Yayınlanma tarihi: · Son güncellenme tarihi:
Federasyon nasıl kurulur? Dernekler mevzuatına tabi bir federasyon, kuruluş amaçları aynı olan en az beş derneğin üye sıfatıyla bir araya gelmesiyle kurulur. Her kurucu derneğin genel kurulunda federasyon kurulmasına veya kurulacak federasyona kurucu olarak katılmaya karar verilmesi; kuruluş bildirimi, federasyon tüzüğü ve gerekli eklerin federasyon merkezinin bulunduğu yerin mülki idare amirliğine verilmesi gerekir. Federasyon, kuruluş dosyasının teslim edildiği anda tüzel kişilik kazanır.
Federasyon kurmanın temel şartları
Federasyon, derneklerin oluşturduğu tüzel kişiliğe sahip bir üst kuruluştur. Kuruluş için önceden izin veya belirli bir sermaye aranmaz; ancak kurucu dernekler, kararlar ve kuruluş belgeleri mevzuata uygun olmalıdır.
- Kuruluş amaçları aynı olan en az beş dernek bulunmalıdır.
- Her kurucu derneğin genel kurulu federasyon kurulması veya federasyona kurucu olarak katılma kararı almalıdır.
- Kuruluş işlemini yürütecek temsilciler, ilgili dernek yönetim kurulu kararlarıyla yetkilendirilmelidir.
- Federasyonun kendine özgü ve mevzuata uygun bir tüzüğü hazırlanmalıdır.
- Kuruluş bildirimi ve ekleri mülki idare amirliğine teslim edilmelidir.
- Federasyon, dosyanın teslim edildiği anda tüzel kişilik kazanır.
- Kuruluş dosyasının incelenmesinden sonra ilk genel kurul süresi ayrıca izlenmelidir.
Federasyon nedir?
Federasyon, kuruluş amaçları aynı olan en az beş derneğin amaçlarını gerçekleştirmek üzere üye sıfatıyla bir araya gelmesiyle oluşturduğu, tüzel kişiliğe sahip dernek üst kuruluşudur. Federasyonun üyeleri gerçek kişiler değil, kurucu veya sonradan üye olan derneklerdir.
Federasyon, üye derneklerin tüzel kişiliklerini ortadan kaldırmaz. Her dernek kendi tüzüğü, organları, mal varlığı ve sorumluluklarıyla faaliyet göstermeye devam eder. Federasyon ise ortak amaç doğrultusunda koordinasyon, temsil, proje geliştirme, eğitim, savunuculuk ve benzeri üst kuruluş faaliyetlerini yürütür.
Federasyon ile platform aynı yapı değildir
Federasyon tüzel kişiliğe sahip ve sürekli nitelikte bir üst kuruluştur. Platform ise derneklerin veya diğer sivil toplum kuruluşlarının ortak bir amacı gerçekleştirmek üzere oluşturduğu, tüzel kişiliği bulunmayan geçici bir birlikteliktir.
Bu rehber hangi federasyonları kapsar?
Bu rehber, 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu, 5253 sayılı Dernekler Kanunu ve Dernekler Yönetmeliği kapsamında dernekler tarafından kurulan federasyonları açıklar.
Spor federasyonları, işçi ve işveren sendikalarının üst kuruluşları, kamu görevlileri sendikalarının üst kuruluşları ile özel kanunlara tabi birlikler farklı mevzuata göre kurulur. Örneğin spor federasyonlarında 7405 sayılı Spor Kulüpleri ve Spor Federasyonları Kanunu; sendikal üst kuruluşlarda ise 6356 veya 4688 sayılı kanunlar gündeme gelebilir. Bu yapıların kuruluş şartları, bu rehberde açıklanan dernek federasyonu şartlarıyla aynı değildir.
Federasyon kuruluşunun yasal dayanakları nelerdir?
