgili müdürlükten teyit edilmelidir.
Alındı belgesi ve ayni bağış alındı belgesi defter değildir. Demirbaş Defteri ile Alındı Belgesi Kayıt Defteri de işletme hesabı esasındaki her dernek için zorunlu defterler arasında sayılmaz; yönetim kurulu kararıyla tutulabilir. Bu nedenle defter ve belge listesi, resmî zorunluluklar belirlenmeden paket hâlinde satın alınmamalıdır.
Defter gideri kuruluş başvurusunun bedeli değildir
Defterlerin edinilmesi ve onaylanması, derneğin tüzel kişilik kazanmasından sonraki kayıt düzenine ilişkindir. Bu aşamanın maliyeti kuruluş bildiriminin verilmesi için idarece tahsil edilen bir ücret olarak gösterilemez.
Dernek kuruluşunda danışmanlık veya mali müşavirlik zorunlu mu?
Derneğin kurulabilmesi için danışmanla veya serbest muhasebeci mali müşavirle sözleşme yapılması zorunlu değildir. Kurucular, gerekli belgeleri mevzuata uygun biçimde kendileri hazırlayarak kuruluş bildirimini doğrudan verebilir.
Danışmanlık tercih edilirse ücretin kapsamı açıkça belirlenmelidir. Tüzüğün hazırlanması, amaç ve faaliyetlerin yapılandırılması, organ ve üyelik hükümleri, gelir kaynakları, merkez adresi, şube veya temsilcilik planı ile kuruluş sonrası işlemler aynı hizmet paketinde bulunabileceği gibi ayrı ayrı da fiyatlandırılabilir.
Dernek tüzel kişiliğinin kurulması için dışarıdan muhasebe hizmeti alınması da genel bir şart değildir. Ücretli personel, işyeri kirası, proje bütçesi, yoğun gelir–gider hareketi veya derneğe bağlı iktisadi işletme bulunması hâlinde mali ve vergisel yükümlülüklerin uzman desteğiyle yürütülmesi tercih edilebilir. İktisadi işletmenin vergi ve defter düzeni, dernek tüzel kişiliğinin kayıtlarından ayrı değerlendirilir.
Dernek kuruluşu için maliyet planı nasıl hazırlanır?
Tek bir piyasa fiyatı yerine, yalnız somut dernekte doğacak kalemlerin yer aldığı bir bütçe cetveli hazırlanmalıdır.
| Planlama sorusu | Evetse bütçeye alınacak kalem | Hayırsa sonuç |
|---|---|---|
| Belgeler ücretli bir hizmetle mi hazırlanacak? | Yazım, baskı, çoğaltma veya danışmanlık bedeli | Kurucular belgeleri kendi imkânlarıyla hazırlar. |
| Özel belge gerektiren kurucu var mı? | Somut belgeye göre tercüme veya doğrulama gideri | Bu kalem bütçeye eklenmez. |
| Bağımsız yer kiralanacak mı? | Kira, depozito, aidat ve abonelikler | Kira yazılmaz; seçilen adresin uygunluğu yine kontrol edilir. |
| Fiziki defterler noterde mi onaylatılacak? | Defter bedeli ve güncel noter onay bedeli | Fiziki defterler için il müdürlüğü onayı planlanır. |
| Elden gelir tahsil edilecek mi? | Mevzuata uygun alındı belgesi ve yetkilendirme düzeni | Tahsilat yöntemi banka kayıtlarına göre planlanır. |
| İlk faaliyetler için donanım veya personel gerekiyor mu? | Mobilya, ekipman, yazılım, ücret ve bunlara bağlı yükümlülükler | Bu faaliyet giderleri başlangıç bütçesine alınmaz. |
Basit bütçe formülü
Başlangıç bütçesi = varsa ücretli belge hazırlığı + varsa özel kurucu belgeleri + kuruluş sonrası zorunlu defterlerin temini ve seçilen onay yöntemi + varsa adres giderleri + varsa profesyonel destek + ilk faaliyet dönemi için gerekli donanım ve organizasyon giderleri.
Bu toplamın içinde idareye ödenecek bir kuruluş bedeli veya kurucuların yatırması gereken asgari sermaye bulunmaz.
Kuruluş sonrasında hangi giderler ortaya çıkabilir?
