İzinsiz bağış toplama; sokakta dolaşarak, işyerlerini ziyaret ederek, bağış kutusu kullanarak, banka hesabı veya IBAN paylaşarak ya da sosyal medya üzerinden kampanya yürüterek gerçekleştirilebilir. Hukuki değerlendirmede belirleyici olan yalnız paranın nasıl alındığı değildir. Halka yardım çağrısı yapılıp yapılmadığı, yetkili makamdan izin alınıp alınmadığı, faaliyetin izin verilen amaç, süre, yer ve yöntemle sınırlı kalıp kalmadığı da incelenir.
Her izinsiz yardım toplama faaliyeti kendiliğinden dolandırıcılık suçu oluşturmaz. Buna karşılık gerçekte bulunmayan bir hastalık, ihtiyaç sahibi veya dernek üzerinden insanları aldatarak para alınması; sahte izin belgesi kullanılması ya da toplanan paranın açıklanan amaç dışında kişisel menfaat için harcanması, idari yaptırımın yanında Türk Ceza Kanunu kapsamında ceza soruşturmasına yol açabilir.
İzinsiz yardım toplama nedir?
2860 sayılı Yardım Toplama Kanunu’na göre yardım toplama; kamu yararı gözetilerek belirli bir amacın gerçekleştirilmesi için gerçek veya tüzel kişilerden ayni ya da nakdî yardım istenmesidir. Yardım Toplama Esas ve Usulleri Hakkında Yönetmelik de faaliyeti; yetkili makama başvurudan başlayarak yardımların toplanması, kaydedilmesi, korunması, amaca uygun harcanması ve kesin hesabın çıkarılmasına kadar uzanan bir süreç olarak tanımlar.
Kişiler ve kuruluşlar, Kanun’un tanıdığı istisnalar dışında, yetkili makamdan izin almadan yardım toplayamaz. İzin alınmadan başlatılan faaliyet kolluk tarafından menedilebilir ve sorumlular hakkında idari yaptırım uygulanabilir. Fiil aynı zamanda suç oluşturuyorsa Cumhuriyet savcılığınca ceza soruşturması yürütülür.
Yardımlar gönüllü olmalıdır. İnsanların korkutulması, baskı altında tutulması, iş veya hizmet ilişkisi kullanılarak ödeme yapmaya zorlanması yardımın isteğe bağlı olması ilkesiyle bağdaşmaz.
Bağış kabul etmek ile yardım toplamak aynı şey midir?
Hayır. 2860 sayılı Kanun’un 2’nci maddesi; derneklere, sendikalara, bunların üst kuruluşlarına, spor kulüplerine, meslek kuruluşlarına ve bağış kabulüne yetkili vakıflara kendi statülerine göre üyeleri veya diğer kişiler tarafından yapılan bağış ve yardımları Kanun kapsamı dışında bırakır.
Bu hüküm, bir derneğe kendiliğinden yapılan her bağış için ayrıca yardım toplama izni alınmayabileceğini gösterir. Ancak derneğin belirli bir ihtiyaç veya proje için kamuya dönük çağrı yapması, hedef tutar açıklaması, kampanya görselleri yayımlaması, sokakta tahsilat yapması, bağış kutusu koyması ya da sosyal medya aracılığıyla sürekli para istemesi artık yalnızca pasif biçimde bağış kabul etmek olarak değerlendirilemeyebilir.
IBAN paylaşılması tek başına yeterli ölçüt değildir
Bir banka hesabının derneğe ait olması faaliyeti kendiliğinden hukuka uygun hâle getirmez. Çağrının içeriği, belirli bir kampanya yürütülüp yürütülmediği, paranın kimlerden ve hangi yöntemle istendiği, hedef tutar, süre ve kullanım amacı birlikte değerlendirilir.
Bu nedenle “Dernekler zaten bağış alabilir; hiçbir zaman yardım toplama iznine ihtiyaç duymaz.” şeklindeki yaklaşım doğru değildir. Aynı şekilde derneğe yapılan her münferit bağışı otomatik olarak izinsiz yardım toplama saymak da doğru olmaz. Somut faaliyetin niteliği incelenmelidir.
