Yayınlanma tarihi: · Son güncellenme tarihi:
Bölgesel Teşvik Sistemi olarak bilinen bölgesel teşvikler, yatırımın gerçekleştirileceği ilin sosyoekonomik gelişmişlik düzeyine göre bazı desteklerin kapsamını ve süresini farklılaştırır. 27 Temmuz 2026 itibarıyla Türkiye, yatırım teşvik uygulamaları bakımından altı bölgeye ayrılmıştır. Ancak yalnız ilin bölge numarasına bakılarak kesin destek tablosu çıkarılamaz; yatırım konusu, NACE kodu, asgari yatırım tutarı, yatırımın bağlı olduğu teşvik uygulaması, ilçe, OSB veya endüstri bölgesi konumu ve özel şartlar birlikte değerlendirilmelidir.
İl grubu hangi destekleri değiştirir?
Bölge sınıflandırması öncelikle sigorta primi işveren hissesi desteğinin süresini belirler. Sigorta primi işçi hissesi desteği yalnız 6. bölge yatırımlarında uygulanabilir. Hedef Yatırımlarda faiz veya kâr payı desteği yalnız 4., 5. ve 6. bölgelerde mümkündür. Ayrıca 2026 yılı için genel asgari sabit yatırım tutarı 1. ve 2. bölgelerde 15,1 milyon TL; 3., 4., 5. ve 6. bölgelerde 7,5 milyon TL’dir. Yatırıma katkı oranı ise il bölgesinden çok yatırımın hangi teşvik uygulamasında değerlendirildiğine göre belirlenir.
- Türkiye, yatırım teşvik uygulamalarında altı bölgeye ayrılmıştır.
- 1. bölgeden 6. bölgeye gidildikçe istihdama bağlı bölgesel desteklerin süresi genel olarak artar.
- OSB, endüstri bölgesi veya Ek-5 ilçesi, yalnız belirli şartlarla sigorta primi işveren hissesi desteğinde alt bölge avantajı sağlar.
- Bir ilin listede bulunması, her yatırımın otomatik olarak teşvik edileceği anlamına gelmez.
Bölgesel Teşvik Sistemi nedir?
29 Mayıs 2025 tarihli ve 9903 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı’nın resmî terminolojisinde yapı, “bölgesel teşvikler” olarak adlandırılır. Teşvik sistemi; Türkiye Yüzyılı Kalkınma Hamlesi, Sektörel Teşvik Sistemi uygulamaları ve bölgesel teşviklerden oluşur. Bölgesel teşvikler, bu uygulamalar kapsamında desteklenmesine karar verilen yatırımlara yatırımın gerçekleştirildiği bölgeye göre sağlanan istihdam destekleridir.
Bu nedenle eski sistemdeki “bir il seç, o ilin standart destek paketini uygula” yaklaşımı yeni sistemin tamamını açıklamaz. Önce yatırımın Teknoloji Hamlesi, Yerel Kalkınma Hamlesi, Stratejik Hamle, Öncelikli Yatırım veya Hedef Yatırım kapsamında desteklenebilir olup olmadığı belirlenir. Ardından yatırım yerinin bölgesel etkisi ve varsa alt bölge avantajı değerlendirilir.
İller hangi teşvik bölgesindedir?
Aşağıdaki sınıflandırma, 9903 sayılı Karar’ın Ek-2 tablosuna dayanır.
| Bölge | İller |
|---|---|
| 1. Bölge | Ankara, Antalya, Bursa, Eskişehir, İstanbul, İzmir, Kocaeli, Muğla |
| 2. Bölge | Aydın, Balıkesir, Bolu, Çanakkale, Denizli, Edirne, Kayseri, Konya, Manisa, Mersin, Sakarya, Tekirdağ, Yalova |
| 3. Bölge | Adana, Bilecik, Burdur, Düzce, Gaziantep, Isparta, Karabük, Karaman, Kırıkkale, Kırklareli, Kütahya, Nevşehir, Rize, Samsun, Trabzon, Uşak, Zonguldak |
| 4. Bölge | Afyonkarahisar, Aksaray, Amasya, Artvin, Çorum, Elazığ, Erzincan, Kastamonu, Kırşehir, Malatya, Niğde, Ordu, Sivas, Sinop, Tokat, Tunceli, Yozgat |
| 5. Bölge | Bartın, Bayburt, Çankırı, Erzurum, Giresun, Hatay, Kahramanmaraş, Kilis, Mardin, Osmaniye |
| 6. Bölge | Adıyaman, Ağrı, Ardahan, Batman, Bingöl, Bitlis, Diyarbakır, Gümüşhane, Hakkâri, Iğdır, Kars, Muş, Siirt, Şanlıurfa, Şırnak, Van |
İllerin bölge sınıflandırması genel çerçeveyi gösterir. Bunun yanında Karar’ın Ek-5 listesinde yer alan bazı ilçeler, sigorta primi işveren hissesi desteği bakımından alt bölge uygulamasından yararlanabilir. Dolayısıyla aynı il içindeki iki farklı yatırım yeri, belirli koşullarda farklı istihdam desteği süresine sahip olabilir.
