Dernek en az yedi gerçek veya tüzel kişi tarafından kurulur. Bununla birlikte, yedi kurucuyla derneğin tüzel kişilik kazanması ile ilk genel kurulda zorunlu organların oluşturulması aynı sayı şartına tabi değildir. Yönetim ve denetim kurullarının kanuni asgari sayılarda düzenlendiği bir dernekte, ilk genel kuruldan önce en az 16 üyelik bir yapı oluşturulmalıdır.
Bu nedenle “Dernek kaç kişi ile kurulur?” sorusunun kısa cevabı yedi kurucu; kuruluş sonrasındaki ilk genel kurul bakımından uygulamada dikkate alınması gereken cevap ise asgari organ yapısında 16 üyedir. Kurucu sayısı, ilk genel kurul için gereken üye sayısı ve toplantıya katılması gereken üye sayısı birbirinden ayrı değerlendirilmelidir.
Kurucu ve organ yapısını kuruluş öncesinde doğru planlayalım
Dernek amacı, kurucu yapısı, tüzük hükümleri, geçici yönetim kurulu, üyelik planı ve ilk genel kurul hazırlıklarını mevzuatla uyumlu biçimde birlikte oluşturalım.
Dernek kurucu ve üye sayıları
- Dernek en az 7 gerçek veya tüzel kişi tarafından kurulur.
- Yedi kurucunun tamamı gerçek kişi olabileceği gibi, şartları sağlayan gerçek ve tüzel kişilerden oluşan karma bir yapı da kurulabilir.
- Asgari organ yapısında ilk genel kuruldan önce en az 16 üyeye ulaşılması gerekir.
- Bu 16 kişi; 5 asıl ve 5 yedek yönetim kurulu üyesi ile 3 asıl ve 3 yedek denetim kurulu üyesinin seçilebilmesini sağlar.
- Dernek tüzüğünde daha fazla organ üyesi öngörülmüşse gerekli toplam üye sayısı da artar.
- İlk genel kurul, kuruluş işlemlerinin uygun bulunduğuna ilişkin yazılı bildirimi izleyen altı ay içinde yapılmalıdır.
Dernek neden en az yedi kişiyle kurulur?
Türk Medeni Kanunu’na göre dernek; gerçek veya tüzel en az yedi kişinin, kazanç paylaşma dışında belirli ve ortak bir amacı gerçekleştirmek üzere bilgi ve çalışmalarını sürekli olarak birleştirmeleriyle oluşan, tüzel kişiliğe sahip bir kişi topluluğudur.
Derneğin temelinde belirli bir mal varlığının tahsisi değil, kişilerin ortak amaç doğrultusunda bir araya gelmesi bulunur. Bu nedenle dernek tek kişiyle kurulamaz. Kuruluş iradesinin birbirinden bağımsız en az yedi gerçek veya tüzel kişi tarafından ortaya konulması gerekir.
Kurucular, kuruluş bildirimini doldurup imzalar ve dernek tüzüğünün her sayfasını imzalar. Kuruluş bildirimi ile gerekli eklerin derneğin kurulacağı yerin mülki idare amirliğine verilmesi üzerine dernek tüzel kişilik kazanır.
Yedi kişi kuruluş için gereken asgari sayıdır
Dernek tüzüğünde veya kuruluş planında daha fazla kurucu bulunabilir. Mevzuat yedi kişiyi zorunlu alt sınır olarak belirler; kurucu sayısını yediyle sınırlandırmaz.
7 kurucu ile 16 üye arasındaki fark nedir?
Yedi kişi, derneğin kurulabilmesi için gereken kurucu sayısıdır. On altı kişi ise yönetim ve denetim kurullarının kanuni asgari sayılarda düzenlendiği bir dernekte, ilk genel kurulda asıl ve yedek organ üyelerinin seçilebilmesi için gereken üyelik planını ifade eder.
Yedi kurucuyla kurulan bir dernekte kurucular, ayrıca üyelik başvurusu yapmadan derneğin üyesi olur. İlk genel kuruldan önce dokuz yeni üyenin usulüne uygun biçimde kabul edilmesiyle toplam üye sayısı 16’ya tamamlanır.