İzinsiz yardım toplamaya hangi hükümler uygulanır?
| Mevzuat | Düzenlediği başlıca konu | İzinsiz yardım toplamayla bağlantısı |
|---|---|---|
| 2860 sayılı Yardım Toplama Kanunu | Yardım toplayabilecek kişiler, yöntemler, izin, süre, denetim ve yaptırımlar | İzin zorunluluğunun ve izinsiz yardım toplama kabahatinin temel dayanağıdır. |
| Yardım Toplama Esas ve Usulleri Hakkında Yönetmelik | Başvuru, izin numarası, görevli kimliği, makbuz, banka hesabı ve kesin hesap düzeni | Sokakta ve internet ortamında yürütülecek faaliyetin belge düzenini belirler. |
| 5253 sayılı Dernekler Kanunu | Dernek gelirlerinin tahsili, kayıtlar, denetim ve dernek yöneticilerinin sorumlulukları | Alındı belgesi, banka dekontu, yetkisiz gelir tahsili ve dernek parasının kötüye kullanılması bakımından uygulanır. |
| Dernekler Yönetmeliği | Alındı belgeleri, yetki belgesi, gelir ve gider belgeleri ile kayıt düzeni | Dernek adına gelir tahsil eden kişinin kurumsal yetkisini ve belgelendirme yükümlülüklerini açıklar. |
| 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu | Dolandırıcılık, güveni kötüye kullanma ve belgede sahtecilik suçları | Yardım çağrısında hile, sahte belge veya kişisel menfaat bulunması hâlinde ceza sorumluluğu doğabilir. |
Dolaşarak izinsiz yardım toplamanın durumu nedir?
Kapı kapı dolaşmak, işyerlerini ziyaret etmek, cadde veya meydanda para istemek, etkinlik alanında makbuz düzenlemek ve belirli yerlere bağış kutusu koymak yardım toplama faaliyeti oluşturabilir. Yardım Toplama Kanunu’nun 5’inci maddesinde makbuzla yardım toplama ve belirli yerlere kutu koyma açıkça sayılmıştır.
Yardım toplama izni verilen faaliyette görev yapacak kişiler için, izin veren makam tarafından faaliyetin konusunu ve süresini gösteren fotoğraflı kimlik belgesi düzenlenir. Dernek veya vakfın kendi gelir makbuzu ile yardım toplama kampanyasında kullanılan özel makbuz birbirine karıştırılmamalıdır. Yardım toplama makbuzunda kuruluşun adı, kampanyanın amacı, izin veren makam, izin tarihi ve sayısı ile faaliyetin başlangıç ve bitiş tarihleri bulunmalıdır.
Sokakta para isteyen kişide kontrol edilmesi gerekenler
- Fotoğraflı yardım toplama görevli kimliği
- Yardım toplama faaliyet numarası veya izin bilgisi
- İznin geçerli olduğu tarih ve faaliyet alanı
- İzin verilen yardım toplama yöntemi
- Seri ve sıra numaralı, izin bilgilerini taşıyan makbuz
- Makbuz üzerindeki kuruluş, amaç ve hesap bilgilerinin tutarlılığı
Bir kişinin yalnızca dernek üye kartı, gönüllü kartı veya dernek tarafından düzenlenmiş genel yetki belgesi göstermesi, yardım toplama kampanyasının mülkî idare tarafından izinli olduğunu kanıtlamaz. Dernekler Yönetmeliği kapsamında gelir tahsil yetkisi ile 2860 sayılı Kanun kapsamındaki yardım toplama izni farklı hukuki belgelerdir.
Sosyal medya aracılığıyla izinsiz yardım toplama
2860 sayılı Kanun, bilgileri otomatik veya elektronik olarak işleme tabi tutan sistemler kullanılarak yardım toplanmasına izin verir; ancak bu yöntem de izin sisteminin dışına çıkarılmış değildir. Sosyal medya paylaşımıyla geniş kitlelere ulaşılması, kampanya videosu yayımlanması, canlı yayında bağış istenmesi, IBAN veya ödeme bağlantısı paylaşılması ve SMS üzerinden para toplanması yardım toplama faaliyeti niteliği taşıyabilir.
