İktisadi İşletme Danışmanlığı

Hizmetlerimiz: Kuruluş ve tescil işlemleri Mükellefiyetin tesisi Bağlı kuruluşla mali ilişki Muhasebe sisteminin kurulması

İktisadi işletme danışmanlığı; dernek, vakıf ve diğer sivil toplum kuruluşlarının devamlılık gösteren ticari, sınai veya zirai faaliyetlerinin değerlendirilmesini, gerekli kuruluş ve tescil işlemlerinin yürütülmesini, vergi mükellefiyetinin tesisini ve işletmenin mali sisteminin kurulmasını kapsayan danışmanlık hizmetidir. Lilyum Danışmanlık, iktisadi faaliyeti yalnız kuruluş belgeleri üzerinden değil; bağlı kuruluşun amacı, gelir modeli, fiilî işlemler, muhasebe düzeni ve vergi yükümlülükleriyle birlikte ele alır.

Ön Değerlendirme

İktisadi faaliyet modelinizi birlikte değerlendirelim

Dernek veya vakfınızın gelir getirici faaliyetlerini; iktisadi işletme oluşumu, kuruluş ve tescil ihtiyacı, vergi mükellefiyeti, muhasebe düzeni ve kuruluşla mali ilişkiler bakımından inceleyebiliriz.

Ön değerlendirme talep edin
Bağlı Olduğu Ana Hizmet

STK Danışmanlığı

İktisadi işletme danışmanlığı; dernek, vakıf, federasyon, konfederasyon ve diğer sivil toplum kuruluşlarının idari, mali ve kurumsal süreçlerini birlikte ele alan STK danışmanlığı hizmetimizin bir parçasıdır.

STK Danışmanlığı hizmetini inceleyin
Kısa Özet

İktisadi işletme danışmanlığı hangi ihtiyaçları karşılar?

Hizmet, kuruluş kararı ve tescil işlemleriyle sınırlı değildir. Öncelikle yürütülen veya planlanan faaliyetin iktisadi işletme oluşturup oluşturmadığı incelenir; ardından kuruluş, vergi, muhasebe, belge düzeni, mali kontrol ve bağlı kuruluşla işlem ilişkisi birlikte yapılandırılır.

  • Gelir getirici faaliyetlerin iktisadi işletme ölçütleri bakımından incelenmesi
  • Dernek tüzüğü, vakıf senedi ve yetkili organ kararlarının kontrolü
  • Kuruluş, ticaret sicili ve vergi mükellefiyeti işlemlerinin planlanması
  • Muhasebe, fatura, KDV, beyanname ve e-belge düzeninin kurulması
  • İktisadi işletme ile bağlı bulunduğu kuruluş arasındaki mali ilişkinin yapılandırılması
  • Mevcut işletmelerde kayıt, beyan, belge ve iç kontrol sisteminin incelenmesi
Hizmet Kapsamı

İktisadi işletme danışmanlığı kapsamında neler yapılır?

Çalışmanın kapsamını kuruluşun hukuki yapısına, planlanan faaliyete, mevcut kayıtlarına ve gelir modeline göre oluşturuyoruz.

İktisadi işletme oluşum analizi

Mal veya hizmet sunumu, ücretlendirme yöntemi, faaliyetin devamlılığı, organizasyon yapısı ve piyasa içindeki niteliği birlikte incelenir.

Ana kuruluş belgelerinin incelenmesi

Dernek tüzüğü, vakıf senedi veya ilgili kuruluş belgesinde iktisadi faaliyete ve işletme kurmaya ilişkin yetki hükümleri kontrol edilir.

Yetkili organ kararlarının hazırlanması

İşletmenin unvanı, faaliyet konusu, adresi, temsil biçimi, yetkilileri ve mali çalışma modeli yetkili organ kararlarında açık şekilde düzenlenir.

Kuruluş ve tescil işlemleri

İşletmenin niteliğine göre gerekli kuruluş dosyası hazırlanır; ticaret sicili ve bağlantılı kurum işlemleri güncel uygulama üzerinden yürütülür.

Vergi mükellefiyetinin tesisi

Faaliyet konusu ve iş modeline göre kurumlar vergisi, KDV, stopaj ve diğer vergi yükümlülükleri değerlendirilerek mükellefiyet işlemleri planlanır.

