Yayınlanma tarihi: · Son güncellenme tarihi:
Siyasi parti nasıl kurulur sorusunun cevabı; en az otuz uygun kurucunun bir araya gelmesi, genel merkezin Ankara’da belirlenmesi, parti tüzüğü ile programının hazırlanması ve kuruluş bildirisiyle birlikte gerekli belgelerin İçişleri Bakanlığına sunulmasıdır. Siyasi partiler önceden izin alınmadan kurulur ve 2820 sayılı Siyasi Partiler Kanunu’nda belirtilen bildiri ile belgelerin Bakanlığa verilmesiyle tüzel kişilik kazanır. Ancak partinin kurulması, seçimlere katılma yeterliliğinin de aynı anda kazanıldığı anlamına gelmez.
Siyasi parti kurmanın temel şartları
Türkiye’de siyasi parti, partiye üye olma yeterliliğine sahip en az otuz Türk vatandaşı tarafından kurulur. Genel merkez Ankara’da bulunur. Kuruluş bildirisi bütün kurucular tarafından imzalanır; kurucuların belgeleri ile imzalanmış parti tüzüğü ve programı dosyaya eklenir.
- En az otuz uygun kurucu bulunmalıdır.
- Partinin genel merkezi Ankara’da olmalıdır.
- Parti adı, kısa adı ve amblemi mevzuata uygun seçilmelidir.
- Parti tüzüğü ve programı bütün kurucular tarafından imzalanmalıdır.
- Kuruluş bildirisi ve kanuni belgeler İçişleri Bakanlığına sunulmalıdır.
- İlk büyük kongre, tüzel kişiliğin kazanılmasından itibaren iki yıl içinde yapılmalıdır.
- Seçimlere katılmak için kuruluşun yanında ayrıca teşkilatlanma ve büyük kongre şartları tamamlanmalıdır.
Siyasi parti nedir?
Siyasi parti; Anayasa ve kanunlara uygun olarak milletvekili ve mahallî idareler seçimleri yoluyla tüzük ve programında belirlediği görüşler doğrultusunda çalışmak, siyasi faaliyet yürütmek ve demokratik devlet düzeni içinde millî iradenin oluşmasına katkıda bulunmak amacıyla kurulan tüzel kişiliğe sahip kuruluştur.
Siyasi partiler demokratik siyasi hayatın vazgeçilmez unsurlarıdır. Anayasa’nın 68. maddesi uyarınca önceden izin alınmadan kurulabilirler. Bununla birlikte partinin tüzüğü, programı, kurucu yapısı, faaliyetleri ve mali düzeni Anayasa ile 2820 sayılı Siyasi Partiler Kanunu’na uygun olmalıdır.
Siyasi parti kaç kişiyle kurulur?
Siyasi parti, siyasi partiye üye olma yeterliliğine sahip en az otuz Türk vatandaşı tarafından kurulur. Kurucuların yalnızca sayı bakımından yeterli olması yetmez; her kurucunun üyelik ve kuruculuk şartlarını ayrı ayrı taşıması gerekir.
Otuz kişi kanuni asgari sayıdır. Kurucu kadronun merkez organlarının oluşturulması, tüzüğün uygulanması, teşkilatlanma planı, mali yetkiler ve parti içi görev dağılımı bakımından işlevsel bir yapıya sahip olması da önemlidir.
Siyasi parti kuruluşunda anonim veya limited şirketlerdeki gibi bir asgari sermaye şartı bulunmaz. Buna karşılık genel merkez, teşkilatlanma, kongre, haberleşme, personel, kayıt ve seçim hazırlıklarının sürdürülebilmesi için gerçekçi bir kuruluş bütçesi hazırlanmalıdır.
Kimler siyasi parti kurucusu olabilir?
Siyasi parti kurucusunun Türk vatandaşı olması ve 2820 sayılı Kanun’un 11. maddesindeki siyasi parti üyeliği yeterliliğini taşıması gerekir. Kural olarak on sekiz yaşını dolduran, medeni ve siyasi hakları kullanma ehliyetine sahip Türk vatandaşları siyasi parti üyesi olabilir.