Yönetmelik uyarınca yardım toplama izni verilenlerin internet ortamı dâhil bütün kampanya materyallerinde DERBİS üzerinden verilen yardım toplama izin numarasını göstermesi zorunludur. Cumhurbaşkanı kararıyla izin almadan yardım toplayabilen kuruluşlar ise kendilerine verilen kararın yıl ve sayısını belirtir.
Bankada hesap açılması veya elektronik sistem kullanılması suretiyle yardım toplama izni verilen kişi ve kuruluşların kampanyada kullanacakları hesap numarası, SMS numarası ve benzeri bilgileri izin veren makama bildirmeleri gerekir. Bu nedenle sosyal medya paylaşımındaki IBAN’ın izin dosyasında yer alan hesapla uyumlu olması önemlidir.
Sık yapılan yanlış
Paylaşımda “bağış” kelimesinin kullanılması, faaliyeti otomatik olarak Yardım Toplama Kanunu kapsamından çıkarmaz. Hukuki nitelendirme başlığa göre değil; çağrının amacı, kapsamı, yöntemi ve halka yöneltilme biçimine göre yapılır.
Kimler izin almadan yardım toplayabilir?
Kural, yardım toplama faaliyetinden önce izin alınmasıdır. Kamu yararına çalışan dernek, kurum ve vakıflardan hangilerinin izin almadan yardım toplayabileceği Cumhurbaşkanı tarafından belirlenip ilan edilir.
Bir derneğin yalnızca “kamu yararına çalışan dernek” statüsünde bulunması, tek başına bu istisnadan yararlanması için yeterli değildir. Ayrıca izin almadan yardım toplayabilecek kuruluşlar arasında belirlenmiş olması gerekir. Bu kuruluşların da Yönetmelikte öngörülen bildirim, izin kararının yıl ve sayısını materyallerde gösterme, kayıt, harcama ve sonuç bildirimi yükümlülükleri devam eder.
Gerçek kişiler bakımından genel bir “izin almadan yardım toplama” statüsü bulunmamaktadır. Bir hasta, öğrenci veya ihtiyaç sahibi için sosyal medyada kamuya açık kampanya yürütülmesi planlanıyorsa yetkili valilik veya kaymakamlığa başvurulmalıdır.
İzinsiz yardım toplamanın cezası nedir?
2860 sayılı Kanun’un 29’uncu maddesindeki kanuni temel tutarlara göre izinsiz yardım toplayanlar hakkında beş bin Türk lirasından yüz bin Türk lirasına kadar; internet ortamında izinsiz yardım toplanması hâlinde ise on bin Türk lirasından iki yüz bin Türk lirasına kadar idari para cezası öngörülmüştür.
Parasal tutarlar her yıl değişir
Kanunda yazılı temel idari para cezası tutarları yeniden değerleme oranına göre artırılarak uygulanır. Bu nedenle somut olayda, fiilin işlendiği ve idari yaptırım kararının verildiği tarihe ilişkin güncel tutarlar ayrıca kontrol edilmelidir.
İzinsiz yardım toplanmasına yer veya imkân sağlayan ve uyarıya rağmen faaliyeti sonlandırmayan kişiler hakkında da idari para cezası uygulanabilir. İzin verilen yöntem dışında veya izin verilen yerin dışında yardım toplamaya devam edilmesi ayrıca yaptırıma bağlanmıştır.
İzinsiz yardım toplama fiili yönünden idari yaptırım kararını vali verir; vali bu yetkisini vali yardımcılarına veya kaymakamlara devredebilir. İdari para cezası uygulanması, aynı olayda suç şüphesi bulunuyorsa ceza soruşturması yürütülmesine engel değildir.
Güncellik notu: Eski bazı kaynaklarda izinsiz toplanan para ve malların doğrudan kamuya geçirilmesine ilişkin ifadeler bulunmaktadır. Ancak 2860 sayılı Kanun’un 29’uncu maddesindeki bu hükümler Anayasa Mahkemesinin 18 Ocak 2024 tarihli, E.2021/28 ve K.2024/11 sayılı kararıyla iptal edilmiştir. Güncel değerlendirmede eski metinlere dayanılmamalıdır.
Türk Ceza Kanunu bakımından hangi suçlar gündeme gelebilir?
