Yayınlanma tarihi: · Son güncellenme tarihi:
Öncelikli Yatırımlar Teşvik Sistemi; 9903 sayılı Yatırımlarda Devlet Yardımları Hakkında Kararın 9’uncu maddesinde sayılan yatırım konularının, Sektörel Teşvik Sistemi kapsamında desteklenmesini sağlayan uygulamadır. Bir yatırımın öncelikli yatırım konuları arasında bulunması önemli olmakla birlikte tek başına yeterli değildir. Yatırımın asgari sabit yatırım tutarını, konuya özgü teknik şartları ve varsa izin veya uygunluk belgesi koşullarını sağlaması; ayrıca sektörel, mali ve teknik değerlendirme sonucunda uygun bulunarak yatırım teşvik belgesine bağlanması gerekir.
Öncelikli yatırım ne anlama gelir?
Öncelikli yatırım; 9903 sayılı Kararın 9’uncu maddesinde doğrudan sayılan ve gerekli koşulları sağlaması hâlinde Sektörel Teşvik Sisteminin öncelikli yatırımlara özgü desteklerinden yararlanabilen yatırım konusudur.
- Yatırım konusu Kararın 9’uncu maddesinde yer almalıdır.
- Kararın Ek-3’ündeki sektörel şartlar, istisnalar ve sınırlamalar ayrıca incelenmelidir.
- 2026 yılında geçerli güncel asgari yatırım tutarları esas alınmalıdır.
- Yatırım konusu için öngörülmüş ruhsat, izin, uygunluk yazısı veya teknik standartlar sağlanmalıdır.
- Başvuru, yetkilendirilmiş kullanıcı aracılığıyla E-TUYS üzerinden yapılmalıdır.
- Başvurudan önce gerçekleştirilen yatırım harcamaları teşvik belgesi kapsamına alınmaz.
- Teşvik belgesinin düzenlenmesi, diğer mevzuat kapsamında alınması gereken izin ve ruhsatların yerine geçmez.
Öncelikli Yatırımlar Teşvik Sistemi hangi düzenlemeye dayanır?
Yeni yatırım teşvik sistemi, 30 Mayıs 2025 tarihli ve 32915 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan 9903 sayılı Cumhurbaşkanı Kararıyla yeniden düzenlenmiştir. Kararın 4’üncü maddesine göre teşvik sistemi; Türkiye Yüzyılı Kalkınma Hamlesi, Sektörel Teşvik Sistemi uygulamaları ve bölgesel teşviklerden oluşur.
Sektörel Teşvik Sistemi kendi içinde Öncelikli Yatırımlar Teşvik Sistemi ve Hedef Yatırımlar Teşvik Sistemi olarak ikiye ayrılır. Öncelikli yatırım konuları Kararın 9’uncu maddesinde; Hedef Yatırımlar Teşvik Sistemi ise Kararın 10’uncu maddesinde düzenlenmiştir.
Bu ayrım önemlidir. Öncelikli yatırım, Stratejik Hamle Programı ile aynı uygulama değildir. Stratejik Hamle Programı, Türkiye Yüzyılı Kalkınma Hamlesi içinde ayrı bir programdır ve Kararın 8’inci maddesindeki proje bazlı değerlendirme koşullarına tabidir.
Yeni sistemde öncelikli yatırımın doğrudan “5’inci bölge desteklerinden yararlanması” şeklindeki eski anlatım kullanılmamalıdır. Sektörel teşvik unsurları ile yatırımın gerçekleştirildiği bölgeye göre uygulanabilecek sigorta primi destekleri birlikte değerlendirilir.
Bir yatırım hangi şartlarda öncelikli yatırım sayılır?
Öncelikli yatırım uygunluğu yalnızca şirketin faaliyet koduna bakılarak belirlenemez. Yatırım konusu, üretilecek ürün, teknoloji sınıfı, yatırım cinsi, yatırım yeri, yatırım tutarı ve özel teknik koşulların birlikte değerlendirilmesi gerekir.
- Yatırım konusu belirlenir: Projenin Kararın 9’uncu maddesindeki yatırım konularından biriyle doğrudan örtüşmesi gerekir.
- Ek-3 kontrol edilir: Kararın 5’inci maddesi uyarınca yatırımın Ek-3’te belirtilen yatırım konuları ve şartlarla uyumu incelenir. Kararda açıkça istisna edilen program ve yatırımlar saklıdır.
- Asgari yatırım tutarı kontrol edilir: Konuya özgü bir tutar bulunuyorsa o tutar; bulunmuyorsa genel asgari sabit yatırım tutarı esas alınır.
- Teknoloji sınıfı ve ürün doğrulanır: Yüksek veya orta yüksek teknolojili üretim yatırımlarında Kararın Ek-1’indeki NACE Rev.2.1 sınıflandırması ve üretilecek ürünün niteliği birlikte incelenir.