Bununla birlikte Anayasa ve kanunlar bazı kişilerin siyasi parti üyeliğini yasaklamıştır. Kurucu listesi hazırlanırken özellikle şu noktalar kontrol edilmelidir:
- Kurucunun on sekiz yaşını doldurmuş olması,
- Türk vatandaşı olması,
- Medeni ve siyasi hakları kullanma ehliyetine sahip olması,
- Başka bir siyasi partide devam eden üyeliğinin bulunmaması,
- Hâkim, savcı, yüksek yargı mensubu, Türk Silahlı Kuvvetleri mensubu veya siyasi parti üyeliği yasaklanan kamu görevlilerinden olmaması,
- 2820 sayılı Kanun’da sayılan mahkûmiyet ve yasaklılık hâllerinin bulunmaması.
Kuruculuk yeterliliği yalnız kurucunun hazırladığı beyana dayanılarak değerlendirilmemelidir. Nüfus kayıtları, adli sicil durumu, kamu görevi ve mevcut siyasi parti üyeliği gibi bilgiler kuruluş dosyasından önce ayrı ayrı kontrol edilmelidir.
Siyasi parti nasıl kurulur?
Kuruluş süreci yalnızca evrakların bir araya getirilmesinden ibaret değildir. Parti kimliği, tüzük, program, kurucular, merkez organları ve mali sistem aynı kuruluş planı içinde hazırlanmalıdır.
-
Kurucu kadroyu oluşturun
Partiye üye olma yeterliliğine sahip en az otuz Türk vatandaşı belirlenir. Her kurucunun kimlik, yaş, üyelik, kamu görevi ve adli sicil durumu kontrol edilir.
-
Parti adını, kısa adını ve amblemini belirleyin
Ad, kısa ad ve amblem için 2820 sayılı Kanun’un güncel hükümleri ile Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı siyasi parti sicili birlikte incelenir. Mevcut veya önceki siyasi partilerle karışıklık oluşturabilecek seçimlerden kaçınılır.
-
Ankara’da genel merkez adresi belirleyin
2820 sayılı Kanun gereğince siyasi partinin genel merkezi Ankara’da bulunmalıdır. Adres, partinin yönetim ve resmî bildirim süreçlerinin fiilen yürütülebileceği şekilde belirlenir.
-
Parti tüzüğünü hazırlayın
Üyelik, organlar, kongreler, teşkilatlanma, disiplin, aday belirleme, mali yetkiler ve parti içi denetim hükümleri birbirini tamamlayacak şekilde düzenlenir.
-
Parti programını hazırlayın
Partinin siyasi ilkeleri ve kamu politikası hedefleri açık, tutarlı ve Anayasa ile Siyasi Partiler Kanunu’na uygun bir programda açıklanır.
-
Kuruluş bildirisini düzenleyin
Partinin adı, genel merkez adresi ve kuruculara ilişkin kanuni bilgiler kuruluş bildirisine yazılır. Bildiri bütün kurucular tarafından imzalanır.
-
Kurucu belgelerini tamamlayın
Nüfus kayıt örnekleri, adli sicil belgeleri, kuruculuk şartlarına ilişkin beyannameler ile imzalanmış tüzük ve program kuruluş dosyasına eklenir.
-
Dosyayı İçişleri Bakanlığına sunun
Kuruluş bildirisi ve ekleri İçişleri Bakanlığına verilir. Bilgi ve belgelerin teslim alınması üzerine Bakanlık tarafından alındı belgesi düzenlenir.
Parti adı, kısa adı ve amblemi nasıl belirlenir?
Parti adı ve amblemi yalnızca iletişim veya marka tercihi değildir; siyasi parti sicilinde ayırt ediciliği bulunan temel kuruluş unsurlarıdır. Bu nedenle isim kararı, tüzük ve program tamamlanmadan önce verilmelidir.