Federasyon kuruluşu tek bir maddeye dayanmaz. Kurucu sayısı ve federasyonun tanımı Türk Medeni Kanunu’nda; kuruluş dosyası Dernekler Yönetmeliği’nde; tüzük, üye sayısı, örgütlenme, kayıt, denetim ve beyanname yükümlülükleri ise ağırlıklı olarak Dernekler Kanunu’nda düzenlenir.
| Düzenleme | Madde | Federasyon kuruluşundaki karşılığı |
|---|---|---|
| Türkiye Cumhuriyeti Anayasası | 33 | Dernek ve üst kuruluş kurma özgürlüğünün anayasal temelini oluşturur. |
| 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu | 59, 60 ve 62 | Tüzel kişiliğin kazanılması, kuruluş dosyasının incelenmesi ve ilk genel kurul sürecine ilişkin ortak hükümleri düzenler. |
| 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu | 96 | Federasyonu tanımlar; kuruluş amaçları aynı en az beş dernek ve federasyon tüzüğü şartını getirir. |
| 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu | 98 | Her üye derneğin federasyon genel kurulunda en az üç temsilciyle yer almasını ve derneklere ilişkin hükümlerin federasyonlara da uygulanmasını düzenler. |
| 5253 sayılı Dernekler Kanunu | 2/g | Federasyonu, derneklerin oluşturduğu tüzel kişiliğe sahip üst kuruluş olarak tanımlar. |
| 5253 sayılı Dernekler Kanunu | 4 | Tüzükte bulunması gereken temel hükümlerin çerçevesini belirler. |
| 5253 sayılı Dernekler Kanunu | 8 | Üye sayısının beşin altına düşmesinin sonucunu ve federasyonların örgütlenme sınırını düzenler. |
| 5253 sayılı Dernekler Kanunu | 9, 11 ve 19 | İç denetim, gelir-gider ve defter düzeni ile yıllık beyanname yükümlülüklerinin temelini oluşturur. |
| Dernekler Yönetmeliği | 9 | Federasyon kurma başvurusunu, kuruluş bildirimini ve dosyaya eklenecek belgeleri düzenler. |
| Dernekler Yönetmeliği | 11 ve 12 | Kuruluş dosyasının incelenmesi, kütüğe kayıt ve ilk genel kurul sürecini tamamlayan hükümleri içerir. |
Federasyon kurma şartları nelerdir?
Federasyon kurmak için yalnızca beş derneğin bir araya gelmesi yeterli değildir. Kurucu derneklerin amacı, kararları, mevcut idari durumu ve temsil yapısı birlikte değerlendirilmelidir.
Kuruluş öncesinde kontrol edilmesi gereken şartlar
- En az beş ayrı dernek tüzel kişiliği bulunmalıdır.
- Kurucu derneklerin kuruluş amaçları aynı olmalıdır.
- Kurucu derneklerin tüzükleri incelenmiş ve kuruluş inceleme süreçleri tamamlanmış olmalıdır.
- Bildirilen kanuna aykırılık veya noksanlıkları süresinde gidermemiş dernekler kurucu olmamalıdır.
- Her derneğin genel kurulu federasyon kurulmasına veya kurulacak federasyona kurucu olarak katılmaya karar vermelidir.
- Kuruluş işlemlerini yürütecek kişiler, ilgili derneklerin yönetim kurullarınca temsil konusunda yetkilendirilmelidir.
- Federasyonun adı, merkezi, amacı, organları, üyelik ve temsil düzeni tüzükte açıkça belirlenmelidir.
- Geçici yönetim kurulu ile yazışma ve tebligatı almaya yetkili kişiler belirlenmelidir.
- Federasyon merkezinin kullanılacağı adresin mevzuata uygunluğu kontrol edilmelidir.
Kurucu derneklerin amaçları neden önemlidir?
Türk Medeni Kanunu, kurucu derneklerin amaçlarının yalnızca “benzer” olmasını değil, “aynı” olmasını arar. Bu nedenle farklı alanlarda çalışan derneklerin yalnızca geniş bir ortak kavramdan hareketle federasyon kurması yeterli görülmemelidir.
Örneğin eğitim desteği, mesleki dayanışma ve çevre koruma alanlarında faaliyet gösteren derneklerin amaç maddeleri birbirinden esaslı biçimde farklıysa, yalnız “toplumsal fayda” ortak paydası federasyon kuruluşu için yeterli olmayabilir. Kuruluş dosyasından önce her derneğin tüzüğündeki amaç hükümleri karşılaştırılmalı; federasyonun amacı bu ortak yapı üzerine kurulmalıdır.
Kuruluş için sermaye veya mal varlığı şartı var mıdır?
Dernekler mevzuatına tabi federasyonlar için asgari sermaye veya belirli bir kuruluş mal varlığı şartı bulunmaz. Bununla birlikte federasyonun aidat, bağış, proje, faaliyet geliri ve diğer kaynaklarıyla sürdürülebilir biçimde çalışabilmesi için mali düzeninin tüzükte ve kuruluş planında açıklığa kavuşturulması gerekir.
