Özel engelli bakım merkezi işletmek; bakım hizmetini uygun bina, yeterli personel, kesintisiz çalışma düzeni ve sürdürülebilir bütçeyle birlikte yürütmeyi gerektirir. Bu rehber, 24 ve 72 engelli kişiye hizmet veren yatılı merkezlerin kuruluş giderlerini, aylık işletme giderlerini ve çalışan personel planlamasını karşılaştırır. Gider tutarları, işletmenin kendi ücretleri, sözleşmeleri ve tedarik koşullarıyla doldurulabilecek bir bütçe yapısında gösterilir.
Bu rehberde 24 ve 72 sayıları, bakım hizmeti alan engelli kişi sayısını ifade eder. Merkezde çalışanlar için “çalışan personel”, “bakıcı personel”, “meslek personeli” ve “sağlık personeli” ifadeleri kullanılır. Bakım alan engelli kişi sayısı ile çalışan personel sayısı ayrı gösterilir.
Açılış izinleri, bina şartları, kabul işlemleri ve geçiş hükümleri hakkında ayrıntılı bilgi için Özel Engelli Bakım Merkezleri Rehberi yazımızı inceleyebilirsiniz.
Mali müşavirlik desteği
İşletme bütçenizi bakım ve personel planıyla birlikte oluşturun
Muhasebe, bordro, SGK bildirimleri ve mali belge takibinin birlikte yürütülmesi için Lilyum Danışmanlık'ın mali müşavirlik hizmetlerini inceleyebilirsiniz.
Kısa özet
İşletme planının beş temel noktası
- Kuruluş yatırımı, aylık gider ve işletme sermayesi ayrı hesaplanır.
- Personel ihtiyacında kapasite, fiilî doluluk, engel grubu, vardiya ve izinler birlikte değerlendirilir.
- 72 engelli kişiye yatılı bakımda genel bakıcı hesabı en az 24 çalışan personeldir; gündüz görevlerinde 2 meslek ve 2 sağlık personeli gerekir.
- 24 engelli kişiye hizmet veren merkezde özel bakıcı hesabı 6, genel üçte bir hesabı 8 çalışan personeldir; hükümlerin birlikte uygulanması netleştirilmelidir.
- Doluluk, ücret getirici kişi sayısı ve tahsilat aynı kavram değildir; ücretsiz kontenjan ve ödeme koşulları bütçeye yansıtılır.
24 ve 72 engelli kişiye hizmet veren merkezler nasıl karşılaştırılır?
Karşılaştırmada birinci merkez 24 engelli kişi kapasiteli olup 24 engelli kişiye, ikinci merkez 72 engelli kişi kapasiteli olup 72 engelli kişiye fiilen yatılı bakım verir. Personel tablosu tam doluluğu esas alır; düşük dolulukta giderlerin nasıl değişeceği ayrıca açıklanır.
Örnekler yetişkinlere hizmet veren merkezler üzerinden kurulmuştur. Bedensel engelli kişilere hizmet ile zihinsel veya ruhsal engelli kişilere hizmetin personel şartları ayrı belirtilir. Çocuklara yönelik hizmette çocuk gelişimci ve yaş gruplarına ilişkin ilave planlama gerekir.
Kapasite, izin verilen hizmet sınırını; doluluk, fiilen bakım verilen kişi sayısını gösterir. Ücret getirici kişi sayısı ise ücretsiz bakım ve ödeme koşulları dikkate alındıktan sonra belirlenir. Aynı engelli kişi kapasitesindeki iki merkezin bina durumu, bakım ihtiyacı ve hizmet kapsamı farklı olduğunda gider yapıları da değişir.
Bu iki örnek, ayrı işletme büyüklüklerini karşılaştırır. 24 engelli kişi kapasiteli bir merkezden 72 engelli kişi kapasitesine büyüme planlanırsa kapasite artırımı izinleri, ek alan, personel ve donanım yatırımı ayrıca ele alınır.
Kuruluş giderleri hangi kalemlerden oluşur?