İllere göre hangi destek unsurları değişir?
Bölge sınıflandırmasının desteklere etkisi aşağıdaki tabloda özetlenmiştir. Tablo, yatırımın ilgili teşvik uygulaması kapsamında desteklenmesine karar verildiği varsayımıyla okunmalıdır.
| Bölge | 2026 genel asgari sabit yatırım tutarı | İşveren hissesi desteği | İşçi hissesi desteği | Hedef Yatırımda faiz/kâr payı |
|---|---|---|---|---|
| 1. Bölge | 15,1 milyon TL | Yok | Yok | Yok |
| 2. Bölge | 15,1 milyon TL | 1 yıl | Yok | Yok |
| 3. Bölge | 7,5 milyon TL | 2 yıl | Yok | Yok |
| 4. Bölge | 7,5 milyon TL | 4 yıl | Yok | Var |
| 5. Bölge | 7,5 milyon TL | 8 yıl | Yok | Var |
| 6. Bölge | 7,5 milyon TL | 12 yıl | 10 yıl | Var |
Bölgelere göre asgari yatırım tutarı ne kadardır?
Karar’da başlangıçta 1. ve 2. bölgeler için 12 milyon TL, diğer bölgeler için 6 milyon TL olarak belirlenen genel eşikler, her yıl yeniden değerleme oranı dikkate alınarak güncellenmektedir. 1 Ocak 2026’dan itibaren genel asgari sabit yatırım tutarı:
- 1. ve 2. bölgelerde 15,1 milyon TL,
- 3., 4., 5. ve 6. bölgelerde 7,5 milyon TL olarak uygulanır.
Sabit yatırım tutarı; arazi ve arsa, bina ve inşaat, makine ve teçhizat ile diğer yatırım harcamalarının toplamını ifade eder. Bununla birlikte her harcama kalemi aynı destekten yararlanmaz. Ayrıca Ek-3’te bazı sektörler için genel eşiğin üzerinde yatırım tutarı, belirli kapasite veya özel nitelik aranabilir.
Teşvik belgesi müracaatından önce gerçekleştirilen yatırım harcamaları belge kapsamına alınmaz. Bu nedenle yalnız yatırım bütçesini değil, başvuru zamanlamasını da yatırım kararı verilmeden önce planlamak gerekir.
Sigorta primi işveren hissesi desteği nasıl uygulanır?
Komple yeni yatırımlarda yatırımla sağlanan; diğer yatırım cinslerinde ise mevzuatta belirlenen mevcut istihdam ortalamasına ilave edilen ve tamamlama vizesi yapılmış belgede kayıtlı sayıyı aşmayan istihdam için sigorta primi işveren hissesinin asgari ücrete karşılık gelen kısmı desteklenir.
6. bölgede bu kısmın tamamı, diğer bölgelerde ise %50’si Bakanlık bütçesinden karşılanır. Sektörel Teşvik Sistemi kapsamındaki standart uygulama süreleri 2. bölgede 1 yıl, 3. bölgede 2 yıl, 4. bölgede 4 yıl, 5. bölgede 8 yıl ve 6. bölgede 12 yıldır. 1. bölgede standart işveren hissesi desteği bulunmaz.
Türkiye Yüzyılı Kalkınma Hamlesi kapsamında desteklenen yatırımlarda ise işveren hissesi desteği 6. bölgede 12 yıl, diğer bölgelerde 8 yıl uygulanır. Bu özel program süresi, bölge tablosundaki standart süreden ayrı değerlendirilmelidir.
Desteğin uygulanabilmesi için tamamlama vizesi, ilave istihdam, yasal süresinde bildirim ve Bakanlıkça karşılanmayan primlerin süresinde ödenmesi gibi koşulların sağlanması gerekir.
OSB, endüstri bölgesi veya belirli ilçeler alt bölge desteği sağlar mı?