Muhasebe sisteminin kurulması

Hesap planı, defter düzeni, gelir ve gider kayıtları, banka ve kasa işlemleri, stoklar, sabit kıymetler ve dönem sonu işlemleri yapılandırılır.

Belge ve e-belge düzeni

Fatura ve diğer mali belgelerin düzenlenmesi, saklanması ve elektronik belge yükümlülükleri işletmenin güncel durumu üzerinden değerlendirilir.

Bağlı kuruluşla mali ilişki

İktisadi işletme ile dernek veya vakıf arasındaki gider paylaşımı, varlık kullanımı, kaynak aktarımı ve dönem sonucuna ilişkin kayıt düzeni incelenir.

Mevcut durum ve risk incelemesi

Faaliyeti devam eden işletmelerin sicil, vergi, muhasebe, beyanname, belge, personel ve iç kontrol süreçleri arasındaki uyum kontrol edilir.

Hedef Kuruluşlar

İktisadi işletme danışmanlığı kimler için uygundur?

Danışmanlık desteğinden yararlanabilecek yapılar

  • Mal veya hizmet satışı yapmayı planlayan dernekler
  • Yayın, eğitim, organizasyon, sosyal tesis veya satış faaliyeti yürüten vakıflar
  • Gelir getirici faaliyetinin iktisadi işletme oluşturup oluşturmadığını değerlendirmek isteyen STK’lar
  • İktisadi işletme kuruluşu, tescili veya vergi mükellefiyeti işlemlerini başlatacak kuruluşlar
  • Mevcut iktisadi işletmesinin muhasebe sistemini yeniden düzenlemek isteyen dernek ve vakıflar
  • Bağış, aidat, sponsorluk ve ticari gelirlerini doğru biçimde ayrıştırmak isteyen kuruluşlar
  • Fatura, KDV, e-belge ve beyanname yükümlülüklerini gözden geçirmek isteyen işletmeler
  • İktisadi işletme ile bağlı kuruluş arasındaki mali işlemleri yapılandırmak isteyen yönetimler
  • Şube, tesis veya farklı faaliyet noktalarında gelir getirici işlem yürüten STK’lar
  • Denetim veya inceleme öncesinde mali kayıtlarını ve belge düzenini kontrol ettirmek isteyen işletmeler
Çalışma Süreci

İktisadi işletme danışmanlığı süreci nasıl ilerler?

Süreci faaliyetin niteliğinin belirlenmesinden işletmenin düzenli mali işleyişine uzanan bütünlüklü bir çalışma planıyla yürütüyoruz.

Faaliyet ve gelir modelinin incelenmesi

Sunulan mal veya hizmet, hedef kitle, fiyatlandırma, işlem sıklığı, organizasyon yapısı ve faaliyetin devamlılığı değerlendirilir.

Kuruluş yapısının kontrolü

Tüzük, vakıf senedi, faaliyet amacı, yetkili organlar ve mevcut kararlar incelenerek gerekli düzenlemeler belirlenir.

Karar ve kuruluş dosyasının hazırlanması

İşletme unvanı, faaliyet konusu, adresi, temsil yetkileri ve diğer kuruluş bilgileri kararlara ve başvuru belgelerine işlenir.

Tescil ve mükellefiyet işlemleri

Güncel uygulamanın gerektirdiği ticaret sicili, vergi dairesi ve bağlantılı kurum işlemleri koordine edilir.

Muhasebe ve iç kontrol sisteminin kurulması

Belge akışı, muhasebe kayıtları, beyannameler, banka ve kasa işlemleri, personel süreçleri ve mali raporlama düzeni oluşturulur.

Çalışma Çıktıları

Danışmanlık sonunda hangi çıktılar oluşturulabilir?

Çıktılar kuruluşun türüne, faaliyet modeline, işletmenin kuruluş veya mevcut durum aşamasında olmasına ve mali sistem ihtiyacına göre belirlenir.