Dernek tüzüğünde yönetim veya denetim kurulu için kanuni asgari sayıların üzerinde üye öngörülmüşse 16 kişi yeterli olmayabilir. Gerekli üye sayısı, tüzükte belirlenen asıl ve yedek organ üyelerinin toplamına göre hesaplanır.
| Süreç | Asgari sayı | Sayının anlamı |
|---|---|---|
| Derneğin kuruluşu | 7 kurucu | Derneğin hukuken kurulabilmesi için gereken en az gerçek veya tüzel kişi sayısıdır. |
| İlk genel kurul hazırlığı | 16 üye | Asgari yönetim ve denetim kurulu yapısında asıl ve yedek üyelerin seçilebilmesi için gereken toplamdır. |
| Tüzükte daha büyük organ öngörülmesi | Tüzüğe göre değişir | Tüzükteki bütün asıl ve yedek organ üyeliklerini karşılayacak sayıda üyeye ihtiyaç duyulur. |
Derneğin zorunlu organları kaç kişiden oluşur?
Derneğin zorunlu organları genel kurul, yönetim kurulu ve denetim kuruludur. Genel kurul, derneğe kayıtlı ve genel kurula katılma hakkı bulunan üyelerden oluşur. Yönetim ve denetim kurullarının asgari üye sayıları ise mevzuatta ayrıca düzenlenmiştir.
-
Yönetim kurulu: 5 asıl ve 5 yedek üye
Yönetim kurulu, beş asıl ve beş yedek üyeden az olmamak üzere tüzükte belirtilen sayıda üyeden oluşur.
-
Denetim kurulu: 3 asıl ve 3 yedek üye
Denetim kurulu, üç asıl ve üç yedek üyeden az olmamak üzere tüzükte belirtilen sayıda üyeden oluşur.
-
Toplam asgari seçim ihtiyacı: 16 üye
Beş asıl ve beş yedek yönetim kurulu üyesi ile üç asıl ve üç yedek denetim kurulu üyesinin seçimi toplam 16 üyelik bir yapı gerektirir.
Tüzükteki üye sayıları ayrıca kontrol edilmelidir
Yönetim kurulunun yedi asıl ve yedi yedek; denetim kurulunun beş asıl ve beş yedek üyeden oluşturulması öngörülmüşse gerekli toplam 24 üyeye çıkar. Hesaplama yalnız kanuni alt sınıra göre değil, imzalanan tüzük hükümlerine göre yapılmalıdır.
Kimler dernek kurucusu olabilir?
Fiil ehliyetine sahip gerçek kişiler ile tüzel kişiler, önceden izin almaksızın dernek kurma hakkına sahiptir. Bununla birlikte Türk Silahlı Kuvvetleri ve kolluk kuvvetleri mensupları ile kamu kurum ve kuruluşlarında memur statüsünde çalışanlar hakkında özel kanunlarla getirilen sınırlamalar saklıdır.
Dernekler Kanunu’nda belirtilen bazı suçlardan mahkûm olan kişiler derneğe üye olabilseler de genel kurul dışındaki dernek organlarında görev alamazlar. Bu nedenle bir kişinin üyelik veya kuruculuk şartlarını taşıması ile geçici ya da seçilmiş yönetim ve denetim organlarında görev alabilmesi ayrı ayrı kontrol edilmelidir.
Kurucuların aynı aileden, aynı meslek grubundan veya aynı şehirden olması tek başına kuruluş engeli değildir. Ancak her kurucunun kuruluş iradesi gerçek olmalı, gerekli şartları taşımalı ve kuruluş belgelerini usulüne uygun biçimde imzalamalıdır.
Çocuklar, yabancılar ve tüzel kişiler bakımından kuruluş şartları nelerdir?
Tüzel kişiler kurucu olabilir mi?
Tüzel kişiler dernek kurucusu olabilir. Kurucular arasında bir tüzel kişi bulunuyorsa tüzel kişinin unvanı, yerleşim yeri ve kuruluş belgesi ile yetkili organının dernek kuruluşuna katılma ve tüzel kişiyi temsil edecek gerçek kişiyi görevlendirme kararı kuruluş dosyasına eklenir.