Genel kurul kararı ile temsil yetkisi arasındaki fark nedir?
Federasyon kuruluşunda iki farklı karar zinciri bulunur. Bunların birbirinin yerine kullanılması kuruluş dosyasında eksiklik doğurabilir.
Kurucu katılım için genel kurul kararı
Federasyon kurulması veya kurulacak federasyona kurucu olarak katılma kararı, her kurucu derneğin genel kurulunca alınmalıdır. Yönetim kurulunun tek başına aldığı “federasyona katılma” kararı, genel kurul kararının yerine geçmez.
Kararda kurulacak federasyonun adı, amacı ve kurucu sıfatıyla katılma iradesi tereddüt oluşturmayacak şekilde belirtilmelidir. Karar metinlerinin kurucu dernekler arasında birbiriyle uyumlu olması, kuruluş dosyasının tutarlılığı bakımından önemlidir.
Kuruluş işlemleri için yönetim kurulu kararı
Genel kurul kararından sonra her kurucu derneğin yönetim kurulu, federasyon kuruluş işlemlerini yürütecek kişiyi veya kişileri derneği temsil etmek üzere yetkilendirir. Bu yetkilendirmeye ilişkin yönetim kurulu karar örneği kuruluş dosyasına eklenir.
Kurucu temsilci ile genel kurul temsilcisini karıştırmayın
Kuruluş bildirimini imzalayan ve dosyayı teslim eden kurucu temsilciler ile federasyon genel kurulunda üye derneği temsil edecek kişiler aynı kavram değildir. Her üye dernek, federasyon genel kurulunda en az üç üyeyle temsil edilir ve bu temsilciler ilgili derneğin genel kurulunca seçilir.
Federasyon tüzüğü nasıl hazırlanmalıdır?
Federasyon tüzüğü, farklı bir kuruluştan alınan örnek metnin yalnız ad ve adres bilgileri değiştirilerek kullanılacağı standart bir belge değildir. Tüzük; kurucu derneklerin ortak amacı, temsil yapısı, karar alma düzeni, aidat sistemi ve planlanan faaliyetler esas alınarak hazırlanmalıdır.
Federasyon tüzüğünde özellikle şu konular açıkça düzenlenmelidir:
- Federasyonun adı ve merkezi,
- Federasyonun amacı, çalışma konuları, çalışma biçimleri ve faaliyet alanı,
- Üyelik şartları, üyeliğe kabul, üyelikten çıkma ve çıkarılma usulleri,
- Üye derneklerin hakları ve yükümlülükleri,
- Federasyon genel kurulunun oluşumu ve üye derneklerin temsil düzeni,
- Genel kurulun toplantı zamanı, çağrı, toplantı ve karar usulleri,
- Yönetim ve denetim kurullarının görevleri, yetkileri, asıl ve yedek üye sayıları,
- Federasyonun temsil biçimi ve imza yetkileri,
- Üye derneklerden alınacak giriş aidatı veya yıllık aidatların belirlenme yöntemi,
- Federasyonun gelir kaynakları, harcama ve borçlanma usulleri,
- Defter, kayıt, bütçe ve iç denetim düzeni,
- Tüzüğün değiştirilme usulü,
- Fesih, tasfiye ve kalan mal varlığının devredileceği yer,
- Temsilcilik açılacaksa buna ilişkin yetki ve çalışma esasları.
Federasyonlar şube açamaz. Bu nedenle tüzükte federasyona şube veya başka ad altında alt örgüt kurma yetkisi veren hükümler bulunmamalıdır. Kanun, federasyonların yalnız temsilcilik açmasına imkân tanır.
Federasyon kuruluşu için gerekli belgeler nelerdir?