- Yatırım yeri değerlendirilir: Bazı yatırımlar için İstanbul istisnası, bölgesel destek süresi veya belirli bölge şartları bulunmaktadır.
- Özel belgeler tamamlanır: Proje onayı, ruhsat, çevresel karar, uygunluk yazısı, TSE belgesi veya diğer teknik belgeler yatırım konusuna göre aranabilir.
- Proje değerlendirmeden geçer: Kararın 5’inci ve Tebliğin 8’inci maddeleri uyarınca yatırımın sektörel, mali ve teknik yönden uygun bulunması gerekir.
| 2026 yılı tutarı | Uygulanacağı yatırım | Dayanak |
|---|---|---|
| 15,1 milyon TL | Konuya özgü başka tutar belirtilmemişse 1’inci ve 2’nci bölgelerdeki yatırımlar | 9903 sayılı Karar md. 5/2 ve 2026 yeniden değerleme tablosu |
| 7,5 milyon TL | Konuya özgü başka tutar belirtilmemişse 3’üncü, 4’üncü, 5’inci ve 6’ncı bölgelerdeki yatırımlar | 9903 sayılı Karar md. 5/2 ve 2026 yeniden değerleme tablosu |
| 627 milyon TL | Öncelikli ürün listesi dışında tutar şartıyla kapsama girecek yüksek teknolojili ürün üretimi yatırımları | 9903 sayılı Karar md. 9/1-b ve 2026 yeniden değerleme tablosu |
| 1 milyar 255 milyon TL | İstanbul dışında, öncelikli ürün listesi dışında tutar şartıyla kapsama girecek orta yüksek teknolojili ürün üretimi yatırımları | 9903 sayılı Karar md. 9/1-c ve 2026 yeniden değerleme tablosu |
| 627 milyon TL | LNG ve yer altı doğal gaz depolama yatırımları | 9903 sayılı Karar md. 9/1-ğ ve 2026 yeniden değerleme tablosu |
| 251 milyon TL | Belirlenen niteliklere sahip veri merkezlerinde bulut hizmeti sağlayıcıları tarafından yapılacak yatırımlar | 9903 sayılı Karar md. 9/1-o ve 2026 yeniden değerleme tablosu |
Hangi yatırımlar öncelikli yatırım kapsamındadır?
9903 sayılı Kararın 9’uncu maddesinin birinci fıkrasında öncelikli yatırım konuları sınırlı biçimde sayılmıştır. Yatırımın listedeki bir konuyla yalnız dolaylı olarak bağlantılı olması yeterli değildir; yatırım projesinin ilgili bentteki tanım ve koşullarla örtüşmesi gerekir.
Dönüşüm, teknoloji ve yüksek katma değerli üretim yatırımları
- Dijital Dönüşüm Programı veya Yeşil Dönüşüm Programı kapsamında desteklenmesine karar verilen yatırımlar.
- Öncelikli ürün listesindeki yüksek teknolojili ürünlerin üretimine yönelik yatırımlar.
- 2026 yılında en az 627 milyon TL tutarındaki diğer yüksek teknolojili ürün üretimi yatırımları.
- İstanbul hariç olmak üzere öncelikli ürün listesindeki orta yüksek teknolojili ürünlerin üretimine yönelik yatırımlar.
- İstanbul hariç olmak üzere 2026 yılında en az 1 milyar 255 milyon TL tutarındaki diğer orta yüksek teknolojili ürün üretimi yatırımları.
- Savunma Sanayii Başkanlığından alınacak proje onayına dayanan savunma sanayii yatırımları.
- Ar-Ge yatırımları.
- Ar-Ge veya tasarım merkezlerinde yürütülen projelerle ilişkili, İstanbul dışındaki yatırımlar.
- Teknolojik Ürün Deneyim Belgesi düzenlenmiş ürünlerin üretimine yönelik yatırımlar.
- Orta yüksek veya yüksek teknolojili ürünlere yönelik test merkezi yatırımları.
- İhracatçı birliklerinin dış ticareti desteklemek amacıyla yapacağı test merkezi yatırımları.
- İhtisas serbest bölgelerinde gerçekleştirilecek yazılım ve bilişim ürünleri üretimi yatırımları.
Bölgesel, enerji ve doğal kaynak yatırımları
- Müteharrik karakterli yatırımlar hariç olmak üzere 6’ncı bölgede gerçekleştirilen yatırımlar ile Kararın geçici 3 ve geçici 4’üncü maddeleri kapsamında değerlendirilen yatırımlar.
- İmalat sanayii işletmelerinin öz tüketimine yönelik ve bağlantı anlaşmasındaki sözleşme gücüyle sınırlı güneş veya rüzgâr enerjisine dayalı elektrik üretim tesisi yatırımları.
- Geçerli maden işletme ruhsatı ve izni kapsamında Maden Kanununun 2’nci maddesinin 4-b grubundaki madenleri girdi olarak kullanan elektrik üretimi yatırımları.