Temsilci olarak görevlendirilen gerçek kişi, tüzel kişi adına kuruluş işlemlerini yürütür. Kurucu sıfatı temsilciye değil, temsil edilen tüzel kişiye aittir.
Yabancı uyruklu kişiler kurucu olabilir mi?
Yabancı gerçek kişilerin Türkiye’de dernek kurabilmesi veya kurulmuş derneklere üye olabilmesi için Türkiye’de yerleşme hakkına sahip olmaları gerekir. Kuruluş dosyasına bu hakkı gösteren belge eklenir.
Yabancı dernekler ile dernek ve vakıf dışındaki yabancı kâr amacı gütmeyen kuruluşların Türkiye’de kurulacak bir derneğe kurucu olarak katılması ise İçişleri Bakanlığının iznine tabidir.
Çocuk derneği kaç kişiyle kurulur?
Çocuk dernekleri de en az yedi kurucuyla kurulur. On beş yaşını bitiren ve ayırt etme gücüne sahip küçükler, kanunda belirtilen amaçlarla ve yasal temsilcilerinin yazılı izniyle çocuk derneği kurabilir veya kurulmuş çocuk derneklerine üye olabilir.
On iki yaşını bitiren küçükler yasal temsilcilerinin izniyle çocuk derneklerine üye olabilir; ancak yönetim ve denetim kurullarında görev alamaz. On sekiz yaşından büyükler çocuk derneklerine kurucu veya üye olamaz. Tüzel kişiler de çocuk derneklerine kurucu ya da üye olarak katılamaz.
Kuruluştan sonra yeni üyeler nasıl kabul edilir?
Kurucular, derneğin kuruluşuyla birlikte üye sıfatını kazanır ve kurucular için ayrıca üyelik başvurusu alınmaz. İlk genel kurul için gereken sayıya ulaşmak amacıyla sonradan katılacak kişiler ise yazılı üyelik başvurusu yapmalıdır.
-
Yazılı üyelik başvurusu alınır
Üye olmak isteyen kişi, dernek tüzüğünde aranan şartları taşıdığını belirterek yazılı başvuruda bulunur.
-
Başvuru evrak kaydına alınır
Başvuru tarih ve sıra numarası verilerek evrak kayıt düzenine işlenir ve dosyalanır.
-
Yönetim kurulu karar verir
Yazılı üyelik başvurusu, yönetim kurulu tarafından en çok 30 gün içinde kabul veya ret yönünde karara bağlanır.
-
Sonuç başvuru sahibine bildirilir
Yönetim kurulunun kararı yazılı olarak başvuru sahibine bildirilir.
-
Kabul edilen üye kaydedilir
Kabul edilen kişinin bilgileri üye kayıt defterine işlenir ve ilgili bildirim yükümlülükleri yerine getirilir.
Kuruluş belgelerinin uygun bulunduğuna ilişkin yazılı bildirimi izleyen altı ay içinde ilk genel kurul toplantısı yapılmalı ve zorunlu organlar oluşturulmalıdır. Bu süre hesaplanırken yalnız kuruluş başvuru tarihi değil, mevzuatta belirtilen yazılı bildirim tarihi esas alınmalıdır.
Dernek üye sayısı sonradan yedinin altına düşerse ne olur?
Yedi kişi, derneğin kuruluş anındaki asgari kurucu sayısıdır. Dernek tüzel kişilik kazandıktan sonra üye sayısının herhangi bir nedenle yedinin altına düşmesi, tek başına her durumda derneğin kendiliğinden sona erdiği anlamına gelmez.
Ancak derneğin zorunlu organlarını oluşturamayacak veya çalıştıramayacak duruma gelmesi önemli bir hukuki sorundur. Yönetim kurulunun tüzüğe göre oluşturulmasının sürekli olarak imkânsız hâle gelmesi veya ilk genel kurulun kanuni süresinde yapılarak zorunlu organların kurulmaması, derneğin kendiliğinden sona erdiğinin tespiti sonucunu doğurabilir.