Ad ve amblem incelemesinde en az şu kontroller yapılmalıdır:
- Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının güncel siyasi parti listesinde aynı veya karışıklık oluşturabilecek bir ad bulunup bulunmadığı,
- Belirlenen kısa adın başka bir partinin adı, kısa adı veya tanınmış kullanım biçimiyle karışıp karışmadığı,
- Amblemin mevcut parti amblemleriyle görsel benzerlik oluşturup oluşturmadığı,
- Ad, kısa ad ve amblemin 2820 sayılı Kanun’un 96. maddesindeki güncel sınırlamalara uygun olup olmadığı,
- Tüzük, program, kuruluş bildirisi ve görsel dosyalarda aynı adlandırmanın kullanılıp kullanılmadığı.
Yalnızca internet araması yapılması yeterli değildir. Nihai kontrol, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının güncel siyasi parti sicili ve yürürlükteki mevzuat üzerinden yapılmalıdır.
Siyasi parti tüzüğü ve programı nasıl hazırlanır?
Parti tüzüğü
Parti tüzüğü, siyasi partinin teşkilat ve yönetim düzenini belirleyen temel metindir. Tüzüğün yalnız kanundaki ifadeleri tekrar etmesi yeterli değildir; parti içindeki görev, yetki, seçim, denetim ve bildirim süreçlerinin uygulanabilir biçimde kurulması gerekir.
Parti tüzüğünde özellikle şu alanlar açıkça düzenlenmelidir:
- Partinin adı, kısa adı, amblemi, genel merkezi, amacı ve temel ilkeleri,
- Üyeliğe kabul, üyelikten ayrılma, üyeliğin sona ermesi ve üyelik kayıtları,
- Büyük kongrenin oluşumu, delegeler, toplantı ve karar usulleri,
- Genel başkanın seçimi, görevleri ve yetkileri,
- Merkez karar, yönetim, icra ve disiplin organlarının adları, üye sayıları ve çalışma esasları,
- İl, ilçe ve belde teşkilatlarının kuruluşu ve üst teşkilatlarla ilişkileri,
- Varsa kadın ve gençlik kolları ile diğer yan kuruluşlar ve yurt dışı temsilcilikleri,
- Parti içi seçimler ve aday belirleme yöntemleri,
- Disiplin kurulları, disiplin yaptırımları, savunma ve itiraz süreçleri,
- Gelirlerin kabulü, harcama yetkileri, bütçe, kesin hesap ve iç mali kontrol,
- Defter, belge, karar, üye ve teşkilat kayıtlarının tutulması,
- Tüzük ve program değişikliklerinin yapılma yöntemi,
- Partinin kapanması durumunda uygulanacak karar ve tasfiye süreci.
Siyasi partinin merkez organları; büyük kongre, genel başkan ile diğer karar, yönetim, icra ve disiplin organlarından oluşur. Bu organların adları ve üye sayıları tüzükte gösterilmelidir.
Parti programı
Parti programı, siyasi partinin ülke yönetimine ve temel kamu politikalarına ilişkin yaklaşımını açıklar. Ekonomi, adalet, eğitim, sosyal politika, dış politika, güvenlik, çevre, tarım, çalışma hayatı ve yerel yönetimler gibi alanlarda hedefler belirlenebilir.
Programın içeriği Anayasa’nın demokratik ve laik Cumhuriyet ilkelerine, insan haklarına, devletin ülkesi ve milletiyle bölünmez bütünlüğüne ve 2820 sayılı Kanun’daki faaliyet yasaklarına uygun olmalıdır. Tüzük ve program arasında amaç, teşkilat ve karar mekanizmaları bakımından çelişki bulunmamalıdır.
Siyasi parti kurmak için gerekli belgeler nelerdir?
2820 sayılı Kanun’un 8. maddesine göre kuruluş bildirisinde partinin adı, genel merkez adresi ve kurucuların kanunda sayılan kimlik ve meslek bilgileri bulunmalıdır. Bildirinin bütün kurucular tarafından imzalanması gerekir.
Kuruluş dosyasının temel belgeleri
- Bütün kurucular tarafından imzalanmış kuruluş bildirisi,
- Kurucuların nüfus kayıt örnekleri,
- Kurucuların adli sicil belgeleri,
- Her kurucunun siyasi parti kurucusu olma şartlarını taşıdığına ilişkin ayrı ayrı düzenlenmiş imzalı beyanname,
- Bütün kurucular tarafından imzalanmış parti tüzüğü,
- Bütün kurucular tarafından imzalanmış parti programı,
- Genel merkez adresinin ve iletişim düzeninin oluşturulmasına ilişkin uygulama belgeleri,
- İdarenin güncel elektronik kayıt ve belge kabul uygulamasının gerektirdiği tamamlayıcı bilgi ve çizelgeler.
