Özel okul, kurs ve kreşlerde personel görevlendirme işlemleri; iş sözleşmesi, idari çalışma izni veya onayı ve SGK işe giriş bildiriminin birlikte planlanmasını gerektirir. İşlemlerin sırası, kurumun bağlı olduğu idareye ve çalışanın görevine göre değişir.
Personel, Bordro ve SGK Süreçleri
Personel işlemlerini kurumunuzun çalışma düzeniyle birlikte değerlendirin
İşe giriş, sözleşme ve bordro süreçlerinin uyumlu yürütülmesine ilişkin mali müşavirlik hizmetlerimizi inceleyin.
Kısa özet
Özel okul, kurs ve kreşlerde personel işe girişi nasıl yapılır?
- MEB’e bağlı özel okul ve kurslarda müdürün çalışma izni teklifini kurucu veya kurucu temsilcisi yapar.
- Müdür dışındaki eğitim personeli ile diğer personelin çalışma izni teklifini kurum müdürü yapar.
- MEB’e bağlı kurumlarda valilik çalışma izni verilmeden personel işe başlatılamaz.
- Eğitim personelinin iş sözleşmesi izin başvurusundan önce imzalanır; sözleşmenin başlangıç tarihi çalışma izninin verildiği tarihtir.
- Bakanlığa bağlı özel kreş ve gündüz bakımevlerinde personelin çalışması il müdürlüğünün onayına bağlıdır.
- SGK işe giriş bildirimi ile idari çalışma izni veya onayı birbirinin yerine geçmez.
Kurum türüne göre hangi mevzuat uygulanır?
Millî Eğitim Bakanlığına (MEB) bağlı özel okul ve kursların personel işlemleri, 5580 sayılı Özel Öğretim Kurumları Kanunu ve Millî Eğitim Bakanlığı Özel Öğretim Kurumları Yönetmeliği kapsamında yürütülür. Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığına bağlı özel kreş, gündüz bakımevi ve çocuk kulüplerinde ise bu kuruluşların kendi yönetmeliğindeki personel ve çalışma onayı hükümleri uygulanır.
Kurumun tabelasındaki günlük kullanım adı tek başına belirleyici değildir. Personel işlemlerinde kurum açma iznini veren idare ve izin belgesindeki kurum türü esas alınır.
MEB’e bağlı özel okul ve kurslarda müdür nasıl görevlendirilir?
Kurum müdürünün çalışma izni teklifini kurucu veya kurucu temsilcisi yapar. Müdür adayının ilgili kurum türü için aranan nitelikleri taşıması, gerekli belgelerin sunulması ve çalışma izninin valilikçe düzenlenmesi gerekir. Valilik çalışma izni vermeden müdür göreve başlatılamaz. Sözleşmenin önceden imzalanmış olması bu şartı ortadan kaldırmaz.
Müdür ve müdür yardımcısında aranan koşullar
Yöneticilik koşulları kurum türüne göre farklılaşır. Özel okullarda müdür veya müdür yardımcısı olacak kişi için en az iki yıl asıl görevli öğretmenlik ya da öğretmenlik yapma koşullarını taşıyarak en az iki yıl asıl görevli uzman öğreticilik şartı düzenlenmiştir. Okullar dışındaki kurumlarda genel olarak lisans mezuniyeti aranır; bazı merkez türlerinde ayrıca alan koşulları vardır. Bu nedenle bir kursun yöneticilik koşulları özel okulun koşullarıyla aynı kabul edilmez.
Müdürlük boşalırsa yönetmelikteki vekâlet usulü uygulanır. Uygun nitelikteki kişinin müdürlüğe vekâleten görevlendirilmesi valilik işlemiyle yürütülür.
Müdür part time çalışabilir mi?
Bu soruya yalnızca İş Kanunu’ndaki kısmi süreli çalışma hükümleriyle cevap verilemez. MEB Özel Öğretim Kurumları Yönetmeliği’nin eğitim personeline ait sözleşme formunda ders saati ücretli eğitim personeline yöneticilik görevi verilemeyeceği açıkça belirtilmiştir. Bu nedenle müdürlük görevi, ders saati ücretli eğitim personeli görevlendirmesi şeklinde düzenlenemez.