Kuruluş bütçesi; bina, uygunluk çalışmaları, donanım ve açılış hazırlığını kapsar. Mevcut bir binanın bakım merkezine dönüşümü ile yeni bina yapımının gider listesi ve ödeme takvimi farklıdır.
| Kalem | İçerik | Bütçeleme esası |
|---|---|---|
| Bina edinimi | Satın alma veya kiralama; ilgili işlem giderleri | Seçilen taşınmaz ve sözleşme koşulları |
| Proje ve teknik değerlendirme | Mimari ve tesisat projeleri, gereken raporlar, ruhsat işlemleri | Binanın mevcut durumu ve açılış dosyasındaki ihtiyaçlar |
| Tadilat ve erişilebilirlik | Odalar, banyolar, kapılar, rampalar, asansör ve ortak alanlar | Onaylı projeye göre iş miktarı ve teklifler |
| Teknik donanım | Jeneratör, yangın ve kamera sistemleri, ısıtma, mutfak ve çamaşırhane | Kapasite ve hizmet grubuna uygun ekipman listesi |
| Tefrişat ve bakım ekipmanı | Yatak, dolap, masa, oturma donanımı ve bakım araçları | Oda ve kişi bazında adet × birim bedel |
| Açılış hazırlığı | Kuruluş işlemleri, personel seçimi, eğitim, ilk sarf stoku ve kayıt altyapısı | İşlem ve hizmet listesi; açılış takvimi |
72 engelli kişi kapasiteli merkezde kuruluş bütçesi, 24 engelli kişi kapasiteli merkezin bütçesinin otomatik olarak üç katı kabul edilemez. Bazı ekipmanlar ortak kullanılırken oda, yatak ve bakım araçları kişi sayısıyla artar. Binanın dönüşüm ihtiyacı ise kapasiteden bağımsız büyük farklar oluşturabilir.
Nakit çıkışı ile muhasebe giderini ayırın
Bina ve uzun süre kullanılacak donanım alımı, aylık faaliyet giderinden ayrı yatırım bütçesinde izlenir. Depozito nakit bağlar; doğrudan kira gideri olarak değerlendirilmez. Amortisman muhasebe gideridir, ilgili ayda aynı tutarda yeni ödeme gerektirmez. Bütçede yatırım, gider ve nakit hareketi ayrı sütunlarda tutulmalıdır.
Bina ihtiyaç listesinde yönetmeliğin Ek-3 ve Ek-4'ü esas alınır. Ön izinde belirlenen kapasitenin üzerinde alan oluşturulması kendiliğinden ek kapasite hakkı sağlamaz. Dayanak: Madde 10 ve 22, Ek-3–4.
Bakım alan engelli kişi sayısına göre çalışan personel planı
Aşağıdaki iki tablo, tam dolulukta yetişkinlere yatılı hizmet veren merkezler içindir. 24 ve 72 bakım alan engelli kişiyi; tablolardaki personel sayıları ise çalışanları veya ilgili görev için gereken kadroyu gösterir. Gündüz görevleri, nöbet görevlendirmesi ve temizlik personelinin sayımı ayrı açıklanmıştır.
24 engelli kişiye hizmet veren merkez
Bu senaryoda merkezin izin verilen kapasitesi 24 engelli kişidir ve 24 engelli kişinin tamamına yatılı bakım verilir.
| Personel / görev | Personel sayısı | Çalışma ve sayım açıklaması |
|---|---|---|
| Sorumlu müdür | 1 çalışan personel | Meslek veya sağlık personeli niteliğindeyse ilgili kadro hesabına dahil edilir; aynı çalışan iki kez maliyetlendirilmez. |
| Gündüz meslek personeli görevi | 1 meslek personeli | Her 36 engelli kişi için bir personel oranı esas alınır. En fazla 24 engelli kişi kapasiteli merkezlere ilişkin çalışma süresi istisnası aşağıda açıklanmıştır. |
| Gündüz sağlık personeli görevi | 1 sağlık personeli | Meslek veya sağlık personelinden biri tam süreli, diğeri kısmi süreli çalıştırılabilir; hizmetin ve nöbetin karşılanması ayrıca planlanır. |
| Bakıcı personel hesabı | Özel hükümde 6; genel üçte bir hesabında 8 çalışan personel | 24 ÷ 4 = 6; 24 ÷ 3 = 8. Bu iki sonuç alternatif mevzuat hesaplarıdır; birlikte toplanmaz. Hükümlerin birlikte uygulanması nihai kadrodan önce netleştirilir. |
| Temizlik personeli | 1 temizlik personeli | Madde 41/1-h'deki 6 çalışan personel hesabına dahildir. Bu özel hesap 5 bakıcı personel + 1 temizlik personeli olarak gösterilir; 6 + 1 diye artırılmaz. |
| Nöbet görevlendirmesi | En az 3 nöbet personeli | Meslek/sağlık personeli içinden görevlendirilir. Gündüz için gösterilen 1 meslek + 1 sağlık personeli, tek başına bütün nöbet kadrosunu karşılamaz. |
24 engelli kişiye hizmette 6 ve 8 sayıları neyi gösterir?