Kanun metninde kurucuların nüfus kayıt örnekleri, adli sicil belgeleri ve kuruculuk beyannamelerinin beşer adet sunulması öngörülmektedir. Bununla birlikte fiziki nüsha, elektronik veri girişi ve belge sunum yöntemi kuruluş tarihindeki idari uygulamaya göre ayrıca teyit edilmelidir.
Kuruluş bildirisindeki ad, adres ve kurucu bilgileri; tüzükte, programda, beyannamelerde ve elektronik kayıtlarda aynı olmalıdır. İsim, tarih, adres veya imza farklılıkları teslimden önce giderilmelidir.
Siyasi parti ne zaman tüzel kişilik kazanır?
Siyasi parti, 2820 sayılı Kanun’da belirtilen kuruluş bildirisi ve belgelerin İçişleri Bakanlığına verilmesiyle tüzel kişilik kazanır. Kuruluş için önceden izin veya kuruluşu tamamlayan ayrı bir onay kararı aranmaz.
Bilgi ve belgelerin alındığı anda İçişleri Bakanlığı tarafından alındı belgesi verilir. Bakanlık; kuruluş bildirisi ile alındı belgesinin onaylı birer örneğini ve bildiri eklerinin birer takımını üç gün içinde Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı ile Anayasa Mahkemesine gönderir.
Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı her siyasi parti için bir siyasi parti sicil dosyası tutar. Kuruluş sonrasında merkez organları, teşkilatlar, görevliler, tüzük ve program değişiklikleri ile kanunda öngörülen diğer kayıtların süresinde bildirilmesi gerekir.
Siyasi parti kurulduktan sonra ne yapılır?
Tüzel kişiliğin kazanılması sürecin sonu değil, teşkilat ve kayıt düzeninin başlangıcıdır. Kuruluş sonrasında tüzükte belirlenen yetki yapısına göre merkez organları, mali süreçler, üye kayıtları ve teşkilatlanma çalışmaları oluşturulmalıdır.
Kuruluş sonrası öncelikli işlemler
- Parti adına kullanılacak mali ve idari yetkilerin karara bağlanması,
- Kanuni defter, karar, üye, gelir ve gider kayıt sisteminin kurulması,
- Banka, ödeme, bağış kabulü ve harcama süreçlerinin parti tüzel kişiliği adına yürütülmesi,
- Üyelik başvurusu, kabul, ret, ayrılma ve üyelik sona erme süreçlerinin oluşturulması,
- Kurucu, üye, gönüllü ve diğer ilgili kişilerin verileri için KVKK süreçlerinin hazırlanması,
- İl, ilçe ve gerekiyorsa belde teşkilatlanma planının oluşturulması,
- Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına yapılacak sicil ve değişiklik bildirimlerinin takvimlendirilmesi,
- İlk büyük kongre ve zorunlu organ seçimleri için hazırlık yapılması.
İlk büyük kongre ne zaman yapılır?
Parti kurucuları, ilk büyük kongreyi partinin tüzel kişilik kazanmasından başlayarak iki yıl içinde toplamak zorundadır. İlk büyük kongrede zorunlu merkez organlarının tüzük ve kanun hükümlerine uygun biçimde oluşturulması gerekir.
İki yıllık süre, seçimlere katılma takvimiyle karıştırılmamalıdır. Bir parti ilk büyük kongresini iki yıl içinde yapmak zorunda olmakla birlikte, daha erken bir seçim hedefleniyorsa 2820 sayılı Kanun’un 36. maddesindeki teşkilatlanma ve büyük kongre şartlarını seçim takvimine uygun biçimde daha önce tamamlamalıdır.
Yeni kurulan siyasi parti seçimlere nasıl katılır?