Öğretmen, uzman öğretici ve usta öğreticiler nasıl görevlendirilir?
Müdür dışındaki eğitim personelinin çalışma izni teklifini kurum müdürü yapar. İş sözleşmesi ile görevin gerektirdiği diploma, alan ve diğer belgeler ilgili millî eğitim müdürlüğüne sunulur. Öğretmen, uzman öğretici ve usta öğretici, valilik çalışma izni düzenlenmeden eğitim görevine başlatılamaz. Ders saati ücretli görevlendirme de çalışma izni gerektirir.
Eğitim personelinin sözleşmesi, yönetmeliğin EK-5 iş sözleşmesi formu esas alınarak üç nüsha düzenlenir. Sözleşme kural olarak en az bir yıl sürelidir. Dönem içinde ayrılan personelin yerine görevlendirilenler, devredilen kurumlarda görev yapan ilgili personel ve ders saati ücretli eğitim personeli bakımından yönetmelikte daha kısa süreli sözleşme yapılabilen hâller bulunmaktadır.
Sözleşme çalışma izninden önce mi imzalanır?
Evet. İş sözleşmesi, çalışma izni başvurusunda sunulan belgelerden biridir ve bu nedenle başvurudan önce imzalanır. Ancak imza tarihi, sözleşmenin başlangıç tarihi değildir. Eğitim personeli bakımından sözleşmenin başlangıç tarihi, çalışma izninin verildiği tarihtir. Bu tarihi izleyen 30 gün içinde ayrı bir göreve başlama tarihi belirlenebilir.
Çalışma izni reddedilirse personel göreve başlatılamaz ve planlanan çalışma başlamaz. Ret kararı ile sözleşmenin uygulanmayacağı taraflarca yazılı olarak kayıt altına alınır.
Diğer personel nasıl görevlendirilir?
MEB Özel Öğretim Kurumları Yönetmeliği, eğitim personeli dışında kalan çalışanlar için “diğer personel” terimini kullanır. Diğer personelin çalışma izni teklifini kurum müdürü yapar. Gerekli belgeler ilgili millî eğitim müdürlüğüne sunulur ve valilik çalışma izni alınmadan bu personel de işe başlatılamaz.
Diğer personelin iş sözleşmesi, eğitim personeline özgü EK-5 formu ve bir yıllık sözleşme kuralı yerine 4857 sayılı İş Kanunu ile 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu hükümlerine göre düzenlenir.
İş sözleşmesi, çalışma izni ve SGK işe giriş tarihleri nasıl belirlenir?
İmza, izin ve işe başlama farklı işlemlerdir. Eğitim personeline ait EK-5 formunda sözleşmenin tanzim tarihi ile sözleşmenin başlama tarihi ayrı gösterilir. Sözleşmenin başlangıcı çalışma izninin verildiği tarihtir; fiilî göreve başlama ise bu tarihi izleyen 30 gün içinde belirlenebilir. Diğer personelin sözleşmesinde eğitim personeline özgü bu başlangıç hükmü uygulanmaz. Bununla birlikte diğer personel de gerekli çalışma izni verilmeden fiilen işe başlatılamaz.
| Tarih | Ne ifade eder? |
|---|---|
| Sözleşmenin imza tarihi | Tarafların sözleşmeyi imzaladığı gündür. |
| Çalışma izni tarihi | Valiliğin ilgili personel için çalışma izni düzenlediği gündür. |
| Eğitim personelinin sözleşme başlangıcı | Yönetmelik gereği çalışma izninin verildiği tarihtir. |
| Fiilî işe başlama tarihi | Personelin gerçekten çalışmaya başladığı gündür. |
| SGK bildirgesinin veriliş tarihi | İşe giriş bildirgesinin SGK sistemine gönderildiği gündür. |
SGK’nın açıkladığı genel kurala göre 4/a sigortalı işe giriş bildirgesi işe başlamadan en az bir gün önce e-Sigorta üzerinden verilir. Bildirgede gösterilen işe giriş tarihi fiilî çalışma başlangıcıyla uyumlu olmalıdır. SGK bildirgesinin verilmesi, valilik çalışma izninin yerine geçmez.