Madde 41/1-h, en fazla 24 engelli kişi kapasiteli merkezde bakıcı sayısının bakılan engelli kişilerin dörtte birinden az olamayacağını belirtir. Tam dolulukta bu hesap 6 çalışan personeldir ve 1 temizlik personeli bu sayıya dahildir. Aynı bent, zorunlu meslek veya sağlık personelinden birinin tam, diğerinin kısmi süreli çalıştırılmasına izin verir.
Madde 41/1-e'deki genel yatılı bakım oranı ve madde 45/8'deki izin/refakat düzenlemesi ise 12 engelli kişinin üzerinde bakım verilen merkezlerde üçte bir hesabını gündeme getirir. 24 engelli kişi için sonuç 8 çalışan personeldir. Dörtte bir hükmünün bu hükümlerle nasıl birlikte uygulanacağı açıklığa kavuşturulmadan 6 çalışan personelin kesin yeterli olduğu kabul edilmemelidir.
6 ve 8, yalnız bakıcı personel hesabının sonuçlarıdır; müdür, meslek, sağlık ve diğer destek görevlerinin tamamını kapsamaz. Ön bütçede 8 çalışan personellik bakım/temizlik hesabı ihtiyatlı bir varsayım olarak çalışılabilir. Kesin kadro, temizlik sayımı, açılış şartları ve izin düzeni il müdürlüğüyle netleştirilerek oluşturulur.
72 engelli kişiye hizmet veren merkez
Bu senaryoda merkezin izin verilen kapasitesi 72 engelli kişidir ve 72 engelli kişinin tamamına yatılı bakım verilir.
| Personel / görev | Personel sayısı | Çalışma ve sayım açıklaması |
|---|---|---|
| Sorumlu müdür | 1 çalışan personel | Meslek veya sağlık personeli niteliğindeyse ilgili kadro hesabına dahil edilir; aynı çalışan iki kez maliyetlendirilmez. |
| Gündüz meslek personeli görevi | 2 meslek personeli | 72 ÷ 36 = 2. 08.00–16.00 saatleri için gündüz görevidir; nöbet planıyla birlikte değerlendirilir. |
| Gündüz sağlık personeli görevi | 2 sağlık personeli | 72 ÷ 36 = 2. 08.00–16.00 saatleri için gündüz görevidir; gündüz dışındaki hizmet ayrıca karşılanır. |
| Bakıcı personel hesabı | En az 24 bakıcı personel | 72 ÷ 3 = 24. Bu sayı merkezin bütün çalışanlarının toplamı değildir; izin, refakat ve fiilî vardiya planı ayrıca kontrol edilir. |
| Temizlik personeli | 2 temizlik personeli | Madde 41/1-ğ gereğidir. Bakıcı personel hesabına dahil edilmesine ilişkin uygulama nihai kadroda netleştirilir; bu tabloda 24 + 2 veya 22 + 2 şeklinde kesin toplam kurulmaz. |
| Nöbet görevlendirmesi | En az 3 nöbet personeli | Meslek/sağlık kadrosu içinden görevlendirilir. Otomatik olarak 3 ayrı ilave çalışan sayılmaz; çalışma süreleri ilave istihdam gerektirebilir. |
İki tablo da görev ve kadro hesabını gösterir. Sorumlu müdürün ilgili kadroya dahil edilmesi, nöbet görevlendirmeleri ve temizlik sayımı kontrol edilmeden satırlar toplanarak tek bir toplam çalışan sayısı üretilemez. Bütçede her çalışan, görevleri ve çalışma süresiyle birlikte bir kez kaydedilir.
Hizmet verilen engel grubuna göre gereken unvanlar
- Zihinsel veya ruhsal engelli kişilere hizmet: Her iki merkezde psikolog ya da sosyal çalışmacı çalıştırılması gerekir. Uygun unvan meslek personeli planında gösterilir; aynı çalışan ayrıca yeniden sayılmaz.
- Bedensel engelli kişilere hizmet: Bakım verilen bedensel engelli kişi sayısı 60'ı geçerse fizyoterapist çalıştırılması zorunludur. 72 engelli kişinin tamamının bedensel engelli olduğu senaryoda en az 1 fizyoterapist gerekir. 24 engelli kişiye hizmet verilen senaryoda bu sayı eşiği oluşmaz; bakım ihtiyacı ayrıca değerlendirilir.