Dernekler Yönetmeliği’nin 9. maddesi ile Sivil Toplumla İlişkiler Genel Müdürlüğünün güncel açıklamasına göre federasyon kuruluş dosyasının temel belgeleri şunlardır:
Federasyon kuruluş dosyası
- Federasyon kuracak dernek temsilcileri tarafından imzalanmış Dernekler Yönetmeliği Ek-2 Kuruluş Bildirimi,
- Kurucu dernek temsilcileri tarafından imzalanmış bir adet federasyon tüzüğü,
- Federasyon kurulması yönünde her kurucu derneğin aldığı genel kurul karar örneği,
- Kurucuların ilgili dernekleri temsil etmekle yetkilendirildiğini gösteren yönetim kurulu karar örnekleri,
- Geçici yönetim kurulu üyeleri ile yazışma ve tebligatı almaya yetkili kişi veya kişilerin adı, soyadı, yerleşim yeri ve imzalarını gösteren liste veya yazı,
- Kurucular arasında yabancı dernek veya dernek ve vakıf dışında kâr amacı gütmeyen yabancı kuruluş bulunuyorsa gerekli Bakanlık iznine ilişkin imzalı yazılı beyan.
Federasyon merkezi mesken olarak kayıtlı bir yerde olabilir mi?
Federasyon merkezinin tapu kütüğünde mesken olarak gösterilen bağımsız bölümde bulunması planlanıyorsa Kat Mülkiyeti Kanunu ve ilgili resmî uygulama ayrıca değerlendirilmelidir. Bu durumda kat maliklerinin oybirliğiyle vereceği karar gündeme gelebilir. Adrese ilişkin tapu, kira, kullanım hakkı veya muvafakat belgeleri bakımından başvurunun yapılacağı sivil toplumla ilişkiler biriminin güncel uygulaması kuruluş öncesinde kontrol edilmelidir.
Belge sayısını güncel düzenlemeye göre kontrol edin
Merkezî resmî açıklamada ve Dernekler Yönetmeliği’nin 9. maddesinde bir adet federasyon tüzüğü belirtilmektedir. İnternette yer alan eski veya yerel belge listelerinde farklı nüsha sayıları görülebilir. Nihai dosyada yürürlükteki Yönetmelik ve başvurunun yapılacağı birimin güncel resmî açıklaması esas alınmalıdır.
Federasyon nasıl kurulur?
-
Kurucu derneklerin uygunluğunu inceleyin
En az beş derneğin tüzel kişiliği, tüzük inceleme durumu, amaç hükümleri ve federasyon kurucusu olmasına engel bir durum bulunup bulunmadığı kontrol edilir.
-
Ortak amacı ve federasyon yapısını belirleyin
Federasyonun adı, merkezi, amacı, çalışma alanları, üyelik düzeni, temsil sistemi, organları, gelirleri ve karar alma modeli kurucu derneklerle birlikte planlanır.
-
Kurucu derneklerin genel kurullarını yapın
Her dernek genel kurulunda federasyon kurulmasına veya kurulacak federasyona kurucu sıfatıyla katılmaya karar verir. Federasyon genel kurulunda görev alacak temsilciler de mevzuata ve tüzüğe uygun biçimde seçilir.
-
Temsil yetkilerini karara bağlayın
Kuruluş işlemlerini yürütecek ve kuruluş bildirimini imzalayacak kişiler, her kurucu derneğin yönetim kurulu kararıyla yetkilendirilir.
-
Federasyon tüzüğünü hazırlayın
Tüzük, kurucu derneklerin ortak amacını ve federasyonun gerçek çalışma modelini yansıtacak şekilde hazırlanır; üyelik, temsil, organ, aidat, iç denetim ve tasfiye hükümleri birlikte kontrol edilir.
-
Kuruluş bildirimi ve eklerini tamamlayın
Ek-2 Kuruluş Bildirimi, tüzük, genel kurul kararları, yönetim kurulu yetkilendirme kararları, geçici yönetim ve tebligat yetkilisi bilgileri dosyalanır.
-
Dosyayı mülki idare amirliğine teslim edin
Kuruluş dosyası, federasyon merkezinin bulunduğu yerin valiliğine veya kaymakamlığına verilir. Uygulamadaki işlemler ilgili sivil toplumla ilişkiler birimi tarafından yürütülür.
-
Alındı belgesini ve inceleme takvimini izleyin
Dosyanın teslimi üzerine alındı belgesi düzenlenir. Kuruluş belgelerinin incelenmesi, varsa noksanlıkların giderilmesi ve ilk genel kurul takvimi ayrıca takip edilir.
Federasyon, kuruluş bildirimi ve gerekli eklerin mülki idare amirliğine verildiği anda tüzel kişilik kazanır. Kuruluş dosyasının daha sonra idare tarafından incelenmesi, tüzel kişiliğin kazanılmasını bir onay tarihine ertelemez.