İzin alınmadan yardım toplanması, kural olarak 2860 sayılı Kanun’da düzenlenen bir kabahattir. Faaliyetin izinsiz olması tek başına dolandırıcılık suçunun oluştuğu anlamına gelmez. Dolandırıcılık için hileli davranış, aldatma, mağdurun veya başka bir kişinin zararı ve failin kendisine ya da başkasına yarar sağlaması gerekir.
1. Dolandırıcılık — TCK madde 157
Gerçekte bulunmayan bir hastalık veya ihtiyaç anlatılarak, sahte fotoğraflar kullanılarak ya da yardımın amacı konusunda bağışçı aldatılarak para alınması hâlinde dolandırıcılık suçu gündeme gelebilir.
2. Nitelikli dolandırıcılık — TCK madde 158
Somut olayın özelliklerine göre dolandırıcılığın aşağıdaki nitelikli hâlleri değerlendirilebilir:
- Dinî inanç ve duyguların istismar edilmesi
- Bir kişinin içinde bulunduğu tehlikeli durum veya zor şartlardan yararlanılması
- Dernek veya vakıf tüzel kişiliğinin araç olarak kullanılması
- Bilişim sistemleri veya banka hesaplarının araç olarak kullanılması
- Basın ve yayın araçlarının sağladığı kolaylıktan yararlanılması
Sosyal medya üzerinden sahte kampanya kurulması, paranın banka hesabına gönderilmesinin istenmesi veya gerçek bir derneğin adı ve logosunun izinsiz kullanılması, olayın niteliğine göre bu hükümlerden birinin uygulanmasına yol açabilir. Hangi bendin oluştuğuna soruşturma makamları ve mahkeme karar verir.
3. Güveni kötüye kullanma — TCK madde 155
Yardım hukuka uygun biçimde toplanmış olsa bile dernek yöneticisinin, çalışanın veya görevlinin kendisine teslim edilen parayı kişisel menfaati için kullanması güveni kötüye kullanma suçunu oluşturabilir. Dernekler Kanunu’nun 32’nci maddesi de kendisine tevdi edilen dernek parasını kendi veya başkasının menfaatine kullanan yöneticiler bakımından Türk Ceza Kanunu’nun güveni kötüye kullanma hükümlerine gönderme yapar.
4. Belgede sahtecilik
Sahte yardım toplama izin belgesi, sahte görevli kimliği, değiştirilmiş makbuz veya gerçeğe aykırı banka belgesi kullanılması; belgenin hukuki niteliğine göre resmî ya da özel belgede sahtecilik hükümlerini gündeme getirebilir.
“Yolsuzluk” tek başına suç adı değildir
Günlük dilde yolsuzluk olarak adlandırılan davranış; somut olayda dolandırıcılık, güveni kötüye kullanma, zimmet, belgede sahtecilik veya başka bir suç oluşturabilir. Kişiler kesinleşmiş mahkeme kararı olmadan suçlu ilan edilmemelidir.
Vatandaş şüpheli yardım kampanyasını nasıl anlar?
Aşağıdaki işaretlerden biri tek başına dolandırıcılığı kanıtlamaz. Ancak birden fazla işaretin birlikte bulunması hâlinde ödeme yapılmadan önce ayrıntılı doğrulama gerekir:
Şüpheli yardım toplamanın önemli işaretleri
- Paylaşımda yardım toplama faaliyet numarasının bulunmaması
- İzin belgesinin tamamı yerine okunamayan veya kırpılmış bir ekran görüntüsünün gösterilmesi
- Dernek adına çağrı yapılmasına rağmen ödemenin bir yöneticinin veya ilgisiz üçüncü kişinin kişisel hesabına istenmesi
- IBAN alıcısının kampanyayı yürüten kişi veya kuruluşla uyuşmaması
- Sokakta para isteyen kişinin fotoğraflı görevli kimliğini göstermemesi
- Makbuz verilmemesi veya makbuzda izin tarihi, sayısı ve kampanya amacının bulunmaması
- İzin belgesindeki süre, il, ilçe, yöntem veya amaçla fiilî kampanyanın uyuşmaması
- Aynı hasta veya ihtiyaç sahibi adına farklı hesapların paylaşılması
- Sürekli hesap değiştirilmesi ve önceki hesaplar hakkında açıklama yapılmaması
- Hastane raporu, proje bütçesi veya ihtiyaç tutarı hakkında doğrulanabilir bilgi sunulmaması
- “Hemen göndermezseniz hasta ölecek” gibi yoğun baskı ve suçluluk duygusu oluşturulması
- Dernek adı ile sosyal medya kullanıcı adının birbirinden farklı olması
- Kuruluşun resmî internet sitesi ve iletişim kanallarında kampanyanın yer almaması
- Sorulara cevap verilmemesi, yorumların kapatılması veya doğrulama isteyen kişilerin engellenmesi
Derneğin varlığını sorgulamak yeterli değildir
e-Devlet üzerinden derneğin mevcut olduğu doğrulansa bile ayrıca yardım toplama faaliyet numarası ve para isteyen kişinin yetkisi sorgulanmalıdır. Gerçek bir derneğin adı ve logosu kötü niyetli kişilerce taklit edilebilir.