- Yalnız 0–18 yaş grubuna hizmet: Çocuk gelişimci gerekir. Bu rehberin yetişkin senaryolarından ayrı personel ve hizmet planı oluşturulur.
Fizyoterapistin ve diğer zorunlu unvanların meslek/sağlık kadrosu içindeki konumu yönetmelikteki tanımlara göre belirlenir. Unvan şartı her durumda kadronun üzerine ayrı bir çalışan eklenmesi anlamına gelmez.
Açılış kadrosu ayrıca kontrol edilir
Madde 13/9, hizmete başlama ve engelli kişi kabulü için en az bir meslek personeli, bir sağlık personeli, dört bakıcı personel, bir temizlik personeli ve üç nöbet sorumlusu istihdamını düzenler. Açılış şartı, tam dolulukta gereken kadronun yerine geçmez. Nöbet görevleri ile meslek/sağlık kadrosunun ilişkisi madde 41'e göre kurulur.
Yemek, çamaşırhane, büro, ulaşım, teknik bakım ve güvenlik için ihtiyaç duyulan destek personeli ayrıca planlanır. Bu görevlerde her kapasiteye uygulanacak tek bir sabit sayı yerine iş yükü ve hizmetin içeride veya dışarıdan karşılanması esas alınır. Dayanak: Madde 13, 40–41 ve 45.
Asgari kadrodan uygulanabilir vardiya planına geçiş
Yatılı merkez haftanın yedi günü 24 saat hizmet verir. Personel bütçesi, sadece oran hesabına değil, hizmetin çalışma süresi ve dinlenme hakları korunarak sürdürülmesine dayanmalıdır.
Bedensel engelli kişilere hizmette 08.00–16.00 dışındaki nöbet sorumlusu sağlık personelidir. Zihinsel veya ruhsal engelli kişilere hizmette meslek veya sağlık personeli görevlendirilebilir. Bu görev, bakıcı personelin görevinden ayrıdır.
Üç vardiyada bakıcı dağılımı yüzde 50 gündüz, yüzde 30 akşam ve yüzde 20 gece şeklindedir. 72 engelli kişiye hizmet veren merkez için hesaplanan 24 bakıcı personele oran ve yuvarlama hesabı uygulandığında 12 bakıcı gündüz, 7 bakıcı akşam ve 5 bakıcı gece sonucu elde edilir. Bu örnek yalnız dağılım hesabıdır; hafta tatili, izin ve fiilî çalışma saatleri çözülmüş bir aylık vardiya çizelgesi değildir.
- Her personelin çalışma günü, çalışma saati ve hafta tatili gösterilir.
- Yıllık izin, sağlık izni, ayrılış ve hastane refakati için ikame planı kurulur.
- Meslek/sağlık personelinin gündüz ve nöbet görevlerinde saat çakışması kontrol edilir.
- Yasal çalışma sınırları ve fiilî hizmet ihtiyacı nedeniyle gereken ilave istihdam bütçeye eklenir.
12 saat çalışma ve 24 saat izin düzeni, il müdürlüğünün bilgisi ve onayıyla ve İş Kanunu sınırlamaları saklı tutularak uygulanabilir. İl müdürlüğü onayı, çalışma süresi sınırlarının yerine geçmez. Dayanak: Madde 41 ve 45.
Personel gideri nasıl hesaplanır?
Personel bütçesinin birimi, yalnız net maaş değil, çalışanın toplam işveren maliyetidir. Farklı görev ve çalışma süreleri ayrı satırlarda hesaplanır.
Aylık personel bütçesi = her çalışanın toplam işveren maliyetinin toplamı + bu maliyetlere dahil edilmeyen ikame ve diğer personel giderleri.
Kişi başına maliyette brüt ücret, işveren sigorta ve işsizlik sigortası primleri, yan haklar ve planlanan ek çalışmalar değerlendirilir. Net ücret üzerinden anlaşılmışsa brütleştirme yapılır; brüt ücretin içinde yer alan çalışan kesintileri ikinci kez gider eklenerek mükerrer hesap oluşturulmaz.
- Düzenli ücret gideri: Görev ve çalışma süresine göre ücret ile işveren yükleri.
- İkame ve ek çalışma: İzin ve hizmet devamlılığı için gereken personel veya yasal ek çalışma.
- Diğer personel giderleri: Yemek, ulaşım, iş kıyafeti, sağlık kontrolleri, eğitim ve işe alım.
- Dönemsel yükümlülükler: Kıdem ve benzeri ödemeler için uygun planlama; muhasebe karşılığı ile fiilî ödeme ayrımı.