Tarih örneği
Bir öğretmenle sözleşme 1 Ekim’de imzalanmış, çalışma izni 8 Ekim’de verilmiş ve göreve başlama günü 10 Ekim olarak belirlenmiş olabilir. Bu durumda 1 Ekim imza tarihi, 8 Ekim eğitim personeli bakımından sözleşme başlangıcı, 10 Ekim ise fiilî işe başlama tarihidir. SGK bildirgesi 10 Ekim’deki başlangıç için yasal süresinde verilmelidir.
Özel kreş ve gündüz bakımevlerinde kuruluş müdürü nasıl görevlendirilir?
Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığına bağlı özel kreş, gündüz bakımevi ve çocuk kulüplerinde kuruluş müdürü için yönetmelikte belirtilen öğrenim ve deneyim koşulları aranır. Gerekli nitelikleri taşıyan kurucu aynı zamanda kuruluş müdürü olabilir. Müdürün görevlendirilmesi, personelin çalışmasına ilişkin il müdürlüğü onayı kapsamında yürütülür.
Kuruluş müdürü; idari işleyiş, çocukların bakımı ve eğitimi ile personel işlemlerinden sorumludur. Yönetmeliğe göre bir kişi birden fazla kuruluşun müdürü olamaz; kuruluşun çalışma saatleri içinde başka bir işte çalışamaz ve grup sorumlusu olarak görev alamaz. Müdürün geçici yokluğunda vekâlet edecek personel için ayrıca usul öngörülmüştür.
Kreş müdürü part time çalışabilir mi?
Yönetmelik kuruluş müdürü için açık bir haftalık asgari saat sayısı belirlememektedir. Bununla birlikte müdürün başka kuruluşta müdür olmasını ve kuruluşun çalışma saatleri içinde başka işte çalışmasını yasaklayan hükümler ile günlük gözlem ve sürekli yönetim görevleri birlikte uygulanır. Müdürün çalışma düzeni, kuruluşun faaliyet saatleri ve il müdürlüğünün onayladığı görevle uyumlu olmalıdır.
Kreş personelinin çalışma onayı ve SGK işlemleri nasıl yapılır?
Kuruluş müdür yardımcısı, grup sorumlusu, çocuk bakıcısı ve diğer görevlerde çalışacak kişiler için ilgili görevin nitelikleri kontrol edilir. Yönetmelik, personel dosyasında iş sözleşmesi ile sigortalı işe giriş bildirgesini de arar. Belgeler il müdürlüğüne sunulur. İl müdürlüğünce görevlendirilmesi onaylanmayan personel kuruluşta çalışamaz.
Bu kurumlarda SGK bildirgesi çalışma onayı başvurusunun belgeleri arasında yer aldığı için planlanan işe giriş tarihi başvuru takvimiyle birlikte belirlenir. Bildirgenin verilmiş olması, il müdürlüğü onayı çıkmadan fiilen çalışmaya başlama yetkisi sağlamaz. Onay süreci ve fiilî başlangıç tarihi, SGK kayıtlarıyla uyumlu izlenir.
Personel işlemlerinde sık yapılan hatalar
Kontrol edilmesi gereken noktalar
- Özel okul, kurs ve kreş için aynı çalışma izni usulünü uygulamak.
- İmzalı sözleşmeyi, çalışma izni verilmiş gibi değerlendirmek.
- Sözleşmenin imza tarihini, eğitim personelinin sözleşme başlangıcı ve fiilî işe başlama tarihiyle karıştırmak.
- SGK işe giriş bildirgesinin idari çalışma izni veya onayı yerine geçtiğini düşünmek.
- Ders saati ücretli eğitim personeline müdürlük görevi vermek.
- Diğer personelin de MEB çalışma izni sürecine tabi olduğunu gözden kaçırmak.
- Kreşte SGK bildirgesi verildiği için il müdürlüğü onayı beklenmeden personeli çalıştırmak.