Şüpheli yardım çağrısıyla karşılaşan vatandaş ne yapmalı?
-
Ödeme yapmadan önce faaliyet numarasını isteyin
Kampanyayı yürüten kişiden yardım toplama faaliyet numarasını, izin veren makamı, izin tarihini, izin verilen yöntemi ve kampanyanın bitiş tarihini öğrenin.
-
e-Devlet üzerinden sorgulayın
İçişleri Bakanlığının Yardım Toplama Yetkisi Sorgulama hizmetinde faaliyet numarası ile görevlinin adını ve soyadını kontrol edin. Dernek adı da ayrıca Dernek Sorgulama hizmetinden doğrulanabilir.
-
Kuruluşun resmî iletişim kanalından teyit alın
Sosyal medya paylaşımındaki telefon numarası yerine derneğin resmî internet sitesi, e-Devlet kaydı veya kamuya açık kurumsal iletişim bilgisini kullanın.
-
Delilleri koruyun
Paylaşım bağlantısını, kullanıcı adını, ekran görüntülerini, IBAN’ı, alıcı adını, telefon numarasını, yazışmaları, makbuzu ve ödeme dekontunu saklayın. Görüntülerin tarih ve saat bilgilerini mümkünse koruyun.
-
İdari yönden valilik veya kaymakamlığa bildirin
İzinsiz yardım toplama şüphesi, faaliyetin kapsamına göre valiliğe, kaymakamlığa veya İl Sivil Toplumla İlişkiler Müdürlüğüne bildirilebilir. CİMER üzerinden de belgeli başvuru yapılabilir.
-
Suç şüphesi varsa kolluk veya savcılığa başvurun
Sahte belge, gerçek dışı hastalık, taklit dernek hesabı, para kaçırma veya dolandırıcılık şüphesinde polis, jandarma ya da Cumhuriyet başsavcılığına başvurulmalıdır. Devam eden acil durumlarda 112 aranabilir.
-
Para gönderildiyse bankayla hemen iletişime geçin
Bankanın dolandırıcılık veya güvenlik birimine derhâl bildirim yapın; transferin geri çağrılması ve alıcı hesap hakkında gerekli tedbirlerin alınması için başvuru oluşturun. Banka başvurusu, kolluk veya savcılık başvurusunun yerine geçmez.
-
Sosyal medya platformuna bildirin
Şüpheli hesabı ve paylaşımı platformun dolandırıcılık veya sahtecilik bildirim kanalı üzerinden raporlayın. Ancak paylaşımı şikâyet ederek kaldırmak, resmî makamlara yapılacak başvurunun yerine geçmez.
Şüpheyi kamuoyu önünde kesin suçlama olarak paylaşmayın
Delilleri resmî makamlara iletmek yerine kişi veya kuruluşu sosyal medyada kesin ifadelerle suçlamak; kişilik hakları, masumiyet karinesi ve kişisel verilerin korunması bakımından yeni uyuşmazlıklara yol açabilir.
Dernekler yardım kampanyasına başlamadan önce ne yapmalı?