- Nükleer enerji santrali yatırımları.
- 2026 yılında en az 627 milyon TL tutarındaki LNG ve yer altı doğal gaz depolama yatırımları.
- Maden istihraç veya maden işleme yatırımları.
- Geçerli arama ruhsatı veya sertifikasına sahip yatırımcıların kendi ruhsatlı sahalarında yapacağı maden arama yatırımları.
Dijital altyapı, çevre ve ulaştırma yatırımları
- Teknik şartları sağlayan ve en az 3 megavat kurulu güce sahip veri merkezi yatırımları.
- Gerekli niteliklere sahip veri merkezlerinde bulut hizmeti sağlayıcıları tarafından 2026 yılında en az 251 milyon TL tutarında gerçekleştirilecek yatırımlar.
- Çevre İzin ve Lisans Yönetmeliği kapsamında çevre lisansına tabi yatırımlar.
- Demiryolu, denizyolu veya havayolu ile taşımacılık yatırımları.
- Yat limanı ve marina hariç olmak üzere yük taşımacılığına yönelik liman yatırımları.
Turizm, eğitim, bakım, tarım ve afet güvenliği yatırımları
- Kültür ve Turizm Koruma ve Gelişim Bölgelerinde, turizm merkezlerinde, ilgili alan başkanlıkları sınırlarında veya termal turizm konusunda gerçekleştirilecek konaklama yatırımları.
- Özel sektör tarafından gerçekleştirilecek kreş, gündüz bakım evi, okul öncesi eğitim, ilkokul, ortaokul ve lise yatırımları.
- Hava araçlarının kullanımına, tamirine ve bakımına yönelik eğitim yatırımları.
- En az 100 kişi kapasiteli yaşlı veya engelli bakım merkezleri.
- Lisanslı depoculuk yatırımları.
- En az 25 dekar büyüklüğünde, yurt içinde üretilen sera teknolojilerini içeren ve bilgisayar kontrollü sistemlere dayanan topraksız sera yatırımları.
- Sanayi sicil belgesine sahip mevcut tesislerde deprem veya yangın riskine karşı gerçekleştirilecek yatırımlar.
- Sanayi Genel Müdürlüğünden alınacak uygunluk yazısına dayanan afet teknolojileri yatırımları.
NACE, ürün, GTİP ve teknoloji sınıfı nasıl değerlendirilir?
Yüksek ve orta yüksek teknolojili yatırım değerlendirmesinde yalnız şirketin vergi levhasındaki faaliyet koduna bakılması yeterli değildir. Teşvik belgesine konu yatırımın fiilen üreteceği ürün ve kurulacak üretim hattı esas alınır.
Kararın Ek-1’ine göre yüksek teknolojili ürünler genel olarak NACE Rev.2.1 kodlarından 21, 26 ve 30.3 sınıflarında; orta yüksek teknolojili ürünler ise 20, 25.3, 27, 28, 29, 30 —30.1 ve 30.3 hariç— ve 32.5 sınıflarında yer alır. Ancak Ek-1’deki ürün tanımları ve sektörel sınırlamalar ayrıca kontrol edilmelidir.
GTİP, ithal veya yerli makine listesi ile üretilecek ürünlerin tanımlanmasında önemli bir kontrol aracıdır; fakat yatırımın teknoloji sınıfını tek başına belirlemez. Uygulamada NACE Rev.2.1, üretilecek ürünün teknik tanımı, gerektiğinde PRODTR veya GTİP karşılığı, kapasite raporu ve makine-teçhizat bileşimi birlikte incelenmelidir.
Öncelikli ürün listesi de Kararın 9’uncu maddesindeki bütün yatırımlar için zorunlu değildir. Yüksek ve orta yüksek teknolojili üretim yatırımları, öncelikli ürün listesinde yer alarak veya Kararda öngörülen güncel asgari sabit yatırım tutarını sağlayarak kapsama girebilir.
Bazı yatırımlarda aranan özel teknik şartlar nelerdir?
Öz tüketim güneş enerjisi yatırımları
Yatırımın imalat sanayii işletmesinin öz tüketimine yönelik olması ve bağlantı anlaşmasındaki sözleşme gücünü aşmaması gerekir. Tebliğin 10’uncu maddesine göre güneş panellerinin, üretim süreci ingot dilimleme aşamasından veya daha önceki bir aşamadan başlayan yurt içinde üretilmiş hücrelerden üretilmesi; panel taşıyıcı konstrüksiyon sistemlerinin de yurt içinde üretilmiş olması gerekir.
Öz tüketim rüzgâr enerjisi yatırımları
Rüzgâr enerjisine dayalı yatırımlarda kanat ve kulelerin yurt içinde üretilmesi gerekir. 1 Ocak 2026 tarihinden itibaren yapılan başvurulara göre düzenlenen belgelerde kanat ve kuleye ek olarak jeneratörün veya naselin jeneratörünün de yurt içinde üretilmiş olması şartı uygulanır. Tebliğde belirtilen eski YEKA, ön lisans veya lisans istisnaları ayrıca değerlendirilmelidir.