Bir siyasi partinin tüzel kişilik kazanmış olması, seçimlere kendiliğinden katılabileceği anlamına gelmez. 2820 sayılı Kanun’un 36. maddesine göre siyasi partinin seçimlere katılabilmesi için:
- İllerin en az yarısında,
- Oy verme gününden en az altı ay önce teşkilat kurmuş olması,
- Büyük kongresini yapmış olması
gerekir.
Bir ilde teşkilatlanmış sayılmak için merkez ilçe dâhil o ilin ilçelerinin en az üçte birinde teşkilat kurulmalıdır. Dolayısıyla yalnız il başkanının belirlenmesi veya il düzeyinde bir adres oluşturulması, o ilde kanuni anlamda teşkilatlanmanın tamamlandığını göstermeyebilir.
Seçime katılabilecek siyasi partiler, ilgili seçim dönemindeki kayıtlar ve mevzuat esas alınarak Yüksek Seçim Kurulu tarafından belirlenir. Teşkilat bilgilerinin doğru, güncel ve süresinde ilgili kayıtlara geçirilmesi bu nedenle önemlidir.
Siyasi partinin mali yapısı nasıl kurulmalıdır?
Siyasi partilerin gelir ve giderleri amaçlarına uygun olmalı; bütün gelirler parti tüzel kişiliği adına elde edilmeli ve bütün harcamalar belgeye dayanmalıdır. Gelirlerin kabulü, giderlerin yapılması, harcama yetkileri ve belgelerin saklanması tüzük ile parti içi mali düzenlemelerde açıkça gösterilmelidir.
Siyasi partiler ticari faaliyette bulunamaz, kanunda öngörülen istisnai işlemler dışında kredi veya borç alamaz. Bağışların kaynağı, bağış yapabilecek kişiler, yıllık parasal sınırlar, makbuz düzeni ve banka hareketleri güncel mevzuata göre kontrol edilmelidir.
Kuruluş aşamasında en az şu mali yapı oluşturulmalıdır:
- Gelir kabul ve makbuz düzeni,
- Bağış kabul kontrolü,
- Harcama yapmaya ve ödeme emri vermeye yetkili kişiler,
- Merkez ile il ve ilçe teşkilatları arasındaki mali yetki zinciri,
- Bütçe ve kesin hesap hazırlama sorumlulukları,
- Defter ve belgelerin saklanma düzeni,
- Teşkilatlardan merkeze mali veri aktarımı,
- Anayasa Mahkemesi mali denetimine esas olacak kayıt sistemi.
Siyasi partilerin mali denetimi Anayasa Mahkemesi tarafından yapılır. Bu nedenle mali sistemin seçim dönemine veya ilk denetim talebine kadar ertelenmesi yerine, tüzel kişiliğin kazanıldığı tarihten itibaren işletilmesi gerekir.
Kişisel verilerin korunması
Siyasi partiler; kurucular, üyeler, görev alanlar, aday adayları, gönüllüler ve bağışçılar hakkında kişisel veri işler. Siyasi düşünce bilgisi özel nitelikli kişisel veri olduğundan erişim yetkileri, saklama süreleri, veri güvenliği, aydınlatma süreçleri ve ilgili kişi başvuruları kuruluş aşamasında planlanmalıdır.
Siyasi parti kuruluşunda sık yapılan hatalar
Kuruluş dosyasında kontrol edilmesi gereken hatalar
- Kurucuların yalnız sayı bakımından kontrol edilmesi, üyelik ve yasaklılık durumlarının incelenmemesi,
- Kurucu sayısının tam otuzda bırakılması ve olası uygunluk sorunlarına karşı hazırlık yapılmaması,
- Parti adı ve amblemi için Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı sicilinde benzerlik araştırması yapılmaması,
- Genel merkez adresinin Ankara dışında belirlenmesi,
- Başka bir siyasi partinin tüzüğünün parti yapısına uyarlanmadan kullanılması,
- Tüzükte organların adlarının, üye sayılarının ve yetki ilişkilerinin açık kurulmaması,
- Disiplin hükümlerinde savunma ve itiraz süreçlerinin eksik bırakılması,
- Tüzük, program, kuruluş bildirisi ve kurucu belgelerinde farklı bilgi kullanılması,
- Bütün kurucuların gerekli metinleri eksiksiz imzalayıp imzalamadığının kontrol edilmemesi,
- Partinin kurulmasıyla seçimlere katılma yeterliliğinin de kazanıldığının sanılması,
- İlk büyük kongre için iki yıllık sürenin takvime bağlanmaması,
- Gelir, gider, bağış ve harcama yetkilerinin kuruluş sonrasına bırakılması,
- Üye ve kurucu bilgilerinin korunması için KVKK süreçlerinin kurulmaması.