Yardım toplama uygunluk kontrol listesi
- Faaliyetin münferit bağış kabulü mü, kamuya açık yardım toplama kampanyası mı olduğu belirlenmelidir.
- Yönetim kurulu kararı alınmalı; amaç, yöntem, süre, faaliyet alanı ve görevliler açıkça yazılmalıdır.
- Yetkili valilik veya kaymakamlığa yardım toplama başvurusu yapılmalıdır.
- İzin alınmadan kampanya görseli yayımlanmamalı ve IBAN paylaşılmamalıdır.
- Sosyal medya dâhil bütün materyallerde yardım toplama izin numarası gösterilmelidir.
- İzin dosyasında bildirilen hesap, SMS veya ödeme sistemi dışında tahsilat yapılmamalıdır.
- Sokakta görev yapacak kişiler için gerekli fotoğraflı kimlik belgeleri alınmalıdır.
- Yardım toplama makbuzları derneğin olağan gelir makbuzlarından ayrı bastırılmalıdır.
- Tahsil edilen paralar süresinde sorumlu saymana teslim edilmeli veya bildirilen banka hesabına yatırılmalıdır.
- Toplanan yardımlar yalnız izin verilen amaç için harcanmalıdır.
- Kampanya sonunda kesin hesap ve Yardım Toplama Sonuç Bildirimi süresinde verilmelidir.
- Sosyal medya hesapları, yönetici yetkileri, banka erişimleri ve makbuz teslimleri yazılı iç kontrol düzenine bağlanmalıdır.
İzinsiz yardım toplama hakkında sık sorulan sorular
Dernekler izin almadan bağış toplayabilir mi?
Derneğe kendi statüsü çerçevesinde kendiliğinden yapılan bağışlar ile kamuya açık yardım toplama kampanyası aynı değildir. Dernek belirli bir amaç için halka çağrı yapıyor, hedef tutar açıklıyor, sokakta para topluyor veya sosyal medyada kampanya yürütüyorsa 2860 sayılı Kanun kapsamında izin gerekebilir.
Kamu yararına çalışan her dernek izin almadan yardım toplayabilir mi?
Hayır. Kamu yararına çalışan dernek statüsü tek başına yeterli değildir. Derneğin ayrıca Cumhurbaşkanı tarafından izin almadan yardım toplayabilecek kuruluşlar arasında belirlenmiş olması gerekir.
Sosyal medyada IBAN paylaşmak izinsiz yardım toplama sayılır mı?
IBAN paylaşımının hukuki niteliği somut olaya göre belirlenir. Belirli bir amaç, hedef tutar veya süreyle geniş kitlelere para çağrısı yapılıyorsa faaliyet yardım toplama kampanyası sayılabilir ve izin gerekebilir. Hesabın derneğe ait olması tek başına yeterli değildir.
Kişisel IBAN üzerinden dernek adına yardım toplanabilir mi?
Dernek adına yapılan çağrıda ödemenin yönetici, gönüllü veya üçüncü kişinin kişisel hesabına istenmesi ciddi bir risk göstergesidir. İzinli kampanyada kullanılacak hesap bilgileri izin veren makama bildirilmeli; dernek gelirleri de usulüne uygun belgelenmeli ve kaydedilmelidir.
Sokakta yardım toplayan kişi hangi belgeleri göstermelidir?
Görevli, izin veren makamca düzenlenen ve faaliyetin konusu ile süresini gösteren fotoğraflı kimlik belgesini ibraz edebilmelidir. Kullanılan makbuzda kuruluş, amaç, izin makamı, izin tarihi ve sayısı ile kampanya tarihleri bulunmalıdır.
Derneğin gelir tahsil yetki belgesi yardım toplama izni yerine geçer mi?
Hayır. Dernekler Yönetmeliği kapsamındaki gelir tahsil yetki belgesi, kişinin dernek adına gelir tahsil edebileceğini gösterir. Kamuya açık kampanyanın 2860 sayılı Kanun kapsamında izinli olduğunu tek başına kanıtlamaz.
İzinsiz yardım toplamak doğrudan dolandırıcılık suçu mudur?
Hayır. İzinsiz yardım toplama öncelikle idari yaptırıma bağlanan bir kabahattir. Dolandırıcılık için ayrıca hileli davranış, aldatma, zarar ve failin kendisine ya da başkasına menfaat sağlaması gerekir.