Teşvik belgesine bağlanan yatırım aşağıdaki koşullardan birini sağlarsa, sigorta primi işveren hissesi desteği açısından bulunduğu bölgenin bir alt bölgesindeki süre ve şartlardan yararlanabilir:
- Yatırımın organize sanayi bölgesinde veya endüstri bölgesinde gerçekleştirilmesi,
- Yatırımın 9903 sayılı Karar’ın Ek-5 listesinde sayılan ilçelerden birinde gerçekleştirilmesi.
Her iki koşul birlikte sağlanırsa işveren hissesi desteğinde iki alt bölge şartı uygulanabilir. 6. bölgede gerçekleştirilen ve alt bölge koşullarını sağlayan yatırımlarda ise bölgede geçerli süreye iki yıl eklenir.
Vergi indirimi ve faiz desteği il bölgesine göre mi belirlenir?
Vergi indirimi uygulaması
Yeni sistemde yatırıma katkı oranı doğrudan il bölgesine bağlanmamıştır. Desteklenmesine karar verilen yatırımın bulunduğu uygulamaya göre yatırıma katkı oranları şöyledir:
| Teşvik uygulaması | Yatırıma katkı oranı | Vergi indirim oranı |
|---|---|---|
| Teknoloji Hamlesi veya Yerel Kalkınma Hamlesi | %50 | %60 |
| Stratejik Hamle | %40 | %60 |
| Öncelikli Yatırımlar | %30 | %60 |
| Hedef Yatırımlar | %20 | %60 |
Hedef Yatırımlar kapsamında İstanbul’da gerçekleştirilecek yatırımlar vergi indirimi desteğinden yararlanamaz. Elektrik üretimi ve Karar’da sayılan bazı yatırım konuları bakımından da özel sınırlamalar vardır.
Faiz veya kâr payı desteği
Faiz veya kâr payı desteği de yalnız bölge numarasına göre belirlenmez. Öncelikli Yatırımlarda uygun görülmesi hâlinde bölgeden bağımsız olarak destek gündeme gelebilirken, Hedef Yatırımlarda bu destek yalnız 4., 5. ve 6. bölgelerde gerçekleştirilecek yatırımlar için sağlanabilir. Enerji dağıtımı, depolaması ve Karar’da sayılan diğer bazı faaliyetlerde ayrıca destek kısıtları bulunur.
Destek, sabit yatırım tutarının azami %70’ine kadar kullanılan Türk lirası cinsinden en az bir yıl vadeli yatırım kredisiyle ilişkilidir. Hesaplama, kredi kullanım tarihindeki TCMB bir hafta vadeli repo ihale faiz oranına bağlıdır; bu nedenle “sabit faiz oranı kadar hibe” şeklinde yorumlanmamalıdır.
KDV istisnası ve gümrük vergisi muafiyeti
Belge kapsamındaki uygun makine ve teçhizatın ithali ve yerli teslimi ile belge kapsamındaki yazılım ve gayri maddi hak satış veya kiralamalarında KDV istisnası uygulanabilir. Gümrük vergisi muafiyeti ise uygun ithal makine ve teçhizat bakımından gündeme gelir. Bu destekler yalnız ilin bölgesine bakılarak değil; yatırımın teşvik belgesi kapsamı, makine listesi, Ek-4 sınırlamaları ve ilgili mevzuat şartları üzerinden uygulanır.
Yatırım yeri tahsisi
Teşvik belgesi düzenlenen yatırımlar için, ilgili mevzuat ve kurum usulleri çerçevesinde yatırım yeri tahsis edilebilir. Tahsis otomatik bir hak değildir. Vergi indirimi öngörülmeyen yatırımlar ile elektrik üretimine yönelik yatırımlara yatırım yeri tahsis edilmez.
Yatırım yeri seçerken hangi sorular sorulmalıdır?
İl ve ilçe karşılaştırma kontrol listesi
- Yatırım konusu Ek-3’te desteklenebilir bir NACE faaliyeti olarak yer alıyor mu?
- Faaliyet için özel asgari yatırım tutarı, kapasite, entegrasyon veya yatırım cinsi şartı var mı?
- Proje Teknoloji, Yerel, Stratejik, Öncelikli veya Hedef yatırım kanallarından hangisine girebilir?
- Planlanan il, Ek-2’de hangi bölgede bulunuyor?
- Yatırım yeri OSB veya endüstri bölgesi içinde mi?
- İlçe, Karar’ın Ek-5 alt bölge listesinde bulunuyor mu?
- İlave istihdam sayısı ve ücret yapısı, işveren hissesi desteğinin mali etkisini nasıl değiştiriyor?