Lilyum Danışmanlık siyasi parti kuruluşunda nasıl destek olur?
Lilyum Danışmanlık siyasi parti kuruluşunu yalnız evrak teslimi olarak değil; kurucu uygunluğu, parti tüzüğü, program, merkez organları, teşkilatlanma, mali kayıt sistemi ve kuruluş sonrası bildirimlerden oluşan bütüncül bir süreç olarak ele alır.
Çalışma kapsamında ihtiyaca göre şu başlıklar birlikte yürütülür:
- Kurucu yapı ve kuruluş takviminin planlanması,
- Kuruculuk şartlarının ve belgelerin kontrol edilmesi,
- Parti adı, kısa adı ve amblemi için ön inceleme yapılması,
- Parti tüzüğünün organ, teşkilat, disiplin ve mali yapı hükümleriyle hazırlanması,
- Parti programının tüzük ve mevzuatla uyumunun incelenmesi,
- Kuruluş bildirisi ve eklerinin dosyalanması,
- Kuruluş sonrası kayıt, bildirim ve mali süreçlerin planlanması,
- İlk büyük kongre ve teşkilatlanma takviminin oluşturulması.
Siyasi parti kuruluşu hakkında sık sorulan sorular
Siyasi parti en az kaç kişiyle kurulur?
Siyasi parti, siyasi partiye üye olma yeterliliğine sahip en az otuz Türk vatandaşı tarafından kurulur. Kurucuların her birinin üyelik ve kuruculuk şartlarını ayrı ayrı taşıması gerekir.
Siyasi parti kurmak için önceden izin almak gerekir mi?
Hayır. Siyasi partiler Anayasa ve kanunlar çerçevesinde önceden izin alınmadan kurulur. Parti, 2820 sayılı Kanun’da belirtilen kuruluş bildirisi ve belgelerin İçişleri Bakanlığına verilmesiyle tüzel kişilik kazanır.
Siyasi partinin genel merkezi İstanbul’da olabilir mi?
Hayır. 2820 sayılı Siyasi Partiler Kanunu gereğince siyasi partilerin genel merkezi Ankara’da bulunmalıdır. İl ve ilçe teşkilatları ise kuruluş sonrasında diğer şehirlerde oluşturulabilir.
Yabancı uyruklu kişiler Türkiye’de siyasi parti kurabilir mi?
Hayır. Siyasi parti kurucularının Türk vatandaşı olması gerekir. Yabancı uyruklu kişinin Türkiye’de ikamet iznine sahip olması siyasi parti kurucusu olabilmesi için yeterli değildir.
Devlet memurları siyasi parti kurucusu olabilir mi?
Anayasa ve 2820 sayılı Kanun kapsamında siyasi parti üyeliği yasaklanan devlet memurları ile işçi niteliği taşımayan diğer kamu görevlileri siyasi parti kurucusu olamaz. Kurucunun kamu görevi ve tabi olduğu özel personel mevzuatı ayrıca incelenmelidir.
Başka bir siyasi partinin üyesi kurucu olabilir mi?
Bir kişi aynı anda birden fazla siyasi partinin üyesi olamaz. Kurucu olarak yer alacak kişinin mevcut siyasi parti üyeliği kuruluş dosyasından önce kontrol edilmeli ve gerekiyorsa üyelik sona erdirme işlemleri tamamlanmalıdır.
Siyasi parti kurmak için asgari sermaye gerekir mi?