Hizmet kapsamına göre hazırlanabilecek çalışmalar

  • Faaliyetin iktisadi işletme ölçütleri bakımından değerlendirilmesi
  • Tüzük veya vakıf senedi hükümlerine ilişkin kontrol notu
  • Yetkili organ kararı ve temsil düzeni taslağı
  • Kuruluş ve tescil dosyası kontrol listesi
  • Vergi mükellefiyeti ve beyan yükümlülükleri çalışma planı
  • Muhasebe ve mali belge akış sistemi
  • Gelir türleri ve faaliyet bazlı kayıt düzeni
  • Bağlı kuruluş ile iktisadi işletme arasındaki işlem akışı
  • Yetki, ödeme, tahsilat ve harcama kontrol sistemi
  • Mevcut işletmeye ilişkin mali durum ve uyum incelemesi
  • Kuruluş sonrası uygulama ve sorumluluk yol haritası
Faaliyetin Niteliği

İktisadi işletme oluşumu neden faaliyetten önce değerlendirilmelidir?

İktisadi işletme yalnızca kuruluş kararı alınmasıyla ortaya çıkan isteğe bağlı bir yapı olarak değerlendirilmemelidir. Bir dernek veya vakfa bağlı olarak yürütülen ticari, sınai ya da zirai faaliyetin devamlılık ve organizasyon göstermesi, vergisel bakımdan iktisadi işletme oluşmasına neden olabilir.

Kuruluş kararı bulunmaması tek başına belirleyici değildir

Fiilî faaliyet iktisadi işletme ölçütlerini taşıyorsa işletmenin ayrıca adlandırılmamış, tescil edilmemiş veya bağımsız muhasebeye geçirilmemiş olması vergisel yükümlülükleri kendiliğinden ortadan kaldırmaz. Bu nedenle değerlendirme, yalnız karar ve tescil belgeleri üzerinden yapılmaz.

Kâr amacı bulunmaması her zaman sonucu değiştirmez

Gelirin doğrudan kuruluşun amaçları için kullanılması, faaliyetin sosyal bir amaçla yürütülmesi veya kazanç dağıtılmaması tek başına iktisadi işletme oluşumunu engellemez. Faaliyetin nasıl örgütlendiği, sürekliliği ve piyasada mal veya hizmet sunup sunmadığı birlikte incelenir.

Bağış, aidat ve ticari gelir ayrıştırılmalıdır

Gerçek bir bağış veya üyelik aidatı ile belirli bir mal teslimi ya da hizmetin karşılığı olarak alınan bedel aynı nitelikte değildir. Tahsilatın adı yerine işlemin gerçek mahiyeti esas alınmalı; gelir türleri belge ve muhasebe düzeninde birbirinden ayrılmalıdır.

Faaliyetler tek tek değerlendirilmelidir

Yayın satışı, ücretli eğitim, sosyal tesis, kafe, ürün satışı, organizasyon, reklam, sponsorluk, kiralama ve dijital hizmet gibi faaliyetlerin vergisel sonuçları birbirinden farklı olabilir. Bir faaliyet için ulaşılan sonuç, kuruluşun bütün gelirlerine otomatik olarak uygulanmamalıdır.

Kurumsal Yapı

İktisadi işletme ile bağlı kuruluşun mali düzeni nasıl ayrılmalıdır?

İktisadi işletme ayrı bir şirket değildir

Dernek veya vakfa ait iktisadi işletme, bağlı bulunduğu kuruluştan tamamen bağımsız yeni bir tüzel kişilik olarak değerlendirilmez. Bununla birlikte vergi mükellefiyeti, muhasebe kayıtları, ticari belgeler ve faaliyet sonuçları işletme düzeyinde ayrıca izlenmelidir.

Gelir ve giderler doğru yapıya kaydedilmelidir

Bağış, aidat ve amaca yönelik faaliyet gelirleriyle iktisadi işletmenin satış gelirleri birbirine karıştırılmamalıdır. Aynı şekilde personel, kira, enerji, araç, yazılım ve diğer ortak giderler kullanım biçimine göre tutarlı bir yöntemle dağıtılmalıdır.

Banka, kasa ve belge akışı izlenebilir olmalıdır

İktisadi işletmeye ait tahsilat ve ödemelerin kuruluşun diğer hareketlerinden ayırt edilebilmesi gerekir. Yetkiler, banka hesapları, kasa işlemleri, ödeme onayları, fatura düzeni ve belge teslim süreçleri açık biçimde yapılandırılmalıdır.