Kuruluş dosyası nasıl incelenir ve ilk genel kurul ne zaman yapılır?
Kuruluş bildirimi, tüzük ve diğer belgeler mülki idare amirliği tarafından mevzuata uygunluk yönünden incelenir. Türk Medeni Kanunu’nun derneklere ilişkin ortak hükümleri uyarınca inceleme süresi altmış gündür.
Belgelerde kanuna aykırılık veya noksanlık belirlenirse bunların giderilmesi kuruculardan istenir. Bildirilen aykırılık ve noksanlıkların tebliğden itibaren otuz gün içinde giderilmesi gerekir. Eksikliklerin süresinde giderilmemesi, federasyonun sona erdirilmesine yönelik yargısal sürecin başlatılmasına neden olabilir.
Kuruluş bildiriminde, tüzükte ve diğer belgelerde aykırılık veya noksanlık bulunmadığının ya da bildirilen eksikliklerin giderildiğinin yazılı olarak bildirilmesini izleyen altı ay içinde ilk genel kurul yapılmalı ve federasyonun zorunlu organları oluşturulmalıdır.
Federasyonun genel kurulunda her üye dernek en az üç üyeyle temsil edilir. Bu temsilcilerin ilgili derneklerin genel kurullarınca seçilmiş olması gerekir. Federasyon yönetim kurulu en az beş asıl ve beş yedek üyeden; denetim kurulu ise en az üç asıl ve üç yedek üyeden oluşacak şekilde tüzükte düzenlenmelidir.
Federasyon kurulduktan sonra hangi işlemler yapılmalıdır?
Kuruluş dosyasının teslimiyle tüzel kişilik kazanılması, sürecin tamamlandığı anlamına gelmez. Federasyonun karar, temsil, üyelik, mali kayıt, bildirim ve denetim düzeni kuruluş tarihinden itibaren işletilmelidir.
Defter ve kayıt düzeni
Federasyonun kullanacağı karar, üye, evrak ve mali kayıt defterleri belirlenmeli; fiziki ortamda tutulacak ve tasdiki zorunlu olan defterler kullanılmadan önce il sivil toplumla ilişkiler müdürlüğüne veya notere tasdik ettirilmelidir. Gelirler yetkili kişilerce ve mevzuata uygun belgelerle tahsil edilmeli; giderler geçerli harcama belgelerine dayanmalıdır.
İlk genel kurul ve sonuç bildirimi
İlk genel kurul süresinde yapılarak yönetim ve denetim kurulları seçilmeli; genel kurul sonuçları ile organlarda görev alan kişilere ilişkin bilgiler güncel bildirim süresi içinde mülki idare amirliğine iletilmelidir.
İç denetim
Federasyonun iç denetimi genel kurul, yönetim kurulu veya denetim kurulu tarafından yapılabileceği gibi bağımsız denetim kuruluşlarına da yaptırılabilir. Ancak bağımsız denetim yapılması, denetim kurulunun sorumluluğunu ortadan kaldırmaz. İç denetimin tüzükte belirtilen esaslara göre ve bir yılı geçmeyen aralıklarla yapılması gerekir.
Yıllık beyanname
Federasyonun bir önceki yıla ait faaliyetleri ile gelir ve gider işlemlerinin sonuçları, Dernek Beyannamesi ile her takvim yılının ilk dört ayı içinde, en geç nisan ayı sonuna kadar mülki idare amirliğine bildirilmelidir.
Üye sayısının korunması
Federasyonun üye dernek sayısı beşin altına düşerse eksikliğin üç ay içinde giderilmesi gerekir. Bu süre içinde yeni üye kabul edilerek asgari sayı yeniden sağlanmazsa federasyon hakkında kendiliğinden sona erme hükümleri uygulanır.
Örgütlenme sınırı
Federasyonlar temsilcilik dışında, her ne ad altında olursa olsun başka bir örgüt kuramaz. Bu nedenle federasyon adına şube, bölge teşkilatı veya benzeri organlı alt yapıların oluşturulması mümkün değildir.