Veri merkezi yatırımları
Veri merkezi yatırımlarında en az 3 megavat kurulu güç şartına ek olarak TSE Veri Merkezi Tasarım Belgesi aranır. Tebliğde minimum Kullanılabilirlik Sınıfı 3, Koruma Sınıfı 4 ve Enerji Ayrıntı Seviyesi 3 öngörülmüştür. Tam dolulukta güç kullanım etkinliği değerinin azami 1,65 olması ve en az iki telekom operatörüne ait fiber optik kablonun sonlanması gerekir. Yatırım tamamlandığında TSE Veri Merkezi Tesis Belgesi sunulmalıdır.
Bulut hizmeti yatırımları
Bulut hizmeti sağlayıcısına ait bilgi teknolojisi ekipmanı ve yazılımların kurulacağı veri merkezlerinin TSE Veri Merkezi Operasyon Belgesine sahip olması ve bu merkezlerde en az iki telekom operatörünün fiber optik kablosunun sonlanması gerekir. Kurulacak altyapı birden fazla veri merkezine dağıtılabilir.
Yatırım konusuna özgü onaylar
Savunma yatırımlarında Savunma Sanayii Başkanlığı proje onayı, afet teknolojisi yatırımlarında Sanayi Genel Müdürlüğü uygunluk yazısı, madencilik yatırımlarında geçerli ruhsat veya sertifika, lisanslı depoculukta ilgili lisans ve turizm yatırımlarında yatırım yerini ve niteliğini doğrulayan belgeler aranabilir.
Öncelikli yatırımlara hangi destekler sağlanır?
Sektörel Teşvik Sistemi kapsamında desteklenen öncelikli yatırımlar, Kararın 4’üncü maddesine göre gümrük vergisi muafiyeti, KDV istisnası, vergi indirimi, faiz veya kâr payı desteği ve yatırım yeri tahsisinden yararlanabilir. Sigorta primi destekleri ise yatırımın bulunduğu bölgeye göre bölgesel teşvik olarak uygulanır.
| Destek unsuru | Öncelikli yatırımlardaki uygulama | Temel sınırlama |
|---|---|---|
| Gümrük vergisi muafiyeti | Onaylı ithal makine ve teçhizat için gümrük vergisi oranı %0 uygulanabilir. | Makinenin teşvik belgesi ve ithal makine listesinde bulunması gerekir. |
| KDV istisnası | Belge kapsamındaki makine ve teçhizat teslimleri ile uygun yazılım ve gayri maddi hak işlemleri KDV’den istisna edilebilir. | Belge ve onaylı liste dışında kalan alımlara uygulanmaz. |
| Vergi indirimi | %30 yatırıma katkı oranı ve %60 vergi indirim oranı uygulanır. | Vergi indirimi, hesaplanan yatırıma katkı tutarına ulaşıncaya kadar uygulanır. |
| Faiz veya kâr payı desteği | TL cinsinden, en az bir yıl vadeli uygun yatırım kredilerine beş yıla kadar destek sağlanabilir. | 2026 yılında toplam destek sabit yatırım tutarının %10’unu ve 30,1 milyon TL’yi aşamaz. |
| Yatırım yeri tahsisi | Uygun kamu taşınmazı bulunması ve ilgili mevzuat şartlarının sağlanması hâlinde uygulanabilir. | Teşvik belgesi, kendiliğinden taşınmaz tahsisi hakkı doğurmaz. |
| Sigorta primi işveren hissesi | Yatırımın bölgesine göre ilave istihdam için uygulanır. | Tamamlama vizesi, belgede kayıtlı istihdam ve SGK yükümlülükleri esas alınır. |
| Sigorta primi desteği | Yalnızca 6’ncı bölgede, ilave istihdam için 10 yıl uygulanabilir. | İşçi hissesinin asgari ücrete karşılık gelen kısmıyla sınırlıdır. |
Sigorta primi işveren hissesi desteğinin bölgesel süreleri
| Yatırım bölgesi | Destek süresi | Karşılanan kısım |
|---|---|---|
| 1’inci bölge | Uygulanmaz | — |
| 2’nci bölge | 1 yıl | Asgari ücrete karşılık gelen işveren hissesinin %50’si |
| 3’üncü bölge | 2 yıl | Asgari ücrete karşılık gelen işveren hissesinin %50’si |
| 4’üncü bölge | 4 yıl | Asgari ücrete karşılık gelen işveren hissesinin %50’si |
| 5’inci bölge | 8 yıl | Asgari ücrete karşılık gelen işveren hissesinin %50’si |
| 6’ncı bölge | 12 yıl | Asgari ücrete karşılık gelen işveren hissesinin tamamı |
Destekler nasıl hesaplanır?