Kısmi süreli personel ayrı çalışma süresi ve ücretle bütçelenir. Prim teşvikleri, işletmenin ve çalışanın yararlanma koşulları doğrulanarak hesaba alınır. Sorumlu müdür veya nöbet personeli aynı kişiyle karşılanıyorsa maliyet kişi bazında bir kez yazılır; varsa ek çalışma bedeli ayrıca izlenir.
Aylık işletme giderleri nasıl sınıflandırılır?
Giderler sabit, değişken ve basamaklı olarak ayrıldığında doluluk değişiminin etkisi görülebilir. Her giderin yalnız bakım alan engelli kişi sayısına bağlı olduğu varsayılmamalıdır.
| Gider | Davranış | Hesaplama yöntemi |
|---|---|---|
| Personel | Asgari kadro ve hizmet ihtiyacına bağlı basamaklı gider | Onaylı görev ve vardiya planı × işveren maliyeti |
| Kira | Sözleşme döneminde çoğunlukla sabit | Kira sözleşmesi ve ilgili yükümlülükler |
| Yemek | Kişi sayısı ve menüye bağlı; mutfak sabit gideri de bulunabilir | Kişi-gün, öğün ve menü; personel öğünleri ayrıca |
| Kişisel bakım ve sarf | Bakım ihtiyacı ve tüketimle değişir | Bireysel ihtiyaç × kullanım miktarı × birim bedel |
| Enerji ve su | Sabit tüketim ile doluluğa bağlı tüketim birlikte | Bina, mevsim, cihazlar ve kullanım miktarları |
| Çamaşır ve temizlik | Alan, kişi sayısı ve yıkama sıklığına bağlı | Sarf, ekipman kullanımı ve dış hizmet bedelleri |
| Bakım ve teknik hizmet | Periyodik ve arıza kaynaklı | Asansör, jeneratör, yangın sistemleri ve diğer ekipman sözleşmeleri |
| Dış hizmet ve yönetim | Sözleşme ve iş yüküne bağlı | Muhasebe, iş sağlığı ve güvenliği, bilgi sistemleri, iletişim ve sigorta |
Yemek veya çamaşır hizmeti dışarıdan alınıyorsa sözleşmenin kapsamı açık yazılır. Dış hizmet bedeline dahil işçilik ve sarf malzemeleri aynı hizmet için yeniden bütçelenmez. Merkezin kendi personelinin yaptığı görevlerde de ortak giderin farklı başlıklarda tekrarlanması önlenir.
Fiziksel bakım ihtiyacı yüksek engelli kişilerde yardımcı ekipman, yıkama ve sarf tüketimi farklılaşabilir. Kişi başına tek bir tüketim varsayımı yerine bakım planlarından çıkan ihtiyaç grupları kullanılabilir.
Doluluk giderleri nasıl etkiler?
Düşük doluluk, özellikle sabit giderin kişi başına düşen payını artırır. Personel ve teknik altyapı giderleri ise dolulukla aynı oranda azalmayabilir.
| Doluluk | 24 engelli kişi kapasiteli merkez | 72 engelli kişi kapasiteli merkez |
|---|---|---|
| Yüzde 50 | 12 engelli kişi | 36 engelli kişi |
| Yüzde 75 | 18 engelli kişi | 54 engelli kişi |
| Yüzde 100 | 24 engelli kişi | 72 engelli kişi |
Her doluluk düzeyinde personel planı yeniden kontrol edilir; tam doluluk kadrosunun yarısı alınarak yüzde 50 doluluk bütçesi oluşturulmaz. Açılış asgarisi, hizmet türü, nöbet, izin ve engel grubuna özgü ihtiyaçlar devam eder.
Aylık kişi başı işletme gideri = ilgili ayın işletme giderleri ÷ aynı ayın ortalama bakım alan engelli kişi sayısı. Giriş ve çıkışların yoğun olduğu aylarda kişi-gün hesabı daha tutarlı karşılaştırma sağlar. Kuruluş yatırımı ve dönemsel büyük ödemeler bu göstergede ayrıca açıklanır.
72 engelli kişi kapasitesi bazı ortak giderlerin daha fazla kişiye dağılmasını sağlayabilir. Ancak ilave kadro, daha geniş alan ve ekipman ihtiyacı nedeniyle büyük kapasite tek başına daha yüksek kârlılık sonucu vermez.
Gelir ve tahsilat yapısı nasıl planlanır?