Kuruluş belgelerinin kanuna uygunluğunun idarece bildirilmesini izleyen altı ay içinde ilk genel kurul yapılır ve zorunlu organlar oluşturulur. Toplantı yeri, çağrı, kırtasiye ve organizasyon tercihleri gider doğurabilir; ancak ücretli bir salon tutulması zorunlu değildir.
Derneğin çalışma biçimine göre kira ve abonelikler, banka işlemleri, gelir belgeleri, personel ücretleri, SGK ve vergi yükümlülükleri, faaliyet malzemeleri, proje harcamaları, ulaşım, sigorta, internet sitesi ve yazılım gibi kalemler bütçeye girebilir. Bunlar kuruluş bildiriminin verilmesi için yapılan ödemeler değil, derneğin faaliyete başlamasıyla bağlantılı giderlerdir.
Derneğe bağlı bir iktisadi işletme oluşması hâlinde vergi mükellefiyeti, ayrı defter ve belge düzeni ile profesyonel muhasebe giderleri gündeme gelebilir. Bu yükümlülükler yalnız dernek tüzel kişiliğinin kurulmasıyla kendiliğinden doğmaz; yürütülen faaliyetin niteliğine göre değerlendirilir.
Dernek kuruluş maliyeti hesaplanırken sık yapılan hatalar
-
Resmî kuruluş işlemi için ücret ödeneceğini sanmak
Kuruluş bildiriminin ve eklerinin mülki idare amirliğine verilmesi sırasında ücret veya harç alınmaz.
-
Asgari sermaye gerektiğini düşünmek
Dernek kuruluşunda kanunen belirlenmiş asgari sermaye veya başlangıç mal varlığı şartı bulunmaz.
-
Kiralık ofisi her dernek için zorunlu kabul etmek
Merkez adresi bulunmalıdır; ancak ayrı ve kiralık bir ofis her durumda zorunlu değildir. Adresin hukuki uygunluğu ayrıca kontrol edilir.
-
Noter masrafını kaçınılmaz göstermek
Zorunlu fiziki defterlerin onayı gerekir; fakat noter tek onay mercii değildir. İl müdürlüğü de yetkili mercidir.
-
Danışmanlık ve mali müşavirliği kuruluş şartı saymak
Her iki hizmet de derneğin kurulabilmesi için genel bir zorunluluk değildir; ihtiyaç ve işlem kapsamına göre tercih edilir.
-
Kuruluş hazırlığıyla yıllık faaliyet bütçesini birleştirmek
Personel, kira, etkinlik, iletişim ve proje harcamaları çoğunlukla kuruluş sonrasındaki çalışma modelinden doğar.
-
Kapsamı belirtmeden sabit fiyat yayımlamak
Baskı, noter, kira, tercüme ve danışmanlık bedelleri değişkendir. Tarihi ve kapsamı açıklanmayan tek tutar güvenilir bir maliyet cevabı değildir.
Dernek kuruluş maliyeti hakkında sık sorulan sorular
Dernek kurmak 2026 yılında ücretsiz mi?
Kuruluş bildiriminin idareye verilmesi sırasında ücret veya harç alınmaz. Ancak belge hazırlama tercihi, kuruluş sonrası defter düzeni, adres ve faaliyet planı gerçek giderler doğurabilir.
Dernek kurmak için ne kadar sermaye gerekir?
Dernek kuruluşunda kanunen belirlenmiş asgari sermaye veya başlangıç mal varlığı şartı yoktur. Faaliyetlerin sürdürülebilmesi için ihtiyaç duyulacak bütçe ise derneğin planına göre belirlenir.
Dernek kuruluş işlemi için devlete ödeme yapılır mı?
Hayır. Sivil Toplumla İlişkiler Genel Müdürlüğünün resmî açıklamasına göre dernek kuruluşunda herhangi bir ücret veya harç alınmaz.
Dernek kurmak için ofis kiralamak zorunlu mu?
Hayır. Derneğin bir merkez adresi bulunmalıdır; ancak ayrı bir kiralık ofis her durumda zorunlu değildir. Seçilen adresin hukuki ve fiilî kullanıma uygun olması gerekir.
Mesken dernek merkezi olarak kullanılabilir mi?