Faaliyet sonucu kuruluş kararlarıyla uyumlu yönetilmelidir

İktisadi işletmede oluşan dönem sonucunun bağlı kuruluşa aktarılması, işletmenin vergi ve muhasebe yükümlülükleri tamamlandıktan sonra değerlendirilmelidir. Aktarım yöntemi, yetkili organ kararları ve muhasebe kayıtları birbiriyle uyumlu olmalıdır.

Kapsam ve Ayrımlar

İktisadi işletme danışmanlığında nelere dikkat edilmelidir?

Tescil yapılmamış olması vergisel yükümlülüğü kesin olarak ortadan kaldırmaz

Bir faaliyetin iktisadi işletme oluşturup oluşturmadığı yalnızca ticaret sicili kaydı veya kuruluş kararına göre belirlenmez. Fiilî faaliyet iktisadi işletme ölçütlerini taşıyorsa geçmiş dönem işlemleri ve mükellefiyet durumu ayrıca incelenmelidir.

Her gelir getirici işlem aynı sonucu doğurmaz

Tek seferlik bir işlem ile belirli bir organizasyon içinde tekrarlanan mal veya hizmet sunumu aynı şekilde değerlendirilmez. Süreklilik, organizasyon, faaliyet konusu ve işlemlerin gerçek niteliği birlikte ele alınmalıdır.

Dernek ile vakfın kuruluş belgeleri karıştırılmamalıdır

Derneklerde tüzük ve yetkili organ kararları; vakıflarda ise vakıf senedi, yönetim organının yetkisi ve kuruluşun yönetim modeli esas alınır. Aynı kuruluş dosyasının yalnız unvan değiştirilerek kullanılması doğru değildir.

İktisadi işletme ile sermaye şirketi seçeneği birlikte değerlendirilmelidir

Faaliyetin ölçeği, yatırım ihtiyacı, ortaklık yapısı, sorumluluk düzeni, finansman modeli ve hedeflenen büyüme bazı durumlarda ayrı bir sermaye şirketi seçeneğinin de incelenmesini gerektirebilir. Tercih yalnız kuruluş kolaylığına göre yapılmamalıdır.

Kuruluş işlemleriyle muhasebe sistemi birbirinden koparılmamalıdır

Ticaret sicili ve vergi dairesi işlemlerinin tamamlanması, işletmenin mali sisteminin kendiliğinden kurulduğu anlamına gelmez. İlk satıştan önce belge, muhasebe, banka, tahsilat, ödeme ve beyan süreçleri hazırlanmalıdır.

Kuruluş rehberi ile danışmanlık hizmeti ayrılmalıdır

Kuruluş kararları, başvuru belgeleri ve tescil aşamalarına ilişkin ayrıntılı bilgi, iktisadi işletme nasıl kurulur rehberinde ele alınır. Bu hizmet sayfası ise danışmanlığın kapsamına, çalışma yöntemine ve kurumsal çıktılara odaklanır.

Tamamlayıcı hizmetler

İktisadi işletmenin sürekli muhasebe hizmetleri ve kişisel veri işleme süreçleri farklı uzmanlık masalarımızın birlikte çalışmasını gerektirebilir.

Mali Müşavirlik Hizmetleri

Muhasebe kayıtları, beyannameler, KDV, e-belge, bordro, banka ve kasa işlemleri, dönem sonu çalışmaları ve mali raporlama süreçlerini tamamlar.

KVKK Danışmanlığı

Müşteri, çalışan, tedarikçi, üye ve diğer ilgili kişilere ait verilerin iktisadi işletme faaliyetleri kapsamında korunmasına yönelik uyum düzenini tamamlar.

Sık Sorulan Sorular

İktisadi işletme danışmanlığı hakkında merak edilenler

İktisadi işletme danışmanlığı neleri kapsar?

Hizmet; gelir getirici faaliyetlerin incelenmesini, iktisadi işletme oluşumunun değerlendirilmesini, tüzük veya vakıf senedi kontrolünü, yetkili organ kararlarını, kuruluş ve tescil işlemlerini, vergi mükellefiyetini, muhasebe sistemini, belge düzenini ve kuruluşla mali ilişkilerin yapılandırılmasını kapsayabilir.