Gelir planı; Bakanlıkça ücreti karşılanan bakım, özel ücretli bakım ve ücretsiz kontenjan ayrı gösterilerek hazırlanır. Hizmet verilmesiyle tahsilatın gerçekleşmesi farklı tarihlere denk gelebilir.
Yatılı bakım için Bakanlık ödeme esası 20.000 gösterge rakamı ile memur aylık katsayısının çarpımıdır. BHKS karşılama yüzdesi 60 ve üzerindeki merkezlere koşullara bağlı kademeli teşvik verilebilir. Bakım ücreti ile teşvikin iki net asgari ücret üst sınırını aşamaması, bu tutarın her engelli kişi için kesin ödeneceği anlamına gelmez.
Özel ücretler, il düzeyinde belirlenen taban ücretin altında olmamak üzere hizmet ve maliyet yapısıyla belirlenir. Bütçede sözleşme bedeli, verilen hizmet, fatura ve tahsilat ayrı izlenir.
Ücretsiz kontenjanın kapasiteye etkisi
Madde 61'deki kapasitenin yüzde 3'ü ve yuvarlama kuralı uygulandığında 24 engelli kişi kapasitesinde bir, 72 engelli kişi kapasitesinde iki ücretsiz kontenjan oluşur. Ücretsiz kontenjanın tamamının dolu olduğu tam doluluk senaryosunda, ücret getirici bakıma ayrılabilecek kişi sayısı sırasıyla en fazla 23 ve 70 olur. Bu sayılar yerleştirme veya ödeme garantisi değildir.
Merkezin doluluk garantisi bulunmaz. BHKS karşılama yüzdesi 60'ın altındayken Bakanlıkça ücreti karşılanacak yeni yerleştirme yapılamaması da doluluk planında dikkate alınır.
Bakanlık ödeme dosyası hizmeti takip eden ay için hazırlanır; eksik belge varsa ödeme yapılmaz. Bütçede belge tamamlama ve ödeme işlemi takvimi, ücret ve tedarikçi ödeme günleriyle karşılaştırılır. Dayanak: Madde 52, 58, 61 ve 65–66.
Gelir hesabının kapsamını açık tutun
Merkezde hizmet alan kişilere ait emanet para ve harçlıklar işletmenin serbest geliri değildir. Finansman girişleri de bakım hizmeti geliriyle aynı satırda izlenmemelidir. Kâr değerlendirmesinde vergi, amortisman ve finansman etkileri ayrıca ele alınır.
İşletme sermayesi neden ayrıca hesaplanır?
İşletme sermayesi, kuruluş yatırımı tamamlandıktan sonra hizmetin günlük ödemelerini karşılamak için gereken kaynaktır. Merkezin açılmasıyla tam doluluğa ve düzenli tahsilata aynı anda ulaşılacağı varsayılmamalıdır.
Personel ücretleri, primler, kira ve tedarikçi ödemeleri başlarken doluluk kademeli artabilir. İlk sarf stoku, ön ödemeler ve tahsilat aralığı da nakit ihtiyacı yaratır. Bu nedenle her ayın başlangıç nakdi, tahsilatı, ödemesi ve kapanış nakdi birlikte planlanır.
Finansman ihtiyacı, seçilen açılış ve doluluk takviminde ortaya çıkan en yüksek birikimli nakit açığı ve işletmenin belirlediği güvenlik payı üzerinden değerlendirilir. Her merkez için geçerli sabit bir aylık rezerv sayısı yerine kendi ödeme döngüsü kullanılır.
Kredi kullanılıyorsa anapara ödemesi nakit planında, faiz ve ilgili giderler uygun bütçe başlıklarında izlenir. Kredi anaparasıyla muhasebe gideri aynı kabul edilmez.
24 ve 72 engelli kişiye hizmet veren merkezler için bütçe tablosu
Aşağıdaki tablo bütçeye aktarılacak çalışma şablonudur. Boş alanlara işletmenin kendi tutarları yazılır; kuruluş, aylık gider ve nakit ihtiyacı ayrı toplamlarla takip edilir.