- İstanbul’a veya yatırım konusuna özgü vergi indirimi sınırlaması var mı?
- Hedef Yatırım söz konusuysa yatırım 4., 5. veya 6. bölgede mi?
- Yatırımın lojistik, tedarik, enerji, iş gücü, pazar ve finansman gereksinimleri bölgesel teşvik avantajıyla birlikte değerlendirildi mi?
Teşvik tutarı yüksek görünen bir il, yatırımın operasyonel ihtiyaçları bakımından her zaman en uygun seçenek olmayabilir. Yer seçimi; teşvik desteği ile birlikte hammaddeye erişim, lojistik maliyeti, nitelikli iş gücü, enerji altyapısı, pazara yakınlık ve yatırımın sürdürülebilirliği üzerinden değerlendirilmelidir.
İl bazlı teşvik analizi nasıl yapılır?
-
Yatırım konusunu ve NACE kodunu belirleyin
Üretilecek ürün, sunulacak hizmet, yatırım cinsi ve kapasite birlikte tanımlanır.
-
Ek-3 ve özel program uygunluğunu inceleyin
Hedef veya Öncelikli Yatırım şartları ile Hamle programlarına girme imkânı ayrı ayrı kontrol edilir.
-
Alternatif illeri ve ilçeleri karşılaştırın
Ek-2 bölgesi, Ek-5 ilçe durumu, OSB veya endüstri bölgesi konumu ve istihdam etkisi değerlendirilir.
-
Destekleri proje bütçesine uygulayın
KDV, gümrük, vergi, finansman, prim ve yer tahsisi unsurları; uygun harcama, süre ve tavan sınırlarıyla modellenir.
-
Başvuruyu harcamadan önce planlayın
E-TUYS yetkilendirmesi, yatırımcı bilgileri, makine listeleri ve başvuru belgeleri yatırım harcamasından önce hazırlanır.
Bölgesel teşviklerde sık yapılan hatalar
Yalnız il listesinden destek sonucu çıkarmak
İlin bölgesi yalnızca analizin bir parçasıdır. NACE kodu, Ek-3 şartları ve yatırımın hangi teşvik uygulamasına girdiği belirlenmeden kesin destek sonucu verilemez.
Eski bölgesel vergi indirimi oranlarını yeni sisteme taşımak
9903 sayılı Karar’da yatırıma katkı oranı il bölgesine göre değil, yatırımın desteklendiği uygulamaya göre belirlenmektedir.
OSB yatırımının bütün destekleri bir üst seviyeye taşıdığını düşünmek
OSB ve endüstri bölgesi avantajı, Karar’ın 22’nci maddesinde sigorta primi işveren hissesi desteğiyle sınırlandırılmıştır.
2025 asgari yatırım tutarlarını kullanmak
Parasal tutarlar her yıl güncellenir. 2026 başvurularında genel eşikler 15,1 milyon TL ve 7,5 milyon TL olarak dikkate alınmalıdır; sektöre özgü daha yüksek eşikler saklıdır.
Başvurudan önce makine siparişi veya harcama yapmak
Teşvik belgesi müracaatından önce gerçekleştirilen yatırım harcamaları belge kapsamına alınmaz. Harcama ve başvuru takvimi birlikte planlanmalıdır.
Bölgesel teşvik analizinde nasıl destek oluyoruz?
Lilyum Danışmanlık olarak yatırımın faaliyet konusu, yatırım cinsi, kapasitesi, bütçesi ve istihdam planını birlikte ele alırız. Alternatif il ve ilçe seçeneklerini Ek-2, Ek-3 ve Ek-5 şartlarıyla karşılaştırır; uygun teşvik uygulamasını, desteklerin proje üzerindeki tahmini mali etkisini ve E-TUYS başvuru adımlarını somut yatırım verileri üzerinden değerlendiririz.
Bölgesel Teşvik Sistemi hakkında sık sorulan sorular
Türkiye yatırım teşviklerinde kaç bölgeye ayrılmıştır?
Türkiye, 9903 sayılı Karar’ın Ek-2 tablosunda sosyoekonomik gelişmişlik seviyelerine göre altı teşvik bölgesine ayrılmıştır.
Bir ilin 6. bölgede olması her yatırımı teşvik kapsamına alır mı?
Hayır. Yatırım konusunun desteklenebilir olması, ilgili asgari tutar ve özel şartları sağlaması, Bakanlık değerlendirmesinde uygun görülmesi ve teşvik belgesi düzenlenmesi gerekir.
2026 yılında genel asgari yatırım tutarı ne kadardır?