Tapuda mesken olarak görünen bağımsız bölüm dernek merkezi olacaksa kat malikleri kurulunun oybirliğiyle aldığı kararın örneği kuruluş belgelerine eklenir.
Dernek defterleri kuruluş belgeleriyle birlikte verilir mi?
Hayır. Defterler kuruluş bildiriminin eki değildir. Dernek tüzel kişilik kazandıktan sonra tabi olunan kayıt esasına göre zorunlu defterler belirlenir ve kullanılmadan önce gerekli onay işlemleri yapılır.
Dernek defterlerini noterde onaylatmak zorunlu mu?
Hayır. Elektronik ortamda tutulacaklar dışındaki zorunlu defterlerin onayı gerekir; ancak bu onay sivil toplumla ilişkiler il müdürlüğünde veya noterde yapılabilir.
Alındı belgesi bir dernek defteri midir?
Hayır. Alındı belgesi gelir tahsilinde kullanılan belgedir. Gelir belgeleri ile tutulması zorunlu defterler aynı şey değildir.
Dernek kuruluşunda danışman tutmak zorunlu mu?
Hayır. Kurucular belgeleri kendileri hazırlayıp kuruluş bildirimini doğrudan verebilir. Danışmanlık, kuruluş yapısının ve sonraki yükümlülüklerin birlikte planlanması için isteğe bağlı profesyonel hizmettir.
Dernek kuruluşunda mali müşavir zorunlu mu?
Dernek tüzel kişiliğinin kurulması için mali müşavirle sözleşme yapılması zorunlu değildir. Personel, işyeri kirası, yoğun mali işlem veya iktisadi işletme bulunması hâlinde mali ve vergisel süreçler ayrıca değerlendirilir.
Kira stopajı her dernek için zorunlu bir gider midir?
Hayır. Önce kiralık bir işyeri bulunup bulunmadığına, ardından kiraya verenin ve kira ilişkisinin vergisel niteliğine bakılır. Bu nedenle vergi kesintisi bütün dernekler için sabit gider olarak yazılamaz.
Yabancı kurucu bulunması ek gider doğurabilir mi?
Evet. Kurucunun niteliğine göre yerleşme hakkını, izin durumunu veya tüzel kişilik yetkisini gösteren ek belgeler; gerektiğinde tercüme ve doğrulama gideri doğurabilir.
İlk genel kurul gideri kuruluş tutarına dâhil midir?
İlk genel kurul, kuruluşu izleyen kanuni sürecin parçasıdır. Toplantı ve organizasyon giderleri resmî kuruluş işlemi için yapılan ödeme değil, kuruluş sonrası başlangıç bütçesi içinde değerlendirilir.
Dernek kuruluş maliyeti önceden nasıl hesaplanır?
Belge hazırlama yöntemi, kurucu yapısı, merkez adresi, defter tutma ve onay yöntemi, gelir toplama biçimi, ilk faaliyet ihtiyaçları ve profesyonel destek tercihleri ayrı ayrı belirlenip güncel bedeller alınarak hesaplanır.
Resmî kaynaklar
- Sivil Toplumla İlişkiler Genel Müdürlüğü — Dernek Kuruluş AşamalarıDernek kuruluşunda ücret veya harç alınmaması ve kuruluş sürecine ilişkin resmî açıklamalar.
- Sivil Toplumla İlişkiler Genel Müdürlüğü — Dernek Nasıl Kurulur?Kurucu sayısı, kuruluş bildirimi, tüzük ve kurucu yapısına göre gereken ek belgeler.
- Sivil Toplumla İlişkiler Genel Müdürlüğü — Dernek İkametgâhıMesken niteliğindeki bağımsız bölümlerin dernek merkezi olarak kullanılması.
- Sivil Toplumla İlişkiler Genel Müdürlüğü — Derneklerin Defter Tutma İşlemleriİşletme ve bilanço esasındaki zorunlu defterler ile defter onay mercileri.
- Sivil Toplumla İlişkiler Genel Müdürlüğü — Kuruluş Sonrası İşlemlerDefter, banka, gelir belgesi ve ilk faaliyet düzenine ilişkin uygulama bilgileri.
- Gelir İdaresi Başkanlığı — Dernek ve Vakıfların Vergilendirilmesi Rehberiİşyeri kira ödemelerinde vergi kesintisi sorumluluğu ve iktisadi işletme ayrımı.