Bu nedenle yalnız yedi kişilik kuruluş eşiği değil; tüzükteki organ sayıları, boşalan üyeliklerin yedeklerle tamamlanması, genel kurul toplantı yeter sayıları ve derneğin karar alabilir durumda kalması birlikte izlenmelidir.
Üye sayısı ile toplantıya katılan kişi sayısı aynı değildir
Derneğin kayıtlı üye sayısı, genel kurula katılma hakkı bulunan üye sayısı, toplantı yeter sayısı ve organlara seçilecek kişi sayısı farklı kavramlardır. Genel kurul hazırlığında bu sayıların her biri ayrı ayrı hesaplanmalıdır.
Kurucu ve üye sayısı planlanırken sık yapılan hatalar nelerdir?
Kuruluş ve ilk genel kurul öncesi hata kontrolü
- Yedi kurucunun ilk genel kurul için de yeterli olduğunun düşünülmesi
- Kurucular için yeniden üyelik başvurusu alınması
- Yönetim ve denetim kurullarının yedek üyelerinin hesaba katılmaması
- Tüzükte asgari sınırın üzerinde belirlenen organ sayılarının gözden kaçırılması
- Üyelik başvurularının yönetim kurulu kararı olmadan doğrudan üye kayıt defterine yazılması
- Tüzel kişi kurucunun yetkili organ kararının kuruluş dosyasına eklenmemesi
- Yabancı gerçek kişinin Türkiye’de yerleşme hakkının kontrol edilmemesi
- Çocuk derneklerinde yaş ve yasal temsilci izni şartlarının dikkate alınmaması
- Organlarda görev alma yasağı bulunan bir kişinin yönetim veya denetim kuruluna yazılması
- İlk genel kurul için altı aylık sürenin yanlış tarihten başlatılması
- Kayıtlı üye sayısı ile toplantıya fiilen katılan üye sayısının birbirine karıştırılması
- Üye sayısı azalmasına rağmen zorunlu organların çalışabilir durumda olup olmadığının kontrol edilmemesi
Dernek kuruluşunda doğru sayı planlaması neden önemlidir?
Dernek kuruluşu yalnız yedi kişinin bir araya gelmesiyle tamamlanan bir evrak işlemi değildir. Kurucu nitelikleri, tüzel kişi temsil kararları, tüzükteki organ sayıları, geçici yönetim kurulu, yeni üye kabulü ve ilk genel kurul takvimi birbirini izleyen tek bir kuruluş planının parçalarıdır.
Kuruluş dosyası hazırlanırken tüzükteki asıl ve yedek organ sayılarıyla gerçek üye planı karşılaştırılmalıdır. Böylece dernek tüzel kişilik kazandıktan sonra ilk genel kurulun yapılamaması, organların oluşturulamaması veya tüzükte öngörülen sayıların karşılanamaması riski azaltılır.
Dernek kurucu ve üye sayısı hakkında sık sorulan sorular
Dernek en az kaç kişiyle kurulur?
Dernek, en az yedi gerçek veya tüzel kişi tarafından kurulur. Yedi kişi kanuni alt sınırdır; daha fazla kişiyle de dernek kurulabilir.
Dernek yedi kişiyle kurulduktan sonra neden 16 üyeye ihtiyaç duyulur?
Asgari organ yapısında ilk genel kurulda beş asıl ve beş yedek yönetim kurulu üyesi ile üç asıl ve üç yedek denetim kurulu üyesinin seçilmesi gerekir. Bu seçimler için toplam 16 üyelik bir yapı oluşturulur.
Yedi kurucuyla ilk genel kurul yapılabilir mi?
Asgari yönetim ve denetim kurulu yapısında yedi kurucu organların bütün asıl ve yedek üyeliklerini karşılamaz. İlk genel kuruldan önce toplam üye sayısının en az 16’ya tamamlanması gerekir.
Kurucular 16 kişilik sayıya dâhil midir?