Hangi faaliyetler iktisadi işletme oluşturabilir?

Dernek veya vakfa bağlı olarak devamlı biçimde yürütülen ticari, sınai veya zirai nitelikteki faaliyetler iktisadi işletme oluşturabilir. Mal veya hizmet sunumu, ücretlendirme, organizasyon ve devamlılık ölçütleri her faaliyet için birlikte değerlendirilir.

Kâr amacı bulunmaması iktisadi işletme oluşumunu engeller mi?

Hayır. Faaliyetin sosyal amaçla yürütülmesi, kazanç dağıtılmaması veya gelirin kuruluş amaçları için kullanılması tek başına iktisadi işletme oluşumunu engellemez. Faaliyetin gerçek niteliği ve devamlılığı esas alınır.

İktisadi işletmenin ayrı tüzel kişiliği var mıdır?

Dernek veya vakfa ait iktisadi işletme, bağlı bulunduğu kuruluştan tamamen bağımsız bir sermaye şirketi niteliğinde değildir. Bununla birlikte vergi mükellefiyeti, muhasebe kayıtları ve ticari belgeleri işletme düzeyinde ayrıca yürütülür.

İktisadi işletme tescil edilmemişse vergi yükümlülüğü doğmaz mı?

Tescil yapılmamış olması tek başına vergi yükümlülüğünü ortadan kaldırmaz. Fiilî faaliyet iktisadi işletme ölçütlerini taşıyorsa mükellefiyet ve geçmiş dönem işlemleri ayrıca değerlendirilmelidir.

Bağış ve aidatlar iktisadi işletme geliri midir?

Gerçek bağış ve üyelik aidatları ile bir mal veya hizmetin karşılığı olarak alınan bedeller aynı nitelikte değildir. Tahsilatın adı değil, işlemin gerçek mahiyeti esas alınır; gelirler belge ve muhasebe düzeninde doğru yapıya kaydedilmelidir.

Dernek ve vakıf iktisadi işletmeleri aynı şekilde mi kurulur?

Temel vergisel çerçevede ortak noktalar bulunsa da kuruluş belgeleri ve yetkili organ yapısı aynı değildir. Derneğin tüzüğü ve organ kararlarıyla vakfın senedi ve yönetim yetkileri kendi kuruluş düzeni içinde değerlendirilir.

İktisadi işletme mi yoksa şirket mi kurulmalıdır?

Bu tercih; faaliyetin ölçeği, yatırım ve finansman ihtiyacı, sorumluluk yapısı, hedeflenen büyüme, ortaklık modeli ve bağlı kuruluşla ilişki dikkate alınarak yapılmalıdır. Her kuruluş için tek bir modelin uygun olduğu söylenemez.

İktisadi işletmenin muhasebesi dernek veya vakıftan ayrı mı tutulur?

Evet. İktisadi işletmenin gelirleri, giderleri, ticari belgeleri, vergi beyannameleri ve faaliyet sonucu ayrıca izlenmelidir. Ortak kullanılan kaynak ve giderler için de tutarlı ve belgelendirilebilir bir dağıtım düzeni kurulmalıdır.

Mevcut bir iktisadi işletme için danışmanlık alınabilir mi?

Evet. Faal işletmelerde sicil bilgileri, faaliyet konusu, vergi mükellefiyeti, muhasebe kayıtları, beyannameler, belge düzeni, banka ve kasa işlemleri, personel süreçleri ve bağlı kuruluşla mali ilişkiler incelenebilir.

İktisadi işletme kazancı bağlı kuruluşa aktarılabilir mi?

İktisadi işletmenin dönem sonucu, vergi ve muhasebe yükümlülükleri tamamlandıktan sonra bağlı kuruluşun amaçları doğrultusunda değerlendirilebilir. Aktarımın yetkili organ kararları, ödeme süreci ve muhasebe kayıtlarıyla uyumlu yürütülmesi gerekir.

İktisadi işletme danışmanlığı Türkiye genelinde sunulur mu?

Evet. Lilyum Danışmanlık Ankara merkezlidir; faaliyet analizi, belge incelemesi, kuruluş hazırlığı, muhasebe sistemi ve mevcut durum çalışmalarını Türkiye genelindeki dernek, vakıf ve iktisadi işletmelere sunar.