Vergi indirimi örneği
Vergi indirimi oranı ile yatırıma katkı oranı aynı kavram değildir. Öncelikli yatırımlarda yatırıma katkı oranı %30, vergi indirim oranı %60’tır.
Vergi indirimi hesabına esas sabit yatırım tutarının 100 milyon TL olduğu varsayıldığında azami yatırıma katkı tutarı 30 milyon TL’dir:
100.000.000 TL × %30 = 30.000.000 TL yatırıma katkı tutarı
Gelir veya kurumlar vergisi, bu 30 milyon TL’lik katkı tutarına ulaşıncaya kadar normal vergi oranı üzerinden %60 indirimli uygulanır. Bu ifade, yatırımcıya yatırım tutarının %60’ı kadar vergi desteği verildiği anlamına gelmez.
Kararın 20’nci maddesine göre hesaplanan yatırıma katkı tutarının %50’sini aşmamak üzere yatırım döneminde diğer faaliyetlerden elde edilen kazançlara da indirimli vergi uygulanabilir. Arazi, arsa, royalti, yedek parça ve amortismana tabi olmayan bazı harcamalar vergi indirimi hesabına dâhil edilmez.
Faiz veya kâr payı desteği örneği
100 milyon TL sabit yatırım tutarlı bir öncelikli yatırım için teşvik belgesinde uygun görülmesi hâlinde, sabit yatırım tutarının %70’ine kadar olan kredi kısmı destek hesabına alınabilir. Bu örnekte destek hesabına esas kredi tutarı en fazla 70 milyon TL’dir.
Destek puanı, kredi kullanım tarihinde geçerli TCMB bir hafta vadeli repo ihale faiz oranının %25’ine karşılık gelen ve 12,5 puanı aşmayan tutardır. Destek en fazla beş yıl uygulanabilir.
Toplam faiz veya kâr payı desteği, 2026 yılında sabit yatırım tutarının %10’unu ve 30,1 milyon TL’yi aşamaz. Bu örnekte %10 sınırı nedeniyle toplam destek en fazla 10 milyon TL olabilir. Ancak gerçek ödeme; kredi tutarı, faiz oranı, ödeme planı, vade ve Bakanlığın uygunluk değerlendirmesine göre belirlenir.
Hangi harcamalar teşvik belgesi kapsamında değerlendirilmez?
Teşvik belgesi düzenlenmesi, yatırım bütçesindeki bütün harcamaların destekleneceği anlamına gelmez. 2025/1 sayılı Tebliğin 9’uncu maddesine göre aşağıdaki harcamalar kural olarak teşvik belgesi kapsamında değerlendirilmez:
- Teşvik belgesi müracaat tarihinden önce gerçekleştirilmiş yatırım harcamaları.
- Ham madde, ara malı, işletme malzemesi ve yedek parça alımları.
- Kullanılmış yerli makine ve teçhizat.
- Mevzuatta açıkça istisna edilenler dışındaki karayolu nakil vasıtaları ve binek araçları.
- Havayolu taşımacılığı yatırımları dışındaki projeler için uçak ve helikopter alımları.
- Mevcut makine ve teçhizatın tamir, bakım ve revizyonuna yönelik giderler.
- Makine ve teçhizat listelerine yazılan inşaat malzemeleri.
- Sabit kıymetin aktifleştirilme tarihine kadar maliyete eklenebilecek kısım dışında kalan faiz ve kur farkları.
- Kararda tanımlanan makine ve teçhizat niteliğini taşımayan veya proje bakımından uygun görülmeyen demirbaşlar.
Turizm, sağlık, eğitim, kreş ve gündüz bakım evi yatırımlarında makine ve demirbaş listelerine alınabilecek kalemler Tebliğde ayrıca sınırlandırılmıştır. Proje bütçesinin hazırlanması sırasında desteklenebilecek harcamalar ile işletme giderleri birbirinden ayrılmalıdır.
Öncelikli yatırım teşvik belgesi başvurusu nasıl yapılır?
-
1. Yatırım konusu ve sınıflandırma belirlenir
Yatırımın NACE Rev.2.1 kodu, üretilecek ürün, kapasitesi, yatırım cinsi ve Kararın 9’uncu maddesindeki karşılığı tespit edilir.
-
2. Yatırımcı E-TUYS sistemine tanımlanır
Yatırımcı adına işlem yapacak kişi yetkilendirilir ve yatırımcı bilgileri sisteme kaydedilir.
-
3. Yatırım bütçesi sınıflandırılır
Arazi-arsa, bina-inşaat, yerli ve ithal makine, yazılım, gayri maddi haklar ve diğer harcamalar ayrı ayrı belirlenir.
-
4. Makine ve teçhizat listeleri hazırlanır
Yerli ve ithal makine listelerinde tanım, adet, tutar, teknik özellik ve gerektiğinde GTİP bilgileri gösterilir.