| Bütçe kalemi | 24 engelli kişiye hizmet veren merkez tutarı | 72 engelli kişiye hizmet veren merkez tutarı | Dayanak |
|---|---|---|---|
| Kuruluş yatırımı toplamı | ________ | ________ | Bina, proje, tadilat, donanım ve tefrişat listesi |
| Depozito, ön ödeme ve açılış stoku | ________ | ________ | Sözleşmeler ve ilk stok miktarları |
| Aylık personel gideri | ________ | ________ | Kişi bazında görev, süre ve işveren maliyeti |
| Aylık kira ve bina giderleri | ________ | ________ | Sözleşme ve kullanım giderleri |
| Aylık yemek ve bakım sarfı | ________ | ________ | Kişi-gün, menü ve bireysel bakım ihtiyaçları |
| Aylık enerji, su, temizlik ve çamaşır | ________ | ________ | Tüketim, alan ve hizmet sözleşmeleri |
| Dış hizmetler ve bakım | ________ | ________ | Muhasebe, teknik bakım ve diğer hizmetler |
| Dönemsel giderlerin aylık payı | ________ | ________ | Eğitim, sigorta ve benzeri dönemsel giderler |
| Aylık işletme giderleri toplamı | ________ | ________ | Mükerrer kalemler çıkarıldıktan sonraki aylık toplam |
| Aylık beklenen tahsilat | ________ | ________ | Ücretli kişi sayısı, ödeme koşulları ve tahsilat takvimi |
| İşletme sermayesi ihtiyacı | ________ | ________ | Aylık nakit planındaki birikimli açık ve güvenlik payı |
Her tutarın yanında fiyat veya ücret tarihi, hesaplama miktarı ve kapsamı tutulur. Aynı çalışma yüzde 50, yüzde 75 ve tam doluluk için ayrı yapılır. Bu tablo bir hesaplama aracı değildir; işletmenin bütçe dosyasına aktarılacak şablondur.
Bütçe kontrolü ve sık yapılan hatalar
Bütçenin güvenilirliği, gider kapsamının tamlığına ve aynı kişinin, hizmetin veya ödemenin iki kez sayılmamasına bağlıdır. İzin ve fiilî hizmet koşulları mali planla birlikte kontrol edilir.
Bütçe tamamlanmadan önce kontrol edin
- Hizmet türü, engel grubu, bakım alan engelli kişi sayısı ve çalışan personel sayısı ayrı yazıldı mı?
- Asgari personel, gündüz görevleri, nöbet ve izin planı birlikte incelendi mi?
- 24 engelli kişi kapasiteli merkezdeki personel hükmü ilişkisi nihai kadrodan önce netleştirildi mi?
- Temizlik, müdür ve nöbet görevlerinde mükerrer kişi maliyeti önlendi mi?
- Yemek ve diğer dış hizmetlerde sözleşmeye dahil kalemler ayrıldı mı?
- Ücretsiz kontenjan ve tahsilat koşulları gelir planına yansıtıldı mı?
- Kuruluş yatırımı, amortisman, kredi ve depozito ayrı izlendi mi?
- Düşük doluluk ve tahsilat gecikmesi için nakit planı hazırlandı mı?
Sık yapılan hatalar; kapasiteyi gelir garantisi saymak, tüm çalışanları net maaşla bütçelemek, vardiya ve izin ihtiyacını atlamak, 72 engelli kişi kapasiteli merkezin giderini 24 engelli kişi kapasiteli merkezin üç katı kabul etmek ve ücretsiz kontenjanı doluluk üzerinden hesaplamaktır. Teşviklerin kesin gelir veya kesin prim indirimi kabul edilmesi de bütçeyi olduğundan olumlu gösterebilir.
Lilyum Danışmanlık nasıl destek olur?
Lilyum Danışmanlık; muhasebe düzeni, bordro, SGK ve vergi bildirimleri ile mali belge takibinin kurulması ve yürütülmesinde destek sunabilir. Kişi bazında personel maliyeti ve dönemsel mali raporlama, işletme bütçesinin fiilî sonuçlarla karşılaştırılmasını sağlar.
Muhasebe sisteminin kurulması kapsamında gider merkezleri, belge akışı ve raporlama düzeni ele alınabilir. Sağlık ve personel verilerinin yönetimi için KVKK danışmanlığı hizmeti de ilgili süreçlerle birlikte değerlendirilebilir.
Personel onayları, ruhsat ve teknik projeler yetkili idare ve ilgili uzmanlıklarla yürütülür. Mali çalışma bu işlemlerdeki kesinleşmiş koşulları bütçeye ve kayıt düzenine yansıtır.
Sık Sorulan Sorular
Rehberdeki 24 ve 72 sayıları çalışan sayısını mı gösterir?
Hayır. Bu sayılar bakım hizmeti alan engelli kişi sayısını gösterir. Çalışanlar, personel tablolarında görevlerine ve çalışma düzenine göre ayrıca belirtilir.
Bu rehber kuruluş için kesin bir yatırım tutarı verir mi?