Sahte hastalık belgesiyle yardım toplanırsa hangi suç oluşur?
Gerçeğe aykırı hastalık veya ihtiyaç anlatılarak para alınması dolandırıcılık ya da olayın özelliklerine göre nitelikli dolandırıcılık oluşturabilir. Sahte rapor veya izin belgesi kullanılmışsa belgede sahtecilik hükümleri de ayrıca değerlendirilebilir.
Toplanan paranın amacı dışında kullanılması suç mudur?
Toplanan paranın kişisel menfaat için veya bağışçıya açıklanan amaç dışında kullanılması; olayın özelliklerine göre güveni kötüye kullanma, dolandırıcılık veya başka bir suç oluşturabilir. Dernek yöneticileri ayrıca Dernekler Kanunu kapsamındaki sorumluluklarla karşılaşabilir.
Yardım toplama izni nereden sorgulanır?
Dernek adına yardım isteyen kişinin yetkisi, e-Devlet’teki İçişleri Bakanlığı Yardım Toplama Yetkisi Sorgulama hizmetinden faaliyet numarası, ad ve soyad bilgileriyle kontrol edilebilir. Derneğin varlığı ise ayrıca Dernek Sorgulama hizmetinden araştırılabilir.
Şüpheli kampanya nereye şikâyet edilir?
İzinsiz yardım toplama şüphesi valilik, kaymakamlık veya İl Sivil Toplumla İlişkiler Müdürlüğüne bildirilebilir. Dolandırıcılık, sahte belge veya paranın kötüye kullanılması şüphesinde polis, jandarma ya da Cumhuriyet başsavcılığına başvurulmalıdır.
Para gönderdikten sonra dolandırıldığını düşünen kişi ne yapmalı?
Banka ile derhâl iletişime geçilerek işlem için güvenlik kaydı oluşturulmalı ve transferin geri çağrılması istenmelidir. Dekont, yazışmalar, sosyal medya bağlantıları, IBAN, alıcı bilgileri ve ekran görüntüleri korunarak kolluk veya Cumhuriyet başsavcılığına başvurulmalıdır.
Resmî kaynaklar
- 2860 sayılı Yardım Toplama Kanunu — UYAP Mevzuat Yardım toplama yöntemleri, izin zorunluluğu, yetkili makamlar, denetim ve idari yaptırımlar.
- İçişleri Bakanlığı Sivil Toplumla İlişkiler Genel Müdürlüğü — Yardım Toplama Başvuru, izin makamı, yardım toplama yöntemleri ve kesin hesap yükümlülüklerine ilişkin resmî açıklamalar.
- Yardım Toplama Esas ve Usulleri Hakkında Yönetmelik değişiklikleri İnternet materyallerinde izin numarası, hesap ve SMS bilgilerinin bildirimi, kayıt ve sonuç bildirimi hükümleri.
- 5253 sayılı Dernekler Kanunu Dernek gelirlerinin tahsili, belgelendirme, denetim ve dernek yöneticilerinin sorumluluğu.
- İçişleri Bakanlığı — Derneklerde makbuz ve gelir tahsil işlemleri Alındı belgesi, banka dekontu, gelir tahsil yetkisi ve kayıt düzenine ilişkin uygulama bilgileri.
- 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu — Adalet Bakanlığı Dolandırıcılık, nitelikli dolandırıcılık, güveni kötüye kullanma ve belgede sahtecilik hükümleri.
- Anayasa Mahkemesi E.2021/28, K.2024/11 sayılı karar 2860 sayılı Kanun’un bazı hükümlerinin, mülkiyetin kamuya geçirilmesine ilişkin kurallar dâhil, iptaline yönelik karar.
- e-Devlet — Yardım Toplama Yetkisi Sorgulama Faaliyet numarası ile dernek adına yardım toplayan kişinin yetkisinin sorgulanması.
- e-Devlet — Dernek Sorgulama Adı kullanılan derneğin mevcut olup olmadığının kontrol edilmesi.
Yayınlanma Tarihi: 22.07.2026 Son Güncellenme Tarihi: 22.07.2026