-
5. Zorunlu izin ve belgeler tamamlanır
Yatırım konusuna göre SGK borcu yoktur belgesi, çevresel karar, ruhsat, proje onayı, lisans, uygunluk yazısı veya teknik belgeler hazırlanır.
-
6. Başvuru E-TUYS üzerinden gönderilir
Tanımlı alanlar doldurulur, belgeler elektronik ortamda yüklenir ve başvuru e-imza ile tamamlanır.
-
7. Bakanlık değerlendirmesi takip edilir
Başvuru sektörel, mali ve teknik yönden incelenir. Eksiklerin tamamlanması için ayrıca süre belirtilmemişse Tebliğ uyarınca 30 günlük süre uygulanır.
-
8. Belge şartlarına göre yatırım yürütülür
Yatırım yeri, süre, kapasite, istihdam, makine listesi ve özel şart değişiklikleri gerektiğinde E-TUYS üzerinden revizyon konusu yapılır.
-
9. Tamamlama vizesi yapılır
Yatırım tamamlandığında gerçekleşen harcamalar, kapasite, istihdam ve diğer şartlar incelenerek tamamlama vizesi süreci yürütülür.
Başvuruda aranabilecek temel belgeler
Başvuru kontrol listesi
- Yatırımcı ve E-TUYS kullanıcı yetkilendirme belgeleri
- Türkiye genelinde SGK’ya muaccel borç bulunmadığını veya borcun yapılandırıldığını gösteren belge
- Gerekli yatırımlarda ÇED Olumlu veya ÇED Gerekli Değildir kararı
- Genel Müdürlükçe kapsamı belirlenen yatırımlarda işyeri açma ve çalışma ruhsatı
- Yatırım konusuna göre ilgili kurumlardan alınması gereken lisans, izin ve uygunluk belgeleri
- Yatırım tutarı 1 milyar TL ve üzerindeyse Tebliğde belirtilen formatta fizibilite raporu
- Yerli ve ithal makine-teçhizat listeleri
- Yatırımın konusu, kapasitesi, finansmanı ve istihdamına ilişkin bilgiler
- Genel Müdürlükçe ayrıca talep edilebilecek bilgi, belge ve teknik açıklamalar
E-TUYS’a yüklenen belgelerin ayrıca fiziki olarak sunulması kural olarak aranmaz. Bununla birlikte, elektronik ortamda yüklenen belgelerin eksiksiz biçimde saklanması ve denetime karşı hesap verme sorumluluğu müracaat tarihinden itibaren 10 yıl boyunca yatırımcıya aittir.
Öncelikli yatırım uygunluğu nasıl değerlendirilir?
Ankara’da yüksek teknolojili ürün üretimi
Ankara’da bilgisayar, elektronik veya optik ürün üretimine yönelik yatırım planlanıyorsa yatırımın Kararın Ek-1’indeki yüksek teknoloji sınıfıyla uyumu incelenir. Ürün öncelikli ürün listesinde bulunuyorsa ilgili liste şartları; bulunmuyorsa 2026 yılı için 627 milyon TL asgari sabit yatırım tutarı kontrol edilir. Yatırımın yalnızca şirket faaliyet kodunun 26 ile başlaması yeterli değildir; üretilecek ürün ve kurulacak üretim hattı doğrulanmalıdır.
İstanbul’da orta yüksek teknolojili üretim
Kararın 9’uncu maddesinin orta yüksek teknolojili ürünlere ilişkin bendinde İstanbul istisnası bulunmaktadır. Bu nedenle İstanbul’da gerçekleştirilecek bir orta yüksek teknoloji üretim yatırımı, yalnız bu bent üzerinden öncelikli yatırım olarak değerlendirilemez. Projenin başka bir öncelikli yatırım konusu, Hedef Yatırımlar Teşvik Sistemi veya Türkiye Yüzyılı Kalkınma Hamlesi kapsamında olup olmadığı ayrıca incelenmelidir.
İmalat işletmesinin öz tüketim GES yatırımı
Bir imalat işletmesinin çatısına veya uygun yatırım alanına kurulacak güneş enerjisi tesisi, işletmenin öz tüketimine yönelik olması ve bağlantı anlaşmasındaki sözleşme gücünü aşmaması şartıyla öncelikli yatırım kapsamında değerlendirilebilir. Ancak panel hücresi ve taşıyıcı konstrüksiyon için Tebliğdeki yurt içi üretim şartları sağlanmalı; bu yatırım için faiz veya kâr payı desteği öngörülmediği dikkate alınmalıdır.