Sık sorulan sorular
Özel okul müdürünün çalışma izni teklifini kim yapar?
Müdürün çalışma izni teklifini kurucu veya kurucu temsilcisi yapar. Müdür, valilik çalışma izni verilmeden göreve başlayamaz.
Öğretmenin çalışma izni teklifini kim yapar?
Müdür dışındaki eğitim personelinin çalışma izni teklifini kurum müdürü yapar.
Öğretmenle sözleşme çalışma izninden önce imzalanır mı?
Evet. İş sözleşmesi çalışma izni başvurusunda sunulan belgelerden biridir. Eğitim personeli bakımından sözleşmenin başlangıç tarihi ise çalışma izninin verildiği tarihtir.
Çalışma izni reddedilirse öğretmen işe başlayabilir mi?
Hayır. Çalışma izni reddedilen kişi göreve başlatılamaz; planlanan çalışma başlamaz. Ret kararı ve sözleşmenin uygulanmayacağı yazılı olarak kayıt altına alınır.
Sözleşme tarihi ile SGK işe giriş tarihi aynı olmak zorunda mı?
Hayır. Sözleşmenin imzalandığı gün ile fiilî işe başlama günü farklı olabilir. SGK bildirimi fiilî işe başlama tarihine göre yasal süresinde yapılır.
Özel okulda ders saati ücretli personel müdür olabilir mi?
MEB yönetmeliğinin eğitim personeline ait sözleşme formuna göre ders saati ücretli eğitim personeline yöneticilik görevi verilmez. Müdürlük bu görevlendirme biçimiyle düzenlenemez.
Öğretmen olmayan kişi müdür yardımcısı olabilir mi?
Koşullar kurum türüne göre değişir. Özel okullarda öğretmenlik veya öğretmenlik koşullarını taşıyan uzman öğreticilik geçmişine ilişkin şartlar vardır. Okullar dışındaki kurumlarda lisans mezuniyeti ve bazı kurum türlerinde ek alan şartları uygulanır.
Özel okulun diğer personeli için çalışma izni gerekir mi?
Evet. Yönetmelik diğer personelin çalışma izni teklifini ve belgelerini de düzenler. Valilik çalışma izni alınmadan personel işe başlatılamaz.
Kreş personelinin çalışma onayını hangi kurum verir?
Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığına bağlı özel kreş ve gündüz bakımevlerinde personelin çalışması ilgili il müdürlüğünün onayına bağlıdır.
Kreşte SGK işe girişi yapılınca personel hemen çalışabilir mi?
Hayır. Sigortalı işe giriş bildirgesi çalışma onayı dosyasında istense de il müdürlüğünün görevlendirme onayı olmadan personel kuruluşta çalışamaz.
Bir kişi birden fazla kreşin kuruluş müdürü olabilir mi?
Hayır. Kreş ve gündüz bakımevleri yönetmeliği bir kişinin birden fazla kuruluşun kuruluş müdürü olmasını yasaklar.
Resmî kaynaklar
- 5580 sayılı Özel Öğretim Kurumları Kanunu Çalışma izni ve eğitim personelinin sözleşmesine ilişkin kanuni hükümler.
- MEB Özel Öğretim Kurumları Yönetmeliği — mevzuat bağlantısı Personel görevlendirme, sözleşme, yönetici koşulları ve çalışma izni hükümleri.
- Özel Kreş ve Gündüz Bakımevleri ile Özel Çocuk Kulüplerinin Kuruluş ve İşleyiş Esasları Hakkında Yönetmelik Kuruluş müdürü, personel belgeleri ve il müdürlüğü çalışma onayı hükümleri.
- SGK — İşverenin Yükümlülükleri 4/a sigortalı işe giriş bildirgesinin genel verilme süresi.
Bilgilendirme notu
Bu rehber genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Kurum türü, görev unvanı ve somut işlemin özellikleri sonucu değiştirebilir. Nihai uygulamada yürürlükteki mevzuat, çalışma izni veya onayı ve resmî kurum kayıtları esas alınır.