Hayır. Kuruluş ve işletme giderlerini sınıflandırır; tutarlar işletmenin kendi bina, ücret ve tedarik koşullarıyla tamamlanır.
72 engelli kişiye yatılı bakımda bakıcı personel hesabı kaçtır?
Genel üçte bir hesabı 72 ÷ 3 = 24 bakıcı personeldir. Bu sayı bütün çalışanların toplamı değildir. Temizlik sayımı, izin, refakat ve fiilî vardiya planı ayrıca değerlendirilir.
24 engelli kişiye hizmet veren merkezde 6 çalışan kesin yeterli midir?
Kesin yeterlilik sonucu çıkarılamaz. Özel dörtte bir hesabı, 1 temizlik personeli dahil 6 çalışan; genel üçte bir hesabı 8 çalışan sonucunu verir. Bunlar yalnız bakıcı personel hesabıdır. Açılış, izin ve nöbet hükümleriyle ilişki il müdürlüğüyle netleştirilmelidir.
24 engelli kişi kapasiteli merkezde 1 meslek ve 1 sağlık personeli bütün nöbetleri karşılar mı?
Bu iki kişi tek başına en az 3 nöbet personeli görevlendirmesini karşılamaz. Gündüz görevi, kısmi süre imkânı ve nöbet kadrosu çalışma süreleriyle birlikte planlanır.
Sorumlu müdür meslek veya sağlık personeli hesabına dahil olabilir mi?
Madde 41/2 kapsamında, ilgili meslek veya sağlık personeli niteliğindeyse dahil edilir. Fiilî görev ve çalışma düzeni ayrıca sağlanmalıdır.
Üç nöbet personeli her zaman üç ilave çalışan anlamına mı gelir?
Hayır. Madde 41, meslek veya sağlık personeli içinden nöbet görevlendirmesini düzenler. Ancak hizmetin çalışma süresi sınırlarıyla karşılanabilmesi ilave istihdam gerektirebilir.
72 engelli kişi kapasiteli her merkezde fizyoterapist zorunlu mudur?
Zorunluluk toplam kapasiteye değil, bakım verilen bedensel engelli kişi sayısının 60’ı geçmesine bağlıdır. Diğer hizmetlerde ihtiyaç ve ilgili koşullar ayrıca değerlendirilir.
Ücretsiz bakım kontenjanı 24 ve 72 engelli kişi kapasitesinde kaçtır?
Kapasitenin yüzde 3’ü ve yönetmelikteki yuvarlama kuralıyla 24 engelli kişi kapasitesinde bir, 72 engelli kişi kapasitesinde iki ücretsiz kontenjan oluşur.
Doluluk yarıya düşerse personel gideri de yarıya düşer mi?
Otomatik olarak düşmez. Açılış asgarisi, hizmet ihtiyacı, nöbet ve izin planı devam eder; personel planı ilgili hükümlerle yeniden incelenir.
Personel giderini yalnız net maaşla hesaplamak yeterli midir?
Hayır. Brüt ücret, işveren primleri, yan haklar ve planlanan ek çalışmalarla toplam işveren maliyeti hesaplanmalıdır. Birden fazla görevi olan çalışan bir kez maliyetlendirilir.
Kuruluş yatırımı ile işletme sermayesi aynı mıdır?
Hayır. Kuruluş yatırımı bina ve donanım hazırlığını; işletme sermayesi günlük ödemeler ile tahsilat arasındaki nakit ihtiyacını karşılar.
Resmî Kaynaklar
- Engelli Bireylere Yönelik Özel Bakım Merkezleri Yönetmeliği
7 Ekim 2026 tarihli, 33393 sayılı Resmî Gazete. Özellikle madde 13, 40–41, 45, 52, 58, 61 ve 65–66.
- Yönetmeliğin ekleri
Ek-3–4: bina ve teknik ihtiyaçlar. Ek-12: personelin görev, yetki ve sorumlulukları.
Bilgilendirme Notu
Bu rehber, 7 Ekim 2026 tarihli yönetmelik üzerinden genel işletme ve bütçe planlaması amacıyla hazırlanmıştır. Örnekler fiyat teklifi, kesin toplam istihdam kararı veya kârlılık taahhüdü değildir. Personel planı; hizmet grubu, fiilî doluluk, çalışma süreleri, mevcut onaylar ve yetkili idarenin uygulamasıyla kesinleştirilmelidir. Bakanlık rehberleri ve uygulama açıklamaları yayımlandıkça özellikle küçük merkezlerdeki hüküm ilişkisi yeniden değerlendirilmelidir.