Mevcut sanayi tesisinin deprem güvenliği yatırımı
Sanayi sicil belgesine sahip mevcut bir tesiste deprem riskini azaltmaya yönelik yatırım, Kararın 9’uncu maddesinin birinci fıkrasının (v) bendi kapsamında öncelikli yatırım olarak değerlendirilebilir. Ancak yapılacak harcamaların bakım veya basit onarım niteliğinde mi, yoksa yatırım niteliğinde sabit kıymet harcaması mı olduğu ayrıştırılmalıdır.
2012/3305 ile 9903 sayılı Karar arasındaki temel farklar
| Başlık | Eski sistem | 9903 sayılı yeni sistem |
|---|---|---|
| Ana sistem yapısı | Genel, bölgesel, öncelikli ve stratejik yatırım uygulamaları | Türkiye Yüzyılı Kalkınma Hamlesi, Sektörel Teşvik Sistemi ve bölgesel teşvikler |
| Sektörel teşvikler | Öncelikli yatırımlar eski bölgesel destek mantığıyla ilişkilendiriliyordu | Öncelikli Yatırımlar ve Hedef Yatırımlar ayrı teşvik sistemleri olarak düzenlenmiştir |
| Öncelikli yatırım desteği | Genellikle 5’inci bölge destekleri üzerinden açıklanıyordu | Sektörel destekler ile yatırım bölgesine göre uygulanacak bölgesel prim destekleri birlikte belirlenir |
| Vergi indirimi | Bölge ve yatırım türüne göre farklılaşan yapı | Öncelikli yatırımlarda %30 yatırıma katkı ve %60 vergi indirim oranı |
| Program yaklaşımı | Teknoloji Odaklı Sanayi Hamlesi ve diğer uygulamalar | Teknoloji, Yerel ve Stratejik Hamle programlarından oluşan Türkiye Yüzyılı Kalkınma Hamlesi |
| Parasal tutarlar | Eski Karar ve değişiklikleri esas alınıyordu |
Uygulama riskleri
Öncelikli yatırım başvurularında sık yapılan hatalar
Bütüncül değerlendirme
Lilyum Danışmanlık öncelikli yatırım sürecinde nasıl destek olur?Öncelikli yatırım değerlendirmesi; yatırım konusu, NACE kodu, üretilecek ürün, teknoloji sınıfı, yatırım yeri, yatırım cinsi, sabit yatırım tutarı, makine listesi, finansman yapısı ve özel belgelerin birlikte incelenmesini gerektirir. Lilyum Danışmanlık; başvuru öncesi uygunluk değerlendirmesi, yatırım bütçesinin sınıflandırılması, yerli ve ithal makine listelerinin hazırlanması, E-TUYS başvurusu, belge revizyonları ve tamamlama vizesi süreçlerinde yatırımcıyla birlikte çalışır. Hizmetler, Lilyum Danışmanlığın Teşvik Danışmanlığı uzmanlık alanı içinde yürütülür. Tamamlayıcı hizmetlerYatırım teşvik sürecinin muhasebe, vergi, ihracat, teknoloji ve uluslararası yapılanma boyutları aşağıdaki hizmetlerle birlikte değerlendirilebilir. İhracat Teşvikleri Danışmanlığıİhracata yönelik üretim yatırımlarının ihracat destekleri ve yurt dışı pazarlama faaliyetleriyle birlikte planlanması. Teknopark Teşvikleri DanışmanlığıAr-Ge, yazılım ve teknoloji yatırımlarının teknopark uygulamaları yönünden değerlendirilmesi. Mali Müşavirlik HizmetleriYatırım harcamalarının muhasebeleştirilmesi, belge düzeni, beyannameler ve mali raporlama süreçleri. Muhasebe Sisteminin KurulmasıTeşvik belgeli harcamaların ayrı, izlenebilir ve denetlenebilir bir kayıt düzeninde takip edilmesi. Vergi DanışmanlığıKDV istisnası, indirimli kurumlar vergisi ve yatırıma katkı tutarının vergisel yönden değerlendirilmesi. Yurt Dışında Şirket Kurulumu DanışmanlığıUluslararası yatırım ve yapılanma planlarının şirket, vergi ve operasyon boyutlarıyla ele alınması.