Evet. Kurucular derneğin üyesidir ve 16 kişilik toplamın içinde yer alır. Yedi kurucuyla kurulan bir dernekte asgari organ yapısı için dokuz yeni üyenin daha kabul edilmesi gerekir.
Kurucuların ayrıca üyelik başvurusu yapması gerekir mi?
Hayır. Kurucular için ayrıca üyelik başvurusu alınmaz. Kurucuların bilgileri üye kayıt düzenine işlenir.
Tüzel kişiler yedi kurucu arasında yer alabilir mi?
Evet. Tüzel kişiler dernek kurucusu olabilir. Yetkili organın kuruluş ve temsilci görevlendirme kararı ile tüzel kişiye ilişkin gerekli belgeler kuruluş dosyasına eklenir.
Yabancı uyruklu kişiler Türkiye’de dernek kurabilir mi?
Türkiye’de yerleşme hakkına sahip yabancı gerçek kişiler dernek kurabilir veya derneğe üye olabilir. Kuruluş dosyasında yerleşme hakkını gösteren belge sunulur.
Çocuk derneği kaç kişiyle kurulur?
Çocuk derneği de en az yedi kurucuyla kurulur. Kurucuların on beş yaşını bitirmiş, ayırt etme gücüne sahip ve yasal temsilcilerinden yazılı izin almış olması gerekir.
Aynı aileden yedi kişi dernek kurabilir mi?
Kurucuların aynı aileden olmasını genel olarak yasaklayan bir hüküm bulunmaz. Her kurucunun kuruluş şartlarını taşıması, gerçek bir kuruluş iradesine sahip olması ve belgeleri usulüne uygun imzalaması gerekir.
Dernek tüzüğünde yönetim kurulu yedi kişi olarak belirlenirse 16 üye yeterli olur mu?
Her durumda yeterli olmaz. Tüzükte yedi asıl ve yedi yedek yönetim kurulu üyesi öngörülmüşse yalnız yönetim kurulu için 14 kişi gerekir. Denetim kurulunun asıl ve yedek üyeleri de eklenerek toplam sayı yeniden hesaplanır.
İlk genel kurul ne zaman yapılmalıdır?
Kuruluş belgelerinin uygun bulunduğuna ilişkin yazılı bildirimi izleyen altı ay içinde ilk genel kurul yapılmalı ve zorunlu organlar oluşturulmalıdır.
Üye sayısı sonradan yedinin altına düşerse dernek hemen kapanır mı?
Yedinin altına düşmek tek başına her durumda derneğin hemen sona ermesi anlamına gelmez. Ancak zorunlu organların oluşturulamaz veya çalıştırılamaz hâle gelmesi, derneğin kendiliğinden sona erdiğinin tespiti sonucunu doğurabilir.
Resmî kaynaklar
- 5253 sayılı Dernekler Kanunu — İçişleri Bakanlığı Dernek kurma hakkı, çocuk dernekleri, tüzük hükümleri ve dernek organlarında görev almaya ilişkin düzenlemeler.
- 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu — Derneklere ilişkin hükümler Derneğin tanımı, yedi kişilik kuruluş şartı, tüzel kişilik kazanılması, zorunlu organlar ve sona erme hükümleri.
- Dernekler Yönetmeliği — Mevzuat Bilgi Sistemi Kuruluş bildirimi, kuruluş belgeleri, üyelik kayıtları, genel kurul ve bildirim işlemleri.
- İçişleri Bakanlığı — Dernek Nasıl Kurulur? Yedi kurucu şartı, kuruluş belgeleri, tüzel kişi ve yabancı kurucular ile ilk genel kurul öncesindeki üye planlaması.
- İçişleri Bakanlığı — İlk Genel Kurul İşlemleri Asgari organ yapısında 16 üyelik plan, kurucuların bu sayıya dâhil olması ve ilk genel kurul hazırlıkları.
- İçişleri Bakanlığı — Üye Kayıt İşlemleri Yazılı üyelik başvurusu, yönetim kurulu kararı, üye kayıt defteri ve üyelik belgelerinin saklanması.
Yayınlanma Tarihi: 22.07.2026 Son Güncellenme Tarihi: 22.07.2026