Federasyon kuruluşunda sık yapılan hatalar
Kuruluş dosyasından önce kontrol edilmesi gerekenler
- Beş dernek şartına odaklanılırken kurucu derneklerin amaçlarının aynı olup olmadığının incelenmemesi,
- Tüzük incelemesi tamamlanmamış veya bildirilen eksikleri gidermemiş derneğin kurucu gösterilmesi,
- Genel kurul kararı alınmadan yalnız yönetim kurulu kararıyla federasyona katılmaya çalışılması,
- Genel kurul kararı ile kuruluş temsil yetkisinin aynı işlem zannedilmesi,
- Federasyon genel kurulu temsilcileri ile kuruluş dosyasını imzalayan temsilcilerin birbirine karıştırılması,
- Başka bir federasyonun tüzüğünün kurucu derneklerin yapısına uyarlanmadan kullanılması,
- Kurucu derneklerin adlarının veya temsilci bilgilerinin belgeler arasında farklı yazılması,
- Federasyonun adı, merkezi ve amacının kararlar ile tüzükte farklı gösterilmesi,
- Üye derneklerin oy, temsil, aidat ve veri paylaşım düzeninin belirsiz bırakılması,
- Tüzükte federasyona şube açma yetkisi verilmesi,
- Kuruluşla birlikte defter, belge, bildirim ve iç denetim düzeninin başlatılmaması,
- İlk genel kurul için öngörülen altı aylık sürenin yanlış tarihten başlatılması,
- Üye sayısı beşin altına düştüğünde üç aylık tamamlama süresinin izlenmemesi.
Lilyum Danışmanlık federasyon kuruluşunda nasıl destek olur?
Lilyum Danışmanlık, federasyon kuruluşunu yalnızca bir belge teslimi olarak değil; kurucu derneklerin uygunluğu, ortak amaç, karar zinciri, temsil yapısı, tüzük, kuruluş dosyası ve kuruluş sonrası mali-idari düzenin birlikte kurulması gereken bir süreç olarak ele alır.
Çalışmanın kapsamı ihtiyaca göre şu başlıklardan oluşturulur:
- Kurucu derneklerin tüzük, amaç ve kuruluş durumu bakımından incelenmesi,
- Kurucu derneklerin ortak amaç yapısının değerlendirilmesi,
- Genel kurul ve yönetim kurulu kararlarının hazırlanması veya kontrol edilmesi,
- Kurucu temsilciler ile federasyon genel kurulu temsilcilerinin belirlenmesi,
- Federasyonun adı, merkezi, üyelik, temsil ve karar yapısının planlanması,
- Federasyon tüzüğünün kurucu yapıya göre hazırlanması,
- Kuruluş bildirimi ve eklerinin dosyalanması,
- Belge, karar, adres, kişi ve imza tutarlılığının kontrol edilmesi,
- İlk genel kurul ve kuruluş sonrası yükümlülük takviminin oluşturulması,
- Defter, beyanname, iç denetim ve üye derneklerden bilgi akışının planlanması.
Federasyon kuruluşu hakkında sık sorulan sorular
Federasyon nedir?
Federasyon, kuruluş amaçları aynı olan en az beş derneğin amaçlarını gerçekleştirmek üzere üye sıfatıyla bir araya gelmesiyle oluşturduğu, tüzel kişiliğe sahip dernek üst kuruluşudur.
Federasyon en az kaç dernekle kurulur?
Dernekler mevzuatına tabi bir federasyon, kuruluş amaçları aynı en az beş dernekle kurulur. Beş ayrı dernek tüzel kişiliğinin kurucu olarak katılması gerekir.
Kurucu derneklerin amaçlarının benzer olması yeterli midir?
Kanun, kurucu derneklerin kuruluş amaçlarının aynı olmasını arar. Yalnız geniş anlamda benzer faaliyetlerde bulunmak yeterli kabul edilmemeli; dernek tüzüklerindeki amaç maddeleri kuruluş öncesinde birlikte incelenmelidir.
Federasyon kurmak için önceden izin gerekir mi?
Dernekler mevzuatına tabi federasyonlar önceden izin alınmadan kurulur. Ancak kurucular arasında yabancı dernek veya belirli yabancı kâr amacı gütmeyen kuruluşlar bulunuyorsa İçişleri Bakanlığı izni gündeme gelir.
Federasyon hangi anda tüzel kişilik kazanır?
Federasyon, kuruluş bildirimi, tüzük ve gerekli eklerin federasyon merkezinin bulunduğu yerin mülki idare amirliğine teslim edildiği anda tüzel kişilik kazanır.
Federasyon kuruluş başvurusu nereye yapılır?