Merak edilenler
Öncelikli Yatırımlar Teşvik Sistemi hakkında sık sorulan sorularÖncelikli Yatırımlar Teşvik Sistemi nedir?9903 sayılı Kararın 9’uncu maddesinde sayılan yatırım konularının, gerekli şartları sağlamaları hâlinde Sektörel Teşvik Sistemi kapsamında desteklenmesini sağlayan teşvik uygulamasıdır. Her öncelikli yatırım 5’inci bölge desteklerinden yararlanır mı?Hayır. Yeni sistemde sektörel destekler ile yatırımın bulunduğu bölgeye göre uygulanacak bölgesel prim destekleri birlikte belirlenir. Eski sistemde kullanılan 5’inci bölge yaklaşımı yeni Karara doğrudan taşınmamalıdır. İstanbul’daki yatırımlar öncelikli yatırım olabilir mi?Evet. Ancak orta yüksek teknolojili ürün üretimine ilişkin bentte İstanbul istisnası bulunmaktadır. Diğer öncelikli yatırım konuları kendi özel şartları çerçevesinde İstanbul’da da değerlendirilebilir. Öncelikli ürün listesinde bulunmak zorunlu mudur?Her yatırım için zorunlu değildir. Yüksek ve orta yüksek teknolojili bazı üretim yatırımları öncelikli ürün listesi üzerinden veya Kararda belirtilen güncel asgari sabit yatırım tutarını sağlayarak kapsama girebilir. 2026 yılında genel asgari yatırım tutarı nedir?Yatırım konusu için ayrıca bir tutar belirtilmemişse genel eşik 1’inci ve 2’nci bölgelerde 15,1 milyon TL, 3’üncü, 4’üncü, 5’inci ve 6’ncı bölgelerde 7,5 milyon TL’dir. Konuya özgü daha yüksek tutarlar saklıdır. Yüksek teknoloji yatırımlarında 2026 yılı tutar sınırı nedir?Öncelikli ürün listesi dışında tutar şartıyla değerlendirilecek yüksek teknolojili ürün üretimi yatırımları için 2026 yılı asgari sabit yatırım tutarı 627 milyon TL’dir. Orta yüksek teknoloji yatırımlarında 2026 yılı tutar sınırı nedir?İstanbul dışında gerçekleştirilecek ve öncelikli ürün listesi dışında tutar şartıyla değerlendirilecek orta yüksek teknolojili üretim yatırımları için 2026 yılı asgari sabit yatırım tutarı 1 milyar 255 milyon TL’dir. Öz tüketim GES ve RES yatırımları öncelikli sayılır mı?İmalat sanayii işletmesinin öz tüketimine yönelik ve bağlantı anlaşmasındaki sözleşme gücüyle sınırlı güneş veya rüzgâr enerjisi yatırımları, Tebliğdeki yurt içi üretim şartlarını sağlamaları hâlinde öncelikli yatırım olarak değerlendirilebilir. Bu yatırımlara faiz veya kâr payı desteği sağlanmaz. Yazılım yatırımları öncelikli yatırım olabilir mi?İhtisas serbest bölgelerinde gerçekleştirilecek yazılım ve bilişim ürünleri üretimi yatırımları, genel asgari yatırım tutarı şartı aranmaksızın öncelikli yatırım kapsamında değerlendirilebilir. Öncelikli yatırımlarda vergi indirimi nasıl uygulanır?Öncelikli yatırımlarda %30 yatırıma katkı oranı üzerinden hesaplanan yatırıma katkı tutarına ulaşıncaya kadar gelir veya kurumlar vergisi %60 indirimli uygulanır. Vergi indirim oranı ile yatırıma katkı oranı birbirinden farklı kavramlardır. Öncelikli yatırımlarda makine desteği var mıdır?Hayır. Makine desteği Türkiye Yüzyılı Kalkınma Hamlesi programları için düzenlenmiştir ve Öncelikli Yatırımlar Teşvik Sisteminin genel destek unsurları arasında bulunmaz. Başvurudan önce yapılan harcamalar desteklenir mi?Hayır. Teşvik belgesi müracaat tarihinden önce gerçekleştirilen yatırım harcamaları teşvik belgesi kapsamında değerlendirilmez. Başvurular hangi sistem üzerinden yapılır?Yatırım teşvik belgesine ilişkin başvuru ve diğer işlemler, yetkilendirilmiş kullanıcı aracılığıyla E-TUYS üzerinden Sanayi ve Teknoloji Bakanlığına iletilir. Yatırımın listede bulunması teşvik belgesi için yeterli midir?Hayır. Projenin asgari yatırım tutarını ve yatırım konusuna özgü şartları sağlaması; ayrıca sektörel, mali ve teknik değerlendirme sonucunda uygun bulunması gerekir. Resmî kaynaklar
Facebook
Twitter
LinkedIn
WhatsApp
Ahmet Ayotuz
Ahmet Ayotuz, işletmelerin yatırım, istihdam, Ar-Ge, teknoloji, ihracat ve kapasite geliştirme hedeflerini uygun destek ve teşvik mekanizmalarıyla buluşturma konusunda çalışmalar yürüten bir teşvik danışmanlığı uzmanıdır. Çalışma yaklaşımı, yalnızca başvuru dosyası hazırlamaya değil; işletmenin faaliyet konusu, mali yapısı, çalışan profili, sektör kodu, büyüme hedefi ve ön şartlarını birlikte değerlendirerek doğru destek haritasını oluşturmaya dayanır. Dahilde İşleme İzin Belgesi alımı, ihracat süreçlerinde mahsuben KDV iadesi ve vergi denetimi perspektifiyle desteklenen mali uygunluk değerlendirmeleri, uzmanlık alanının önemli parçaları arasında yer alır.
|