2820 sayılı Kanun siyasi parti kuruluşu için şirketlerdeki gibi bir asgari sermaye şartı öngörmez. Ancak genel merkez, personel, teşkilatlanma, kongre ve kayıt süreçleri için gerçekçi bir bütçe hazırlanmalıdır.
Parti tüzüğünü bütün kurucular imzalamalı mıdır?
Evet. Kuruluş dosyasına eklenecek parti tüzüğü ve programının kurucular tarafından imzalanmış olması gerekir. İmza eksikleri dosya tesliminden önce kontrol edilmelidir.
Siyasi parti hangi anda kurulmuş sayılır?
Siyasi parti, kuruluş bildirisi ve 2820 sayılı Kanun’da belirtilen belgelerin İçişleri Bakanlığına verildiği anda tüzel kişilik kazanır. Teslim üzerine Bakanlık tarafından alındı belgesi düzenlenir.
Siyasi parti kurulur kurulmaz seçimlere katılabilir mi?
Hayır. Seçimlere katılabilmek için illerin en az yarısında oy verme gününden en az altı ay önce teşkilat kurulması ve büyük kongrenin yapılmış olması gerekir. Bir ilde teşkilatlanma için merkez ilçe dâhil ilçelerin en az üçte birinde teşkilat kurulmalıdır.
Siyasi partinin ilk büyük kongresi ne zaman yapılmalıdır?
Parti kurucuları ilk büyük kongreyi, partinin tüzel kişilik kazanmasından başlayarak iki yıl içinde toplamak zorundadır. Seçimlere daha erken katılma hedefi varsa büyük kongrenin seçim takvimine göre daha önce yapılması gerekebilir.
Siyasi parti ticari faaliyette bulunabilir mi?
Hayır. Anayasa ve 2820 sayılı Kanun uyarınca siyasi partiler ticari faaliyette bulunamaz. Parti gelirleri kanunda izin verilen kaynaklardan elde edilmeli ve parti tüzel kişiliği adına kaydedilmelidir.
Siyasi parti kredi veya borç alabilir mi?
2820 sayılı Kanun siyasi partilerin kredi veya borç almasını yasaklamıştır. Kanunda ihtiyaçların karşılanmasına ilişkin sınırlı istisnai işlemler bulunduğundan her finansman ve vadeli alım ayrıca değerlendirilmelidir.
Siyasi partiler KVKK’ya tabi midir?
Evet. Siyasi partiler işledikleri kişisel veriler bakımından veri sorumlusudur. Özellikle siyasi düşünce bilgisi özel nitelikli kişisel veri olduğundan veri güvenliği, erişim yetkileri, aydınlatma ve saklama süreçleri dikkatle kurulmalıdır.
Resmî kaynaklar
- Anayasa Mahkemesi — Türkiye Cumhuriyeti Anayasası Siyasi parti kurma hakkı, siyasi parti üyeliği, parti faaliyetleri ve mali denetime ilişkin 68 ve 69. madde hükümleri.
- Adalet Bakanlığı UYAP Mevzuat — 2820 Sayılı Siyasi Partiler Kanunu Kurucu sayısı, kuruluş bildirisi, gerekli belgeler, teşkilat, sicil, ilk büyük kongre, seçimlere katılma, gelir, gider ve faaliyet esaslarını düzenleyen güncel kanun metni.
- İçişleri Bakanlığı — Siyasi Partiler Bilgi Sistemi Siyasi partilere ilişkin kuruluş, bildirim ve idari işlemlerde kullanılan PARBİS hakkında resmî bilgiler.
- Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı — Siyasi Parti Genel Bilgileri Siyasi parti sicilinde bulunan parti adları, kısa adlar, kuruluş tarihleri ve güncel genel bilgiler.
- Anayasa Mahkemesi — Siyasi Parti Kararları Bilgi Bankası Siyasi partilerin mali denetimi, ihtar, kendiliğinden sona erme ve diğer siyasi parti kararları.
- Kişisel Verileri Koruma Kurumu — Siyasi Partiler İçin Kişisel Verilerin Korunması Rehberi Kurucu, üye, aday ve diğer ilgili kişilere ait verilerin siyasi partiler tarafından işlenmesine ilişkin resmî açıklamalar.