Kuruluş dosyası, federasyon merkezinin bulunduğu yerin mülki idare amirliğine verilir. Uygulamada işlemler ilgili valilik veya kaymakamlık bünyesindeki sivil toplumla ilişkiler birimi tarafından yürütülür.
Her kurucu derneğin genel kurul kararı alması gerekir mi?
Evet. Federasyon kuracak veya kurulacak federasyona kurucu olarak katılacak her derneğin genel kurulunda bu yönde karar alınmalıdır.
Yönetim kurulu kararı federasyon kuruluşu için yeterli midir?
Hayır. Federasyona kurucu olarak katılma iradesi için genel kurul kararı gerekir. Yönetim kurulu kararı ise kuruluş işlemlerini yürütecek kişilerin derneği temsil etmekle yetkilendirildiğini göstermek amacıyla kullanılır.
Tüzük incelemesi tamamlanmamış dernek federasyon kurucusu olabilir mi?
Tüzüğü incelemeden geçmemiş veya incelemede belirlenen aykırılık ve noksanlıkları tebligata rağmen süresinde gidermemiş dernekler federasyon kurucusu veya üyesi olamaz.
Federasyon kuruluşunda hangi belgeler gerekir?
Ek-2 Kuruluş Bildirimi, federasyon tüzüğü, kurucu derneklerin genel kurul kararları, temsil yetkisini gösteren yönetim kurulu kararları, geçici yönetim kurulu ile tebligat yetkililerinin bilgilerini gösteren liste ve varsa yabancı kurucu iznine ilişkin beyan gerekir.
Bir dernek federasyon genel kurulunda kaç kişiyle temsil edilir?
Her üye dernek, federasyon genel kurulunda en az üç üyeyle temsil edilir. Temsilcilerin ilgili derneğin genel kurulunca seçilmesi gerekir.
Federasyonun ilk genel kurulu ne zaman yapılır?
Kuruluş belgelerinde aykırılık veya noksanlık bulunmadığının ya da bildirilen eksikliklerin giderildiğinin yazılı olarak bildirilmesini izleyen altı ay içinde ilk genel kurul yapılmalı ve zorunlu organlar oluşturulmalıdır.
Federasyon kurmak için sermaye veya kuruluş harcı var mıdır?
Federasyonlar için asgari sermaye veya mal varlığı şartı bulunmaz. Mevzuattaki kuruluş belgeleri arasında ayrıca bir kuruluş başvuru harcı da düzenlenmemiştir. Noter, adres, belge temini ve benzeri işlemlerden doğan giderler ayrıca ortaya çıkabilir.
Federasyon şube açabilir mi?
Hayır. 5253 sayılı Dernekler Kanunu’na göre federasyonlar temsilcilik dışında, her ne ad altında olursa olsun başka bir örgüt kuramaz.
Üye dernek sayısı beşin altına düşerse ne olur?
Üye dernek sayısı beşin altına düşerse eksikliğin üç ay içinde giderilmesi gerekir. Asgari sayı bu süre içinde yeniden sağlanmazsa federasyon hakkında kendiliğinden sona erme hükümleri uygulanır.
Resmî kaynaklar
- Adalet Bakanlığı UYAP Mevzuat — 4721 Sayılı Türk Medeni Kanunu Federasyonun tanımı, en az beş dernek şartı, tüzük, tüzel kişilik, kuruluş incelemesi, ilk genel kurul ve üye derneklerin temsili.
- Adalet Bakanlığı UYAP Mevzuat — 5253 Sayılı Dernekler Kanunu Üst kuruluş tanımı, tüzük, üye sayısının azalması, örgütlenme sınırı, iç denetim, defter ve beyanname yükümlülükleri.
- Mevzuat Bilgi Sistemi — Dernekler Yönetmeliği Federasyon kurma başvurusu, kuruluş belgeleri, dosyanın incelenmesi, ilk genel kurul, defter ve bildirim uygulamaları.
- Sivil Toplumla İlişkiler Genel Müdürlüğü — Üst Kuruluş Kurma Federasyon kuruluşunda istenen belgeler ve başvurunun yapılacağı yer hakkındaki güncel resmî açıklama.
- Sivil Toplumla İlişkiler Genel Müdürlüğü — Federasyon/Konfederasyon Federasyonun tanımı, kuruluş süreci, tüzel kişiliğin kazanıldığı an, temsil düzeni ve kuruluş sonrası temel yükümlülükler.