Genel eşik 1. ve 2. bölgelerde 15,1 milyon TL; 3., 4., 5. ve 6. bölgelerde 7,5 milyon TL’dir. Ek-3’te yatırım konusu için daha yüksek veya farklı bir şart varsa özel şart uygulanır.
1. bölgede sigorta primi işveren hissesi desteği var mı?
Sektörel Teşvik Sistemi kapsamındaki standart bölgesel uygulamada 1. bölge için işveren hissesi desteği süresi öngörülmemiştir. Türkiye Yüzyılı Kalkınma Hamlesi yatırımlarında ise diğer bölgeler için sekiz yıllık özel süre uygulanır.
6. bölgedeki yatırımlarda hangi istihdam destekleri vardır?
Şartların sağlanması hâlinde sigorta primi işveren hissesi desteği standart olarak 12 yıl; sigorta primi işçi hissesi desteği ise 10 yıl uygulanabilir. Destek, teşvik belgesindeki ilave istihdam ve tamamlama vizesi şartlarına bağlıdır.
OSB içinde yatırım yapmak tüm destekleri artırır mı?
Hayır. OSB veya endüstri bölgesinde yatırım yapılması, Karar’ın 22’nci maddesi kapsamında sigorta primi işveren hissesi desteğinde bir alt bölge şart ve süresinden yararlanma imkânı sağlar; bütün destekleri artırmaz.
Ek-5 ilçesinde yatırım yapmanın avantajı nedir?
Ek-5’te sayılan bir ilçede gerçekleştirilen yatırım, sigorta primi işveren hissesi desteği bakımından bulunduğu ilin bir alt bölgesindeki şart ve süreden yararlanabilir. OSB veya endüstri bölgesi şartı da birlikte sağlanırsa iki alt bölge avantajı gündeme gelebilir.
Vergi indirimi oranı ilin bölgesine göre değişir mi?
Yeni sistemde yatırıma katkı oranı il bölgesinden ziyade yatırımın Teknoloji, Yerel, Stratejik, Öncelikli veya Hedef yatırım uygulamalarından hangisinde desteklendiğine göre belirlenir. Hedef Yatırımlarda İstanbul için ayrıca vergi indirimi sınırlaması vardır.
Hedef Yatırımlarda faiz desteği hangi bölgelerde uygulanır?
Hedef Yatırımlar Teşvik Sistemi kapsamında faiz veya kâr payı desteği yalnız 4., 5. ve 6. bölgelerde gerçekleştirilecek uygun yatırımlara sağlanabilir.
KDV istisnası yalnız gelişmişlik düzeyi düşük illerde mi uygulanır?
Hayır. KDV istisnası, yatırımın ve harcamanın teşvik belgesi kapsamına uygun olması şartıyla bölgeden bağımsız olarak gündeme gelebilir. Uygulama uygun makine, teçhizat, yazılım ve gayri maddi haklarla sınırlıdır.
Yatırım yeri tahsisi teşvik belgesiyle otomatik olarak sağlanır mı?
Hayır. Yatırım yeri tahsisi, ilgili kurumun usulleri ve arazi uygunluğu çerçevesinde yapılabilir; otomatik bir hak değildir. Vergi indirimi öngörülmeyen yatırımlar ile elektrik üretimi yatırımları bu destekten yararlanamaz.
Teşvik başvurusundan önce yapılan harcamalar belgeye eklenebilir mi?
Hayır. Teşvik belgesi düzenlenmesine ilişkin müracaat tarihinden önce gerçekleştirilmiş yatırım harcamaları teşvik belgesi kapsamına alınmaz.
Resmî kaynaklar
- 29 Mayıs 2025 tarihli ve 9903 sayılı Yatırımlarda Devlet Yardımları Hakkında Karar Teşvik sisteminin yapısı, bölge listesi, destek unsurları, uygulama süreleri, alt bölge koşulları ve sektör şartları.
- 2025/1 sayılı Yatırımlarda Devlet Yardımları Hakkında Kararın Uygulanmasına İlişkin Tebliğ Başvuru, belge düzenleme, yatırım cinsleri, makine listeleri ve uygulama usulleri.
- 1 Ocak 2026’dan itibaren geçerli güncellenmiş yatırım teşvik tutarları 2026 yılında uygulanacak asgari yatırım tutarları ve diğer güncel parasal sınırlar.
- E-TUYS Yatırımcı Bilgileri Giriş Kılavuzu Yatırımcı bilgilerinin elektronik sistemde tanımlanmasına ilişkin resmî uygulama kılavuzu.
